نگاهی به اسرائیل و کرانه باختری، نمایشگاه عکس توماس اشتروت

حق نشر عکس the faez family rehovot thomas struth

توماس اشتروت، عکاس آلمانی در نمایشگاهی از آثارش که اخیرا در لندن افتتاح شد با نگاهی نافذ و بی طرفانه یکی از اختلاف برانگیز ترین نقاط جهان را به تصویر کشیده است.

توماس اشتروت، ۶۰ ساله می گوید: "اولین بار که به اسرائیل رفتم با خودم گفتم خدای من این کار ساده ای نخواهد بود. اکثر جاهایی که از آن عکس گرفته ام زیبا نیستند."

آثار توماس اشتروت در یک نمایشگاه اختصاصی و شامل ۲۱ عکس جدید او در گالری ماریان گلدمن در لندن برپا شده است.

این عکس بخشی از محصول شش سفر او به اسرائیل و کرانه باختری رود اردن در فاصله سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۴ هستند.

او یکی از دوازده عکاس سرشناس بین المللی است که از سوی فردریک برنر، عکاس فرانسوی دعوت شد تا در یک پروژه عکاسی با عنوان "این جا" شرکت کند. توماس اشتروت با هیجان و علاقه این کار را شروع کرد ولی وقتی که به اسرائیل رسید مشکل جدی پیدا کرد: الهام و خلاقیت او خشکید.

او می گوید: "هیچ چیزی برای عکس گرفتن نمی دیدم. به طور عجیبی این محل هیچ کششی برای عکاسی ایجاد نمی کرد. شاید دلیلش خشونت مناظر طبیعی و صحرای به شدت خشک منطقه بود که درخت چندانی ندارد. احساس اولیه‌ام این بود که بی دلیل نیست دین تا این حد در این منطقه مهم است چون زمین و طبیعت چیز چندانی ندارند. به این خاطر شرایط بسیار مناسبی برای فانتزی و خیالپردازی فراهم می کند. کسانی که اینجا زندگی می کردند برای یک زندگی بهتر باید یک چیز دیگری خلق می کردند. البته برخی از نقاط در جنوب کمی جذاب هستند ولی کلا برای من شروع کار خیلی سخت بود."

حق نشر عکس the faez family rehovot thomas struth
Image caption خانواده‌ای یهودی در رخووت

اشتروت تصمیم گرفت ابتکاری عملی به خرج دهد. او با به کارگیری روشهای آشنایی که در طول فعالیت حرفه ای خود آنها را توسعه داده شروع کرد به عکس گرفتن از اسرائیل و کرانه باختری.

تم های تکراری

امروزه توماس اشتروت یکی از پرطرفداران عکاسان جهان است. در سال ۲۰۰۷ یکی از عکس های او با عنوان "پانتئون" رم (۱۹۹۰) که جزو مجموعه عکس هایی است که او از گردشگران خودباخته در موزه ها و آثار باستانی بزرگ جهان گرفته، در حراج آثار هنری به بهای یک میلیون دلار فروش رفت.

عکس های اخیر او که پس از نمایشگاه بزرگش در سال ۲۰۱۱ در لندن اکنون برای اولین بار به طور اختصاصی به نمایش گذاشته شده اند به بهایی بین ۲۰ تا بالغ بر ۱۰۰ هزار دلار قیمت گذاری شده اند.

حق نشر عکس the faez family rehovot thomas struth
Image caption نمایی از شهر الخلیل در کرانه باختری

توماس اشتروت در دهه هفتاد میلادی در آکادمی هنر شهر دوسلدورف و زیر نظر گرهارد ریشتر نقاش آلمانی و زوج عکاس مشهور آن دوران برند و هیلا بچر تحصیل کرد. او با عکس های سیاه و سفید خود از خیابانهای خالی شهرهای اروپا و آمریکا و مدتی بعد با تمرکز روی پرتره های خانوادگی به شهرت رسید.

