'من و ارل و دختر در حال مرگ'، برنده جوایز اصلی ساندنس

حق نشر عکس na
Image caption درام "بروکلین" درباره مهاجرت زنی تنها از ایرلند به نیویورک از فیلم های به نمایش درآمده بود

'من و ارل و دختر در حال مرگ' داستانی درباره دوستی دو دانشجوی رشته فیلمسازی با دختری مبتلا به سرطان ساخته آلفونزو گومز دو جایزه اصلی هیئت ژوری و جایزه دراماتیک تماشاگران آمریکای جشنواره ساندنس امسال را از آن خود ساخت.

این دو جایزه و جوایز دیگری در رشته های گوناگون سینمایی، شنبه شب (۳۱ ژانویه) طی مراسمی که از تم سیاسی پر قدرتی برخوردار بود به برندگان امسال جشنواره که از ۲۲ ژانویه تا اول فوریه در پارک سیتی در ایالت یوتا برگزار شد اهدا شدند. سال گذشته فیلم نامزد جایزه اسکار امسال، "ویپلاش" هم توانست هر دو جایزه اصلی ساندنس را یکجا بدست آورد.

حال و هوای جشنواره امسال

با گذشت سه دهه از برگزاری نخستین جشنواره فیلم ساندنس، منتقدین، این رویداد هنری را به آهن ربای عظیمی در قلب کوهستان "واساچ" در پارک سیتی تشبیه می کنند که هر سال بخاطر گزینش مجموعه ای از فیلم های منحصر به فرد بیش از پیش بر جذابیت آن اضافه می شود. هر چند امسال هم چون سال های گذشته از بین چند هزار فیلم ارسالی تنها تعداد محدودی برای نمایش در این فستیوال برگزیده شد و بسیاری از سینماگران تازه نفس از شرکت در این جشنواره مهم و مطرح محروم شدند.

امسال بیش از ۴۱۰۵ فیلم که بیش از نیمی از آن ها در کشورهای دیگر از جمله چین، روسیه، لیتوانی، ترکیه و اسرائیل ساخته شده اند برای بررسی هیئت گزینش به جشنواره ارسال شد که از میان آن ها تنها ۱۲۳ فیلم در رشته های درام، مستند، کوتاه، انیمیشن و موزیک ویدیو انتخاب شدند. مسئله ای که ورود به ساندنس را برای سینماگران از همیشه مشکل تر می ساخت.

در خیابان اصلی پارک سیتی با زمین هایی پوشیده از برف، در مسیر تک سینمای"اکلس" -محل اصلی برگزاری فسیتوال- مغازه های موقت فروش لباس های مارک دار و اجناس لوکس برای فقط چند روز کوتاه در طول جشنواره برپا شدند تا بتوانند بخشی از نمای خارجی "فستیوال ساندنس" را تشکیل بدهند.

با فاصله کوتاهی که بین لس آنجلس و پارک سیتی وجود دارد، بسیاری از استعدادهای کشف نشده محلی این شهر به ویژه در رشته بازیگری که به جشنواره ساندنس به عنوان ویترین تبلیغات نگاه می کنند، هتل ها و رستوران های گرانقیمت آن را پر و خالی می کردند. دو مجری ایستگاه رادیویی (کی سی آر دبلیو) جیسون بنتلی و آن لیت، مدیر برنامه های موسیقی فستیوال بودند و "راک اند رایلی" میخانه و پاب معروف "سانست استریپ"، شعبه ای موقتی برای پارتی و آبجوخوری در خیابان اصلی تعبیه کرد بود.

در همان ساعات اول آغاز کار فستیول، "کل آرت" یکی از مهم ترین مدارس سینمایی آمریکا در دانشگاه ایالتی کالیفرنیا، اطلاعیه ای صادر کرد که در آن با افتخار از دانشجویان و فارغ التحصیلانی نام برد که بیش از ۴۳ درصد از فیلم های کوتاه و انیمیشن امسال ساندنس از بین آثار آن ها انتخاب شده است.

اما در نهایت، همین انتخاب فیلم هاست که جمعیت کثیر شرکت کننده را از سراسر جهان به ساندنس می کشاند. سال گذشته دو فیلم "پسربچگی" و "ویپلش" که امسال در مجموع ۱۱ نامزدی جایزه اسکار برای بهترین فیلم، بهترین کارگردان (ریچاردلینکلتر)، بهترین بازیگر نقش مکمل زن و مرد (ایتان هاوکز و پاتریشیا آرکت) بهترین فیلمنامه و تدوین را بدست آورده اند برای نخستین بار در فستیوال فیلم ساندنس اکران شدند.

