'در خانه در غزه و لندن'؛ روایتی نمایشی از جنگی خونبار

حق نشر عکس httpathomeingazaandlondon.com

نمایش 'در خانه در غزه و لندن'، بخشی از پروژه پژوهشی-نمایشی است که به تازگی همزمان در لندن و غزه به اجرا در آمد.

این اجرا اولین شب از اجراهای آماده سازی است که گروه تصمیم دارد در زمانهای متفاوتی در طول دو سال، قبل از اجرای نهایی به روی صحنه ببرد.

این پروژه محصول کار مشترک تغرید شقیر ویزوسو، هنرمند لبنانی-اسپانیایی ساکن لندن با گروه استیشن هاوس اپرا است. کمپانی تئاتر استیشن هاس اپرا از معروف ترین گروهای تئاتر لنگلستان به رهبری جولین مینارد اسمیت در سال ۱۹۸۰ تشکیل شده است و بیش از سی اثر نمایشی در کشورهای مختلف دنیا به روی صحنه برده است. این گروه در کارهایش تلاش دارد که تئاتر و هنرهای تجسمی را به هم نزدیک کند و از تکنولوژی روز بهره ببرد.

تغرید می گوید که ایده نمایش خانه در غزه و لندن، در سال ۲۰۰۹ وقتی که مشغول تحصیل در مدرسه سلطنتی درام در لندن بود، در کلاسهای جولین مینارد به ذهنش آمد.

در شیوه تئاتر دیجیتال که جولین مینارد از بنیانگذارانش است به واسطه تکنولوژی و اینترنت مکانها و فضاهای مختلف را به هم متصل می کنند.

آشنایی با این شیوه بود که باعث شد تغرید به کار در بین دو مکان یعنی لندن و غزه و ارتباط آنها فکر کند. ایده اولیه برای تغرید این بود که چطور می توان اتاقهای مختلف یک خانه را که درمکانهای مختلفی در واقعیت وجود دارند، در یک نمایش به هم متصل کرد. مثلا اتاق خواب در لندن با بازیگرانی که در لندن بر روی صحنه هستند در کنار آشپزخانه ای در غزه به همراه بازیگران ساکن غزه، که مجموع این صحنه ها به کمک تکنولوژی بر روی پرده ای در کنار هم قرار می گیرند و یک خانه ای را در فضای سومی می سازند.

خانه در این اثر مکانی برای بروز احساسات، فرهنگ فردی و اجتماعی است. این کار واکنشی به محدودیتهایی که به واسطه جغرافیا، مرزها و دیگر موانعی که بر سر راه یک هنرمند برای برقراری ارتباط با جهان بیرون وجود دارد است.

در سال ۲۰۱۴ که متاخرترین جنگ در غزه اتفاق افتاد، به دلیل وجود اینترنت و سوشال مدیا و دسترسی به اطلاعات، توجه مردم دنیا به آنچه در غزه می گذشت جلب شد. در تابستان آن سال جولین و کمپانی استیشن اپرا برای اجرایی کردن طرح و ایده تغرید از او دعوت به همکاری کردند.

حق نشر عکس
Image caption تغرید می گوید که ایده نمایش خانه در غزه و لندن، در سال ۲۰۰۹ وقتی که مشغول تحصیل در مدرسه سلطنتی درام در لندن بود به ذهنش آمد

تغرید درباره انتخاب شهر غزه می گوید: "وقتی ایده این کار به سرم زد، به این فکر کردم که در این اثر، تکنولوژی می تواند مرزها را به چالش بکشد. ایجاد ارتباط فرهنگی و هنری بین دو مکانی که در دسترس هم نیستند یکی از اهداف اصلی من بود."

تغرید می گوید که از لحاظ زیبایی شناسی، ادغام فضاهای مختلف بین لندن و غزه بسیار جالب است. ادغام این فضاها آنقدر پیش می رود که هویت مکانی بعضی از فضاها برای تماشاچی قابل تشخیص نیست. مثلا یک بازیگر روی درختی در غزه نشسته است و تماشاچی نمی تواند بگوید آن مکان در کدام شهر است.

تغرید در این باره می گوید: "ببیننده غربی پر شده است از تصاویر جنگ و جدال در غزه، انگار مابقی زوایای این شهر و مردمش برای او غریبه است و یا اصلا وجود ندارد. ما می خواستیم از این شهر و مردمش چیزهای ساده تری بگوییم، اینکه مثلا غزه چه شکلی است . می خواستیم تصور بیننده مان از این شهر را مورد چالش قرار دهیم و به او فرصتی بدهیم تا نگاه نزدیکتری به مردم آنجا داشته باشد. ما فضایی ساخته ایم که به هیچ کدام و هر دو مکان تعلق دارد."