طرح بعدی او عکس های مربوط به گردشگران در موزه ها و آثار باستانی از جمله پانتئون و رم بود. او در عین حال از کلیساها و سایر اماکن عبادت، جنگلهای انبوه مناطق حاره و از سال ۲۰۰۷ به این سو نیز از کارخانه ها، بندرگاههای کشتی سازی و کارگاههای تخصصی فناوری های پیشرفته عکاسی کرده است.

بسیاری از این تم ها را می توان در عکس های او از اسرائیل و کرانه باختری دید. در حقیقت این نمایشگاه مثل یک کهکشان کوچک از علائق عکاس در دوران فعالیت هنری اوست که روی مناطق فلسطینی و اسرائیل تمرکز کرده باشد.

در عکس های او می توان خیابانهای خالی را دید، به عنوان مثال خیابانهای شهر الخلیل که با سیم های خاردار و بلوک های سیمانی مسدود شده اند. چند عکس پرتره از خانواده فائز را می بینیم که ساکن شهر کوچکی در جنوب تل آویو هستند.

ساختمانهای مهم زیادی در عکس های نقش ایفا می کنند از جمله ساختمان شهرداری تل آویو، اماکن مذهبی و عبادت مثل کلیسای مقبره مقدس در بیت المقدس شرقی و کلیسای بشارت در ناصره، و حتی چند بررسی جالب توجه و وسوسه برانگیز از فناوری های بسیار پیشرفته در انستیتو علوم وایزمن در شهر رخووت در جنوب تل آویو.

حق نشر عکس the faez family rehovot thomas struth
Image caption ابزار فنی پیچیده در بسیاری از عکسهای اشتروت دیده می‌شود

توماس اشتروت بعدها عکس های دیگری را به این مجموعه افزود که باز موضوع آن ها فناوری های پیشرفته است چون قصد داشت تضاد موجود بین "صحرا، اعتقادات دینی کهنه و باورهای ارتودکس" از یک طرف و "توسعه و پیشرفت فناوری های جدید" در همان محل را نشان دهد.

به اعتقاد من او به زبانی می خواهد دو نوع ایمان متفاوت را نشان دهد: یکی ایمان به دین و دیگری ایمان به فناوری. او در جواب این اظهار نظر من گفت: "دقیقا همین است ولی این نکته به ذهن خودم نرسیده بود."

در میان عکس های او تعدادی مناظر طبیعی از بیابان ها برهوت اطراف رام الله و انعکاس تصویر یک درخت بدون برگ در یک حوض آب دیده می شود.

او در گذشته نیز عکس های منظره گرفته است ولی نه چندان. ولی تصمیم گرفت برای این مجموعه چند عکس از مناظر طبیعی بگیرد چون به اعتقاد او جنگ بین اسرائیل و فلسطینیان "تا حد زیادی به مالکیت زمین مربوط می شود."

سبک عکس های این مجموعه که در کادرهای بزرگ گرفته شده اند، در سبک کار او تقریبا عمومیت دارد . یک حالت بی طرفی، عدم مداخله و حتی بی تفاوتی نسبت به موضوع عکس در آنها برجسته است. این یکی از ویژگی های شاخص سبک عکاسی توماس اشتروت است که آن را از اساتید خود برند و هیلا بچر آموخته است.

می گوید: "برای من این سبک از عکاسی نوعی برخورد رو در رو با سوژه است. درست مثل وقتی که شما موقع حرف زدن با فرد دیگری به چشمان او خیره می شوید. یک نگاه گریزان نیست، بلکه رو در رو است."

حق نشر عکس the faez family rehovot thomas struth
Image caption شهرداری تل آویو

یکی از نمونه های شاخص به کارگیری این سبک عکسی از ساختمان شهرداری تل آویو است که ساختمانی چهار ضلعی تمام تصویر را احاطه کرده و درست به نقطه ای مشرف است که اسحاق رابین، نخست وزیر سابق اسرائیل در آنجا ترور شد.

توماس اشتروت می گوید: "این ساختمان هایی که شبیه آنها در همه جای دنیا وجود دارد و همه ناشناخته و زشت هستند همیشه توجه‌ام را به خود جلب می کنند. به عنوان مثال ساختمان شهرداری تل آویو می تواند در هر کجای دیگر دنیا باشد. ولی وقتی که به عکس چاپ شده نگاه می کنید جزییاتی در مورد نحوه ساختمان ساری در آن محیط و در آن کشور را مشاهده می کنید و در حقیقت نماد برجسته ای از ابتذال تصمیم گیری های سیاسی و مدیریت در آن جامعه است."

