سینما در غزه، تجربه ای تازه پس از ۲۰ سال

حق نشر عکس Gaza Cinema
Image caption پس از چند دهه این اولین برای است که ساکنان غزه می توانند فیلمی را که در سالن عمومی نمایش داده می شود تماشا کنند

همام القسین اولین بار در سن ۲۴ سالگی به سینما رفت. او می گوید اکنون حاضر نیست حتی یک فیلم را از دست بدهد.

اما چرا این همه سال طول کشید تا او به سینما برود؟ او ساکن غزه است و تحت تاثیر درگیری‌های خشونت آمیز ۲۰ سال پیش سینماها در این منطقه تعطیل شدند و به خاطر مقررات سخت خروج از غزه کسانی که اینجا زندگی می کنند بعید است بتوانند برای تماشای فیلم به جای دیگری بروند.

اما وضعیت در حال تغییر است. با اجرای یک طرح خصوصی باری دیگر نمایش فیلم در غزه شروع شده است و جای تعجب ندارد که همام القسین و بسیاری دیگر مثل او با آغوش باز از این تغییر استقبال می کنند.

او که معمار است می گوید: "احساس بسیار جالبی بود. همه فیلم هایی را که نمایش می دهند هر چه که باشد تماشا می کنم."

او می گوید که زندگی در غزه ناامید کننده است. نوار مرزی این منطقه با جمعیتی حدود ۱.۹ میلیون نفر به بهانه مسائل امنیتی به شدت توسط دولت های مصر و اسرائیل کنترل می شود. گروههای مدافع حقوق بشر از این سختگیری ها انتقاد می کنند و فقط افرادی که مجوز ویژه دارند می توانند از غزه خارج شوند.

حماس که در سال ۲۰۰۷ پس از کنار زدن فتح قدرت را در غزه به دست گرفت، از طریق مجموعه ای از شبکه های تلویزیونی و ایستگاه های رادیوی دیدگاههای اسلامی محافظه کارانه خود را تثبیت کرده است. چیزهای زیادی به خصوص کالاها و مظاهر فرهنگی غربی ممنوع شده اند.

علاوه بر این وقوع سه جنگ طی دهه گذشته و محاصره اقتصادی نوار غزه باعث شده زیرساخت های این منطقه به شدت آسیب ببینند و تقریبا هیچ نوع تفریح و سرگرمی وجود ندارد.

حق نشر عکس Gaza Cinema
Image caption مجریان این طرح تاکنون فیلم هایی را نمایش داده اند که حساسیت سانسور را برنیانگیزد

با توجه به اینکه در نوار غزه هیچ سالن سینمایی نیست فیلم ها را در سالن اجتماعات ساختمان هلال احمر نمایش می دهند.

حسام سلام، یکی از مجریان این طرح می گوید استقبال بسیار زیاد بوده و در هر سانس از نمایش فیلم بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ تماشاگر دارد که اکثر آنها خانواده ها و یا گروه دوستانی هستند که دسته جمعی می آیند.

حسام سلام که برای "عین مدیا" از حامیان این طرح کار می کند می گوید: "ما نه سالن سینما داریم و نه کتابخانه. هیچ محلی برای فعالیت های فرهنگی وجود ندارد و اقدامات دولت در این زمینه ها بسیار سطحی است."

انتخاب محتاطانه

در آغاز این طرح، فیلم های مربوط به تاریخ فلسطین نمایش داده می شد، ولی اخیرا فیلم های مشهورتری مثل "پشت و رو" محصول انیمیشن والت دیزنی و برنده جایزه اسکار نمایش داده می شوند.

اما فیلم های بحث برانگیز و یا صحنه های حساس اجازه نمایش ندارند، چون تمامی فیلم ها قبل از نمایش باید توسط مسئولان حماس تایید شوند.

حسام سلام می گوید: "ما فیلم هایی را انتخاب می کنیم که بیرون از مرزهای فرهنگی و مذهبی ما نباشد و نباید صحنه های آن مغایر مذهب باشند. برای هر فیلم ما خلاصه ای از آن را به مقامات مسئول می دهیم و آنها باید قبل از نمایش آن را تایید کنند."

حق نشر عکس AFP
Image caption امکانات و برنامه های سرگرمی در غزه بسیار محدود است و مقامات محلی در این عرصه فعالیت چندانی ندارند

این طرح از ماه ژانویه و با نمایش فیلم "کت گشاد " اثر نورس ابوصالح کارگردان فلسطینی تبار ساکن اردن شروع به کار کرد. این فیلم نگاهی است به زندگی فلسطینیان در فاصله سالهای ۱۹۸۷ تا ۲۰۱۱ و از جمله حوادث مربوط به دو انتفاضه یا قیام فلسطینیان علیه اشغال اسرائیل.

نورس ابو صالح می گوید: "مردمی که مصائب جنگ ها و محاصره را تحمل کرده اند اکنون در صندلی های این سالن می نشینند و ضمن خوردن ذرت بو داده فیلمی را تماشا می کنند که منعکس کننده وضعیت فلسطینیان است. این طرح بسیار مهم است چون یکی از راههای شکستن محاصره ده ساله نوار غزه را است."

گذشته ای متفاوت

اما وضعیت همیشه اینطور نبود. قبل از قیام فلسطینیان در سال ۱۹۸۷ که همه سینماهای غزه نابود شدند، مردم ساکن این منطقه می توانستند به سینما بروند.

ساکنان غزه می گویند گروههای اسلام گرا در آن دوره به شدت با نمایش فیلم مخالف بودند و در نتیجه همه سالن های سینما مورد حمله قرار گرفتند. به گفته مردم، بعدها سالن های سینما را تعمیر کردند ولی چند سال بعد دوباره درگیریهای خشونت آمیز و این بار بین هواداران حماس و نیروهای تشکیلات خودگردان فلسطینی به وقوع پیوست و دوباره سالن های سینما ویران شدند.

حق نشر عکس AP
Image caption تحت تاثیر سالها جنگ و محاصره اقتصادی امکانات زیربنایی غزه بسیار محدود و فقیر است

راما حمید ۳۰ ساله و کارمند روابط عمومی اردوگاه پناهجویان جبالیا در شمال غزه می گوید: "پدرم می گفت که در آن دوره همیشه پول جیبی خود را جمع می کرد تا به سینما برود."

اخبار نمایش فیلم در غزه به سرعت در شبکه های اجتماعی منتشر شده و صفحه فیسبوک این طرح اکنون بیش از هفت هزار دنبال‌کننده دارد.

قیمت بلیت ۱۰ شکل (برابر با ۲.۵ دلار) است و مجریان طرح می گویند حتی در غزه که بسیاری از مردم بیکار و یا محتاج کمک های بشردوستانه هستند، قیمت مناسبی است.

شروع نمایش فیلم در شرایطی آغاز شده که به نظر می رسد گروه حماس تا حدی از سختیگیری های فرهنگی کاسته است و راما حومید و دوستانش از این تغییر استقبال می کنند.

او می گوید:"اینجا امکانات چندانی برای سرگرمی های فرهنگی وجود ندارد. با این هه در دوره اخیر چندین برنامه فرهنگی مثل سینما و برنامه های موسیقی شروع شده است."

ولی هنوز تغییرات بیشتری باید صورت بگیرد چون به گفته او "زندگی در غزه دشوار است."