فتح‌الله بی‌نیاز منتقد ادبی و نویسنده ایرانی درگذشت

حق نشر عکس Isna
Image caption فتح‌الله بی‌نیاز (۱۳۲۷ مسجدسلیمان - ۱۳۹۴ تهران)

فتح‌الله بی‌نیاز، نویسنده و منتقد ادبی ایرانی در پی حمله قلبی در تهران در ۶۷ سالگی درگذشت.

بی‌نیاز بیش از ۳۰ اثر داستانی (رمان و مجموعه داستان) از خود به جا گذاشت که کمتر از نیمی از آن‌ها مجال انتشار پیدا کرد و بسیاری دیگر از آثار او هنوز به چاپ نرسیده است.

او در عرصه‌ نقد ادبی یک چهره‌ شناخته شده بود و با بسیاری از مجلات ادبی تهران همکاری نزدیک داشت.

به گزارش خبرگزاری مهر، آقای بی‌نیاز روز ۱۲ مهر که برای حضور در یک مراسم نقد ادبی از منزل خارج شده بود، در خیابان صادقیه دچار ایست قلبی شده و در راه رسیدن به بیمارستان فیروزگر تهران درگذشت.

علی‌الله سلیمی، داستان نویس و منتقد ادبی در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی درباره‌ ویژگی آثار بی‌نیاز گفت: "فتح الله بی‌نیاز جزو معدود نویسندگان و منتقدان ادبیات داستانی ما بود که با دقت تقریبا همه‌ آثار را می‌خواند و نمی‌گذاشت کاری از دستش در برود و کار نقدش گاهی جنبه‌ پژوهشی هم پیدا می‌کرد و برای همین از افرادی بود که صلاحیت داشت در مورد ادبیات داستانی ایران نظر بدهد و اشراف کاملی به ادبیات ایران داشت."

سلیمی در ادامه درباره‌ این منتقد گفت: "این که یک اثر ادبی چه اندازه از تکنیک‌های ادبی بهره می‌گیرد و این بهره‌گیری تا چه اندازه می‌تواند باعث ماندگاری یک اثر ادبی باشد نخستین چیزی بود که بی‌نیاز به آن توجه داشت. آقای بی‌نیاز یک فرمالیست جدی بود و بسیار به فرم اهمیت می‌داد. از این جهت خیلی تلاش می‌کرد اثر را فارغ از محتوا نگاه کند. برای بی‌نیاز محتوا اولویت نداشت و او بیشتر به این جنبه تاکید می‌کرد که اثر ادبی به ادبیت خودش نزدیک شده است یا نه؟ فارق از این که چه می‌خواهد بگوید یا نه؟".

فتح الله بی‌نیاز نویسنده و داستان نویس پرکاری نیز بود. اگرچه داستان‌ها و رمان‌های پرشماری از خود برجای گذاشت، ولی بیشتر نقدهای ادبی او بود که در جامعه‌ ادبی ایران مورد توجه قرار می‌گرفت.

مهندسی که منتقد ادبی شد

بی‌نیاز در تیرماه ۱۳۲۷ در مسجدسلیمان به دنیا آمد. در سال ۱۳۵۱ در رشته مهندسی برق از دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر سابق) فارغ‌التحصیل شد.

او فعالیت ادبی خود را از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۸۰ با نام‌های مستعار نشریات مختلف آغاز کرد و چندین داستان کوتاه، مقاله، نقد ادبی، سینمایی و نمایشنامه از او منتشر شد.

از شهریور ۱۳۸۰ تا شهریور ۱۳۹۰ با نام اصلی‌اش بیش از ۴۱۱ نقد، مقاله، مرور کتاب و ۶۹ داستان کوتاه و ۴۶ مصاحبه جامع از وی در نشریات گوناگون به چاپ رسید و ۴۷۷ مقاله، نقد، مرور کتاب و داستان کوتاه در فضای مجازی چاپ شده است.

او از پرکارترین منتقدان ادبی ایرانی بود و تا خردادماه ۱۳۸۸ در مجموع ۱۵۱ جلسه نقد و سخنرانی داشت.

آقای بی‌نیاز به مدت ۱۲ سال عضو هیئت داوران جایزه مهرگان ادب (رمان و داستان کوتاه) بود. هم‌چنین داوری نهایی شماری از جشنواره‌های ادبی منطقه‌ای و استانی ایران را نیز به عهده داشت.

او همچنین عضو شورای سردبیری کتاب نقد نگره، دبیر بخش داستان و نقد ادبی مجله نافه بود.

ملاقات با مسیح (رمان)، کانی به وسعت هیچ، حلقه نفوذناپذیر گرگ‌های خاکستری، می‌روم که بمیرم (مجموعه داستان)، علیاحضرت فرنگیس (رمان)، عطش ماندگار (رمان) ، افعی‌ها خودکشی نمی‌کنند (رمان) ، ستیزه‌جوی دلتنگ (رمان) ، دریاسالار بی‌دریا (رمان) و… نام برخی از اثار منتشر شده‌ فتح‌الله بی‌نیاز هستند.

به گزارش خبرگزاری ایسنا خواسته خانواده بی‌نیاز این است که مراسم تشییع پیکر و خاک‌سپاری او به صورت خانوادگی و بدون اعلام عمومی برگزار شود.