ارواح گذشته

توماس اشتروت بدون مبالغه می گوید که موقع پذیرش این پروژه عکاسی آلمانی بودنش به یک مشکل بدل شد.

حق نشر عکس the faez family
Image caption منظره جای کمتری در آثار اشتروت دارد. حومه رام الله

"قبل از آن هیچوقت به اسرائیل سفر نکرده بودم و با توجه به گذشته آلمان این موضوع پیچیده ای است. پدرم در دوران جنگ جهانی دوم سرباز بود و در روسیه و فرانسه جنگید. دو بار به شدت زخمی شد. بنابراین در خانواده ما با داشتن یک چنین سرگذشتی، شنیدن حوادث مربوط به قتل عام یهودیان بسیار عجیب بود. ولی هیچوقت هویت خودم را پنهان نمی کنم. نمی توانم چیز دیگری غیر از یک آلمانی باشم."

در واقع یکی از ویژگی های شاخص عکاسی توماس اشتروت به هویت و گذشته آلمانی او باز می گردد. برای جوان های آلمانی نسل او میراث آلمان نازی بسیار دشوار بود.

"در نسل ما این ضرورت وجود داشت که به حقایق با چشم باز و با دقت نگاه کنیم. چون وقتی که هیتلر به قدرت رسید و تمام آن ماجراها شروع شد، مردم به درستی به واقعیات اطراف خود نگاه نمی کردند. آنها حاضر نبودند اتفاقاتی را که می افتد ببینند. آنها در خواب راه می رفتند و به سوی یک فاجعه عظیم پیش می رفتند. آنها از حقوق و آزادی های خود به حد کافی دفاع نکردند."

به این معنا می توان گفت که نگاه دقیق توماس اشتروت در عکس هایش به نوعی واکنشی است به نابینایی جمعی مردم آلمان که به فاشیسم انجامید. عکس های او ما را تشویق می کنند تا با چشمانی باز، بدون تعارف و ملاحظه به همه پدیده ها از جمله قدرت گیری گروههای راست افراطی نگاه کنیم.

بدون شک او با تکیه به همین مشخصه در تصاویر مربوط به خاومیانه نیز کلاف سردرگم سیاست و زندگی را به ما نشان می دهد. او جانب هیچ طرفی را نمی گیرد و می گوید:"با هر دو طرف احساس همدردی می کنم." او ما را دعوت می کند تا در مورد فجایع و مصائب ناشی از درگیریهای طولانی بر سر این نوار باریک از سرزمینی مورد اختلاف تعمق کنیم.

در یکی از عکش های ماندگارش او شعارنویسی ها داخل یک مسجد در روستایی در بلندیهای جولان را نشان می دهد که در حملات هوایی اسراییل در جنگ ۱۹۷۳ ویران شده است.

حق نشر عکس the faez family rehovot thomas struth
Image caption مسجدی در بلندیهای جولان که در سال 1973 در پی حملات اسرائیل تخریب شد

این عکس نماد برجسته ای از فجایع و ویرانی های تاسف بار جنگ است. در پس زمینه عکس می بینیم که یکی از ستونهای سیمانی به سمت چپ خم شده گو اینکه ما شاهد لحظه سقوط اسکلت این ساختمان هستیم. این تصویر نه تنها یادآور بیهودگی این ساختمان بلکه به طور کلی یادآور تزلزل تمامی سیستم های سیاسی حاکم در آن بخش از جهان است.

توماس اشتروت می گوید: "اکثر جاهایی که من از آن عکس گرفته ام زیبا نیستند. آنها همه خیلی معمولی و به هیچ وجه اهمیت ویژه ای ندارند. اما نمی توان چشم به روی حقیقت بست. وقتی آدم آنجاست، دیدن آن شرایط بسیار اندوهبار و ناراحت کننده است."