امسال هم یکبار دیگر مجموعه ای متنوع و چشمگیر در ژانرهای مختلف دراماتیک، کمدی و مستند در جشنواره به نمایش درآمد.

از جمله درام "بروکلین" درباره مهاجرت زنی تنها از ایرلند به نیویورک که در پایان با کف زدن ها ممتد تماشاگران روبرو شد و "خانوم آمریکا"، تازه ترین کمدی نوآه باومباک و گرتا گرویگ درباره ماجراجویی های خنده آور دختر دانشجوی جوانی با خواهرخوانده آینده اش که آن هم به شدت مورد استقبال تماشاگران قرار گرفت.

هم چنین دو فیلم پرسروصدای مستند، "مشتری شماره ۹" درباره رسوایی جنسی الیوت اسپیتزر، سیاستمدار آمریکایی، ساخته الکس گیبنی، فیلمسازی که پیش از این "دروغ های آرمسترانگ"را درباره رسوایی قهرمان دوچرخه سواری آمریکا لنگ آرمسترانگ ساخته و "شفاف سازی"، فیلمی درباره کلیسای ساینتولوژی، مذهبی که براساس تعالیم ران هابارد، نویسنده داستان های علمی - تخیلی پایه گزاری شده که دراصل برای شبکه تلویزیونی اچ بی او ساخته شده است و در آن گفتگوهایی با مخالفان و موافقان این مذهب از جمله ابرستاره های هالیوود پیرو آن چون تام کروز و جان تراولتا انجام شده است.

نگاهی به برخی فیلم های برجسته امسال

حق نشر عکس Sundance
Image caption "مارلون به من گوش بده" مستندی درباره مارلون براندو در این جشنواره پخش شد

فیلم "بروکلین" برداشتی از رمانی به همین نام نوشته "کولم تویبن"، فیلمی خوش ساخت و برانگیزاننده با بازی "سیروز رونان" در نقش زن جوانی است که در دهه ۵۰ میلادی علیرغم پیچیدگی های عاطفی و رومانتیک زندگی، خود را از ایرلند به بروکلین رساند. فیلمی که تماشاگر را تا لحظه های آخر بر جا میخکوب می کند و شرکت های پخش فیلمی چون سونی و واینستاین و کمپانی بلافاصله پس از اکران به رقابت برای کسب امتیاز پخش آن پرداختند.

"مردم، اماکن و چیزها" کمدی رومانتیک و غیرعادی با طنزی سیاه درباره یک نویسنده کتاب های مصور و قهرمانی با شرکت جمین کلمنت، بازیگر سریال تلویزیونی غیرمتعارف "پرواز کنکورد"- درباره دو موزیسین فقیر نیوزیلندی که می کوشند وارد صحنه موسیقی راک بروکلین شوند- اما این بار کلمنت نقش پدری مجرد با مشکلات عاطفی متعدد و چندجانبه ای دست و پنجه نرم می کند.

"آزمونگر" تازه ترین اثر سینمایی مایکل آلمریدا، کارگردان و فیلمنامه نویس پرطرفداری است که برای نخستین بار با فیلم "دنیس هاپر، قهرمان زمان ما" در سال ۱۹۹۱ به ساندنس آمد و در طول سال ها علاوه بر نوشتن فیلمنامه برای کارگردان هایی چون ویم وندرس، فیلم هایی در ژانرهای متفاوت از گردباد (۱۹۸۹) درباره گروهی که طوفان های مهیب را دنبال می کنند تا هاملت (۱۹۹۴) بازسازیی از داستان شکسپیر در زمان حال حاضر در نیویورک با شرکت ایتان هاوکز و سام شپارد ساخته است. آزمونگر، زندگی و آثار استانلی میلگرم، با بازی پیتر سارسگارد است که مطالعات بحث انگیز این روانشناس و جامعه شناس را در رابطه با موضوع "اطاعت" در دهه ۶۰ میلادی بررسی می کند. میلگرام آزمایش هایش را مدت کوتاهی پس از محاکمه آدولف آیشمن جنایکار جنگ دوم جهانی و تحت تاثیر دفاعیات این جنایتکار جنگی آلمان نازی آغاز کرد که مدعی بود در کشتار میلیون ها یهودی دستور مافوق را اجرا می کرده است.

