تلاش سازمان میراث فرهنگی برای کنترل اقامت‌گاه‌ها

حق نشر عکس

همزمان با بالاگرفتن تب و تاب مسافرت‌های نوروزی مدیر کل میراث فرهنگی استان تهران اعلام کرده که یکی از وب‌سایت‌های "غیرمجاز" اجاره اقامت‌گاه را به پلیس فتا معرفی کرده است. رجبعلی خسروآبادی از مسافران خواست پیش از اجاره کردن آنلاینِ محل اقامت،‌ به وب‌سایت سازمان میراث فرهنگی مراجعه کنند و از مجاز بودن شرکت ارائه دهنده خدمات مطمئن شوند.

وب‌سایت مورد اشاره آقای خسروآبادی، Jakoo.ir، نسخه‌ای ایرانی از سایت مشهور Airbnb است که در آن می‌توان به صورت مستقیم اتاق، خانه یا هر ملک دیگری را -اغلب در دوره‌های زمانی کوتاه- اجاره داد یا اجاره کرد. وب‌سایت‌هایی از این دست ارتباط مستقیم بین صاحب ملک و فرد متقاضی اقامت را ممکن می‌کنند و در نتیجه می‌توانند هزینه اقامت را به طرز قابل‌توجهی کاهش دهند.

در وب‌سایت جاکو می‌توان با انتخاب استان و شهر مورد نظر، تعداد مسافران، نوع محل اقامت مطلوب و تاریخ سفر دست به جستجو زد و یا از روی نقشه محل اقامت دلخواه را یافت. گرچه این‌ وب‌سایت صرفا دو طرف را به هم معرفی می‌کند و هیچ نوع مسئولیتی در قبال خدمات ارائه شده نمی‌پذیرد، اما متعهد شده در صورت اعتراض مسافران به آگهی‌دهندگان متخلف اخطار دهد و یا حساب کاربری آنها را مسدود کند.

چندین سال پیش سازمان میراث فرهنگی وب‌سایتی مشابه به نام "خانه مسافر" راه‌اندازی کرد که به تدریج خدمات آن چند استان‌ مختلف ایران را در برگرفت. به عنوان نمونه در آستانه نوروز سال گذشته مدیرکل اداره میراث فرهنگی استان فارس ضمن اعلام راه‌اندازی خانه مسافر در این استان اضافه کرد کسانی که مایلند خانه‌های خود را در شهرهای این استان طی نوروز اجاره بدهند "صرفا" از طریق این وب‌سایت می‌توانند اقدام کنند.

او با اشاره به اینکه "منازل مبله استیجاری مجهول‌الهویه‌ای وجود دارند که می‌توانند باعث ایجاد آسیب‌ها و معضلات اجتماعی فراوانی شوند" افزود با کسانی که خارج از این چارچوب ملک خود را در استان فارس به مسافران اجاره بدهند برخورد قانونی خواهد شد.

اما یکی از نقاط ضعف عمده این طرح، فرایند طولانی اداری است که برای ثبت‌ واحد مسکونی در سامانه "خانه مسافر" لازم است؛ مالکان باید ضمن ارائه مدارک خود به اداره میراث فرهنگی، از نیروی انتظامی ، شبکه بهداشت و گاه یکی دو ارگان دیگر نیز مجوز دریافت کنند. علاوه بر این دست‌کم در برخی استان‌ها از جمله مازندران، تنها در فصل‌هایی برای مالکان متقاضی مجوز صادر خواهد شد که به علت ازدحام مسافران،‌ امکان اسکان آنها در هتل‌ها و مهمان‌پذیرهای استان وجود نداشته باشد. در نتیجه بخشی از نارضایتی سازمان میراث فرهنگی احتمالا به این بازمی‌گردد که به صرفه‌تر بودن خدمات اقامتی ازین دست، می‌تواند بازار هتل‌ها و مهمان‌پذیرهای تحت پوشش این سازمان را کساد کند.

علاوه بر ملاحظات اقتصادی،‌ ارتباط مستقیم بین فروشنده و خریدار در وب‌سایت‌هایی ازین دست نظارت بر آنها را نیز بسیار دشوار می‌کند؛ درست برخلاف مسافرخانه‌ها و هتل‌های رسمی که در ارتباط مستقیم با سازمان میراث فرهنگی و تحت نظر نهادهای انتظامی فعالیت می‌کنند و ناچارند برخی محدودیت‌ها را رعایت کنند.

به عنوان نمونه زوج‌‌ها تنها در صورت اثبات "محرمیت" می‌توانند با هم اتاق اجاره کنند و در بسیاری از هتل‌ها حتی ارائه مدرکی مانند "صیغه‌نامه" برای اقامت کافی محسوب نمی‌شود. به علاوه تا چند سال پیش،‌ اقامت زنان در هتل‌های ایران تنها پس از اخذ نامه‌ تاییدیه از اداره اماکن شهر مورد نظر ممکن بود. اگرچه گفته می‌شود بخشنامه مربوطه از سال ۱۳۷۸ لغو شده، هنوز هم بسیاری از هتل‌ها -احتمالا برای پرهیز از دردسر- از پذیرش زنان تنها خودداری می‌کنند.

اسماعیل احمدی مقدم،‌ فرمانده وقت نیروی انتظامی در اوایل سال ۸۸ با اشاره به اینکه این سازمان "به طور نامحسوس با سیستم ثبت مسافر مراکز اقامتی مختلف در ارتباط است"، در این مورد گفته بود: "با توجه به وجود چنین سیستمی اصلا دلیلی برای کنترل محسوس افراد برای پذیرش در هتل ها وجود ندارد".

دو روز پس از انتشار اظهارات مدیر کل میراث فرهنگی استان تهران در خبرگزاری‌ها، نسخه‌ای از جوابیه سایت جاکو در کانال تلگرام این وب‌سایت منتشر شده که در آن حمید محمدی‌فرد، مدیر این وب‌سایت به "غیر مجاز" خوانده شدن آن واکنش نشان داده است.

در این جوابیه که ظاهرا به مدیر سازمان میراث فرهنگی ارسال شده، مدیر این وب‌سایت ضمن ابراز تعجب از انتشار خبر معرفی جاکو به پلیس فتا نوشته: "لازم به توضیح است که طبق قوانین فضای مجازی، تنها وب سایتهایی که نقل و انتقال پول در آنها صورت می گیرد، نیاز به اخذ نماد الکترونیک داشته و شامل وب سایت جاکو که تنها به عنوان یک سایت آگهی در این حوزه عمل می کند نمی باشد."

اودر ادامه خواسته به جای مسدود کردن این وب‌سایت، امکان اخذ مجوزهای لازم برای آن فراهم شود.