دغدغه تغرید، هنرمندان غزه است که نمی توانند هنرشان را به بقیه دنیا نشان دهند. او می گوید: "هنرمندان در غزه تحت فشارهای مختلفی هستند و زمان و حمایتی برای کار هنری ندارند و همینطور حضور یک هنرمند از غزه در کشورهای دیگر بسیار ضعیف و غیر ممکن است. این مسئله من را مشتاق به ساخت این تئاتر تله ماتیک بین لندن و غزه کرد."

او درباره مراحل کار می گوید: "از همان ابتدا می خواستیم این پروژه در بین دو کشور شکل بگیرد و نه اینکه در لندن ساخته شود و بعد از هنرمندانی که در غزه همراه ما هستند، بخواهیم که خود را با آن وفق دهند. پس لازم بود کسانی را پیدا کنیم که عمیقا به این پرژه باور و علاقه داشته باشند."

با حمایت جشنواره بین المللی تئاتر لندن، این گروه تئاتر دو هفته مکانی برای تمرین در اختیار گرفتند.

به گفته تغرید، کار همزمان از طریق اینترنت و کارگذاری دوربین ها و همینطور کار با نرم افزارهای مختلف، تمرینات را از لحاظ تکنیکی بسیار پیچیده می کرد. در این دو هفته هنرمندان در غزه هر روز از ساعت ۳ بعد از ظهر تا ۹ شب و در لندن از ساعت ۱ بعد از ظهر تا ۷ شب مشغول تمرین و خلق این پروژه بودند.

تغرید درباره مشکلاتی که سر راهشان بود می گوید: "یکی از مشکلات کار قطع برق در غزه بود. برای پیشبرد کار، گروه هنرمندان غزه، مجبور شدند ژنراتور بخرند ولی باز هم قطع برق کار را در مقاطعی متوقف کرد."

حق نشر عکس

یکی از تاثیرگذارترین لحظات این نمایش برای تغرید زمانی بود که ولید تافش در غزه با تارا فاتحی، رقصنده ایرانی در لندن می رقصید. ولید یک دستش را از دست داده است، ولی رقص و حرکت همزمان او با تارا و ادغام تصاویر آنها، تصویر کاملی از یک بدن بر روی پرده نمایش به وجود می آورد. لحظه ای می آفرید که محدودیتها و مرزبندی ها در هاله ای از ابهام فرو می رفت.

تغرید درباره سیاسی بودن اثرش می گوید: "به نظر من، این اثر، نمی تواند سیاسی نباشد و به ذات سیاسی است. البته باید بگویم که ما به طور مستقیم هیچ حرف سیاسی در کار نمی زنیم، مثلا صحبتی از اسراییل، حماس و یا دولتهای مختلف دیگر نمی کنیم، اما چون شرایط در غزه، زاده جدال قدرتها است، این نمایش هم نمی تواند سیاسی نباشد. بازیگران می گفتند وقتی ما از غزه با شما تمرین می کنیم فراموش می کنیم کجا هستیم و حقیقتا بگویم من هم یادم می رفت در چه مکان جغرافیایی هستم انگار که ما با هم مکان سومی را خلق کرده بودیم."

برای او یک نمونه خوب از هنر سیاسی، سینمای ایران است.

"من با تئاتر ایران خیلی آشنا نیستم ولی سینمای ایران را می شناسم و سینماگران ایرانی به خوبی می دانند که لازم نیست به طور مشخص از مسایل سیاسی کشورشان حرفی بزنند بلکه نگاه سیاسی در آثارشان وجود دارد و انگار نمی شود که فارغ از آن بود."

تغرید معتقد است که سوشیال مدیا و اینترنت بیننده ما را آگاه‌تر کرده است. به اعتقاد او در زمان معاصر سوشال مدیا کمک فراوانی به هنر کرده است.

او می گوید: "اینترنت باعث شده است که ما در مکانهای مختلفی از دنیا، بیشتر و بیشتر درباره هم بدانیم و برای من رسیدن به هنری که قابل دسترس همگان باشد مهمترین هدف است."

اولین اجرای آماده سازی این اثر توانست حمایتها و توجهات مختلفی را به خود جلب کند. قرار است این پروژه تا سال ۲۰۱۸ ادامه یابد. اجرای آماده سازی و یا نمایش در حال شکلگیری بعدی از این اثر در تابستان، همزمان در لندن و غزه به روی صحنه خواهد رفت.