"برنز" کمدی سیاهی است به نوشته و بازیگری ملیسا رانچ، بازیگر سریال تلویزیونی کمدی "تئوری بیگ بنگ" درباره دخترکی از یک روستای کوچک و دورافتاده که به قهرمانی ژیمناستیک و مدال برنز دست می یابد اما کم کم تبدیل به فردی خشمگین، متقلب و بداخلاق می شود.

"همخوانان" محصول کانادا، فیلمی است احساسی، خوددارانه، با ساختی دقیق، که ماجرای زوجی که سال ها پس از جدایی، برای شناسایی جسد پسر به قتل رسیده شان یکبار دیگر با هم روبرو می شوند را بازگو می کند.

"اومریکا" فیلمی از هند، ماجرای جوانی است که برای یافتن برادر بزرگتر گمشده اش که سال ها پیش در آمریکا ناپدید شده به این کشور سفر می کند.

"تابستان سن گیل" فیلم شاعرانه و پرکششی است از کشور لیتوانیا با فیلمبرداری خیره کننده. فیلم، ماجرای دختری جوان و شیفته پرواز و خلبانی است که به تشویق دوست دخترش به این آرزوی خود جامه عمل می پوشاند.

"تو را در رویاهایم می بینم" یکی از نادر فیلم های دراماتیک ساندنس با موضوع عشق و عاشقی بین یک زوج کهنسال است که تماشاگر را بشدت مجذوب می کند.

مستند های چشمگیر امسال

حق نشر عکس Sundance
Image caption سوسن دیهیم، آهنگساز و ووکالیست ایرانی ساکن لس آنجلس در نقش مادرزمین و گروهی از رقصندگان باله قطعاتی را اجرا کرد

بخش مستند فستیوال فیلم ساندنس که همواره مورد توجه تماشاگران و منتقدین بوده است امسال هم با نمایش چند فیلم منحصر بفرد، جالب و گیرا، گاه حتی غیرقابل باور و اغلب بحث انگیز از سال های پیش پا فراتر گذاشت:

"یابنده، نگهدارنده" مستند کمدی که در آن داستان فاجعه آمیز و نامانوس دعوای قانونی برسر بدست آوردن سرپرستی پای قطع شده یک انسان مومیایی شده به تمسخر کشیده شده است.

"گرگ ها" داستان ۶ برادر عاشق سینماست که دوران کودکی و نوجوانی خود را کم و بیش محبوس - به اجبار پدر - در آپارتمانی در منهتن نیویورک به بازسازی عینی فیلم هایی چون "سگ های مخزن" کوئنتین تارانتینو می گذرانند.

"مرو" مستندی تکان دهنده ساخته جیمی چین، یکی از سه کوهنوردی است که برای نخستین بار صعود به قله مرو در هند را بر روی فیلم ثبت کرده است.

"مارلون به من گوش بده" مستندی درباره مارلون براندو، یکی از پیچیده ترین و غیرقابل پیش بینی ترین و احتمالا برجسته ترین بازیگر قرن بیستم که با استفاده از آرشیو خصوصی این هنرمند، ماجرای زندگی و افکار او را از زبان خود او بازگو می کند. این فیلم هنری با ظرافتی خاص ساخته شده و حتی برای کسانی که در طول سال ها زندگی حرفه ای و خصوصی مارلون براندو را دنبال کرده اند پراز اطلاعاتی تازه، جالب توجه و گاه حیرت آور است.

"دیدار"، مستندی که نشان می دهد اگر موجودات فضایی به کره زمین بیایند، ما از آن ها چه سئوالاتی خواهیم پرسید و این سئوالات را چگونه مطرح خواهیم کرد؟ مستندی که از روی واقعه ای ساخته شده که هنوز رخ نداده است.

