زاها حدید، معمار عراقی‌تبار؛ اولین زن برنده مدال سلطنتی معماری

حق نشر عکس Mary McCartney
Image caption زاها حدید روز ۲۴ سپتامبر برنده این جایزه اعلام شد و در ماه فوریه، مدال خود را از ملکه بریتانیا دریافت خواهد کرد

زاها حدید، معمار عراقی‌- بریتانیایی، اولین زنی است که برندۀ یکی از معتبرترین جوایز معماری در بریتانیا شده است.

موسسه سلطنتی معماران بریتانیا از سال ۱۸۴۸ تا امروز، هر سال "مدال سلطنتی معماری" را به یک معمار برجسته معاصر، که دستاوردهایش در ترویج پیشرفت معماری تاثیر عمده گذاشته است، اهدا می­ کند.

طی این ۱۶۷ سال، این اولین بار است که یک زن، مفتخر به دریافت این مدال می ­شود.

در میان برندگان پیشین، می­‌توان به معماران بزرگی از جمله نورمن فاستر در سال ۱۹۸۳، لو کوربوزیه در سال ۱۹۵۳ و فرانک لوید رایت در سال ۱۹۴۱ اشاره کرد.

زاها حدید در این باره می ­گوید: "دریافت این مدال، مخصوصا به عنوان اولین زن منتخب، باعث افتخار من است."

او همچنین در بیانیه ­ای گفته است: "شمار معماران معتبر زن، مخصوصا در طی چند سال اخیر رشد چشم­گیری داشته است و این تعداد، با وجود چالش‌­های موجود، همچنان در حال افزایش است."

حق نشر عکس Inexhibit
Image caption موزه کوه مسنر در ایتالیا

یکی از داوران این مسابقه، جین دوکان، مدیر موسسه سلطنتی معماران بریتانیایی، است که زاها حدید را، "نیرویی مقتدر و بانفوذ در معماری بین ­المللی" خوانده است.

پیتر کوک، داور دیگر این مسابقه، معمار برجسته بریتانیایی و برنده همین مدال در سال ۲۰۰۴، دربارۀ معیارهای انتخاب زاها حدید به عنوان برنده می­ گوید: "اعتماد به نفس و شهامتی که در طراحی شمار قابل توجهی از آثار زاها دیده می­شود، نه تنها در تئوری بلکه در معماری کاربردی نیز تاثیر عمد­ه­ ای داشته است."

پیتر کوک که آثار این معمار عراقی‌تبار را منحصر به فرد و خیره­ کننده می ­خواند، خصوصیات طرح­‌های او را "ترکیبی فوق ­العاده از نظم فرم، سلیقه و سبک خاص" توصیف می­‌کند که "بی‌­پروا تصویری از حرکت و جاری بودن" را منعکس می­‌کنند.

حق نشر عکس Virgile Simon Bertrand
Image caption فضای داخلی مرکز طراحی دانگدامون، سئول

از مشهورترین آثار زاها حدید، می­‌توان به پروژه‌­هایی مثل ایستگاه آتش‌نشانی ویترا در آلمان ۱۹۹۴، ایستگاه قطار سریع‌السیر ناپل ۲۰۰۶، ترن هوایی در اتریش ۲۰۰۷ و مرکز ورزش‌­های آبی لندن، یکی از ورزشگاه‌های اصلی المپیک ۲۰۱۰ اشاره کرد.

البته کارنامه کاری زاها حدید، تنها محدود به طراحی ساختمان نمی­‌شود بلکه او، رد پای خود را از طراحی ماشین، اسباب خانه و حتی کفش نیز به جا گذاشته است.

زاها حدید لقب تشریفاتی "بانو" را در سال ۲۰۱۲ از ملکه الیزابت بریتانیا دریافت کرد. او تا امروز، برنده جوایز متعددی شده، از جمله جایزه بهترین طرح معماری سال ۲۰۱۵ که برای طراحی یک مجموعه فرهنگی در باکو آذربایجان دریافت کرد.

زاها حدید در سال ۱۹۵۰ در عراق متولد شد. پس از تحصیل در رشته ریاضیات در دانشگاه آمریکایی بیروت، در سال ۱۹۷۲ برای تحصیل در "ای ای"، مدرسه معماری لندن، راهی بریتانیا شد. پس از فارغ­ التحصیلی، زاها در شرکت معماری استاد سابق خود شروع به کار کرد تا اینکه در سال ۱۹۷۹، دفتر مستقل معماری خود را در لندن راه اندازی کرد.

او همچنین در همان سال‌­ها، تدریس رشته معماری را در مدرسه معماری لندن آغاز کرد.

حق نشر عکس Luke Hayes
Image caption گالری سرپنتاین سکلر، لندن

آثار زاها حدید ترکیبی از زمین­‌شناسی، مناظر اطراف و ساختمان‌سازی را در خود منعکس می­ کنند.

او با استفاده از پیشروترین تکنولوژی­‌های روز، مجموعه آثاری غیرمنتظره و مبتکرانه را از خود به جا می­ گذارد.

حق نشر عکس
Image caption نمای بیرونی مرکز طراحی دانگدامون، سئول

این­ها از جمله خصوصیاتی هستند که تبدیل به امضای هنری دختر جوانی شده‌­اند که بیش از ۴۰ سال پیش، در جستجوی هدف خود، از بغداد به لندن آمد.

او امروز تبدیل زنی شده است که در سطح بین ­المللی، نه تنها یکی از برجسته‌ترین معمارها به شمار می ­آید، بلکه از او، به عنوان یکی از تاثیرگذارترین شخصیت­‌ها یاد می­‌شود.

حق نشر عکس HuftonCrow
Image caption مرکز حیدر علی اف، باکو