"صداهای سانسور شده" ساخته مورلوشی، کارگردان اسرائیلی، محصول مشترک اسرائیل و آلمان، با در نظر گرفتن شرایط سیاسی روز، یکی از مهم ترین فیلم های بخش مستند فستیوال امسال بود. فیلم درباره نوارهای صوتی نشنیده شده ای از اظهارات احساسی سربازان اسرائیلی در رابطه با هجوم، کشتار و اشغال مناطق فلسطینی نشین است که بلافاصله بعد از جنگ های ۶ روزه ۱۹۶۷ توسط ارتش اسرائیل سانسور شد. فیلم در لابلای مستندهای خبری کوتاه، این سربازان را ۵۰ سال بعد از واقعه درحال شنیدن اظهارات سانسورشده شان نشان می دهد. هرچند عکس العمل آن ها هنگام گوش دادن به بیاناتی که از حمله و کشتار غیرنظامیان و آواره ساختن اعراب از دهات مختلف اظهار ندامت و پشیمانی کرده اند ضد و نقیض است اما سخنان سربازی که با قدم گذاشتن روی عکس فرزندان مردی که کشته است متوجه می شود پدری را کشته است به شدت تاثیرگذار است. یا سرباز دیگری که می پرسد: "آیا سرنوشت ما این است که برای دفاع از خود هرچند سال یکبار دهکده ای را منفجر کنیم؟". افسر پیشینی هم که یکی از همرزمانش را ازدست داده می گوید: "اگر می توانستیم با منفجرکردن دیوار، میشی را به زندگی برگردانیم من می گفتم منفجرش کنید."

فیلم های دیگر از جمله "زمین شکار" درباره تجاوزهای جنسی درخوابگاه های دانشجویی است و "سه و نیم دقیقه"، ماجرای واقعی تیراندازی مرد سفیدپوستی به ۴ نوجوان سیاهپو است که منجر به مرگ یکی از آن ها می شود.

ووکالیست ایرانی و اجرای "راهکار باران" اثر رابرت ردفورد

یکی از برنامه های جنبی و هنری فستیوال امسال، معرفی ژانر تازه ای از اجرای چند حسی آواز و موسیقی آوانگارد روی صحنه بود. در این مولتی میدیا که در زمینه ای از یک نقاشی آبرنگ (اثر مشترک سیبل زاگارت و رابرت ردفورد که با استفاده از آب باران ایالت نیومکزیکو کشیده شده) اجرا می شد سوسن دیهیم، آهنگساز فیلم و ووکالیست ایرانی ساکن لس آنجلس در نقش مادرزمین و گروهی از رقصندگان باله قطعاتی را در زمینه طراحی نوراستیو کوهن که پیش از این با التون جان، مورایا کری و بیلی جوئل در پروداکشن های عظیم روی صحنه همکاری داشته است اجرا کردند. در این برنامه که در سالن مدور تئاتر شهر سالت لیک سیتی (درنزدیکی پارک سیتی) در روزهای ۲۶ و ۲۷ ژانویه و به منظور حمایت از محیط زیست برگزار می شد قطعات موسیقی ویل کلهون و دیو اگارو نورپردازی کوهن با عبوراز بوم ابریشمی نقاشی ردفورد و زاگارت، جلوه های ویژه کم نظیری از جمله رعد و برق و بارش باران بوجود آورد.

فهرست کوتاه برندگان فستیوال ساندنس ۲۰۱۵

جایزه اول هیئت ژوری ایالات متحده: من و ارل و دختر در حال مرگ - کارگردان آلفونزو گومز

جایزه اول هیئت ژوری بهترین مستند: "گرگ ها" کارگردان: کریستال موسلی

جایزه هیئت ژوری برای بهترین فیلم دراماتیک سینمای جهان: "غرب آهسته" - کارگردان جان مک لین

جایزه هیئت ژوری برای بهترین فیلم مستند سینمای جهان: "دارکوب روسی" کارگردان چد گراسیا

جایزه منتخب تماشاگران آمریکا: "من و ارل و دختر درحال مرگ" کارگردان آلفونزو گومز

جایزه منتخب تماشاگران برای بهترین مستند: "مرو" - ساخته جیمی چین و الیزابت چای واسارهلی

جایزه منتخب تماشاگران سینمای جهان: "اومریکا" بکارگردانی پراشنت نائیر

جایزه منتخب تماشاگران سینمای جهان برای بهترین مستند: "اسب تاریک" کارگردان لوئیز اوزموند

جایزه ویژه والدو اسکات برای بهترین فیلمنامه سال: "تجربه زندان استنفورد" نوشته تیم تالبوت

جایزه منتخب تماشاگران به بهترین کارگردان بار اول: جاش موند برای فیلم "جیمز وایت"

جوایز دیگری هم به بهترین کارگردان آمریکایی و غیرآمریکایی، بهترین سینماتوگرافی و تدوین، هم چنین بازیگران نقش اول زن و مرد و نقش های مکمل به برندگان آن ها که اغلب از بین سینماگران جوان و بار اول بودند اهدا شد.

مطالب مرتبط