زادروز شجریان؛ 'وان یار و همدم را بگو مستان سلامت می‌کنند'

حق نشر عکس mohammadrezashajarian.com

شاید اغراق نباشد اگر گستردگی و حجم پیام‌ های تبریک و آثار هنری را که به مناسبت تولد ۷۶ سالگی محمد رضا شجریان در شبکه های اجتماعی منتشر شد بی سابقه بدانیم. چنین حجمی از پیام های تبریک به همراه آرزوی سلامتی کاربران شبکه های اجتماعی، برای آقای شجریان این پرسش را در ذهن برخی ایجاد کرد که اساسا چرا چنین حرکتی شکل گرفت و چرا عده زیادی واکنش نشان دادند.

همراه روزهای سخت

کانون چاووش بعد از استعفای دسته جمعی موسیقیدانان سازمان رادیو و تلویزیون ملی ایران به دلیل فضای سیاسی سال ۵۷ و هفده شهریور شکل گرفت. این کانون از افرادی تشکیل شده بود که می خواستند کارهای تازه بکنند و موسیقی را به مردم نزدیکتر کنند. صدای این گروه موسیقی سنتی پیشرو، محمدرضا شجریان بود. نامهای بزرگ دیگری مانند سایه و مشکاتیان و لطفی هم بودند.

محمدرضا شجریان که دیروز اول مهر، ۷۶ ساله شد توانست در آن سالها خودش را به مردم نزدیک کند. سال‌ها بعد در کشاکش ناآرامی و زد و خوردهای بعد از اعلام نتایج ریاست جمهوری ۸۸ عکسی از او در دل شلوغی‌ها سوار بر ماشینش در کنار مردم معترض منتشر شد. محمدرضا شجریان در همان ناآرامی‌ها در دفاع از صلح و آرامش ترانه ای خواند با نام تفنگت را زمین بگذار و در کنار معترضان ایستاد.

شاید در پاسخ به این سوال که چه عواملی شجریان را متمایز می کند علاوه بر توانایی‌های کم نظیرش در موسیقی سنتی می توان به نقاط عطفی اشاره کرد که طی آنها تلاش کرد در صحنه سیاست تاثیرگذار باشد.

حق نشر عکس Twitter

'من صدای خس و خاشاکم'

آقای شجریان در یکی از اولین موضع‌گیری خود در سال ۱۳۸۸ در واکنش به سخنان محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور وقت ایران در نامه‌ای سرگشاده به رادیو و تلویزیون ایران نوشت: "در شرایطی که مردم در بهت و حیرت هستند و به گفته آقای احمدی نژاد، خس و خاشاک به حرکت در آمده اند، صدای من در صدا و سیما جایی ندارد. صدای من صدای خس و خاشاک است و همیشه هم برای خس و خاشاک خواهد بود."

در پی این نامه روزنامه کیهان، در مقاله ای انتقادی محمدرضا شجریان را "وطن فروش" خواند و آقای شجریان نیز شکایتی را علیه روزنامه کیهان طرح کرد.

بعد از موضع‌گیری های محمدرضا شجریان در مورد ناآرامی‌های سال ۸۸ دعای ربنا با صدای شجریان در صدا و سیمای جمهوری اسلامی توقیف شد و دیگر پخش نشد. ماه رمضان امسال هم این دعا با صدای دیگری در صدا و سیما پخش شد. اما بسیاری از مردم همواره تلاش کردند که صدای این دعا را از راه‌های مختلف به ویژه در شبکه های اجتماعی به گوش سایرین برسانند.

حق نشر عکس Twitter

همکاری نمی‌کند، همایون هست

محمدرضا شجریان خواننده سرشناس موسیقی سنتی نوروز امسال ویدیوی تبریکی را منتشر کرد که در آن با موهای کوتاه ظاهر شد و تلویحا از بیماری پانزده ساله ای خبر داد که حالا با او دوست شده و گفت که مشغول درمان است.

این ویدیو با واکنش‌های فراوانی روبرو شد و بعد از آن مردم همواره از طریق شبکه های اجتماعی پی‌گیر اخبار مربوط به سلامت او بودند. آقای شجریان که در آمریکا به معالجه مشغول بود هفته گذشته به ایران بازگشت. او آخرین کنسرتش را در ایران در سال ۸۷ برگزار کرده بود. آقای شجریان بارها در مصاحبه هایش گفته که در ایران اجازه برگزاری کنسرت ندارد.

حق نشر عکس Twitter

سخنگوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که پیشتر هم درباره او گفته بود "نمی‌شود فردی هم معترض و منتقد شدید باشد، ضوابط و معیارهای حاکم بر نظام را نپذیرد و هم بخواهد کار کند"، این بار هم بعد از بازگشت شجریان به ایران گفت که برگزاری کنسرت برای آقای شجریان موضوعی حاشیه ایست و تا او خودش همکاری نکند راه برای برگزاری کنسرت باز نخواهد شد و ضمنا از دست وزارت ارشاد هم به تنهایی کاری در این زمینه بر نمی آید.

آقای نوش آبادی گفت الان سلامتی آقای شجریان اولویت است و خوشبختانه فرزند او همایون شجریان با شایستگی نقش هنری خود را ایفا می کند و نماینده خوبی برای موسیقی ایران و راه پدرش است و دستاوردهای او را حفظ کرده است. این سخنان حسین نوش آبادی با انتقادهای زیادی روبرو شد.

همه باهم؛ تبریک تولد

حق نشر عکس Twitter

بازگشت آقای شجریان به ایران چند روز قبل از تولدش بازتاب گسترده ای پیدا کرد تا جایی که تعداد پرشماری از افراد سرشناس، از اهالی سینما گرفته تا اهل سیاست و ورزش تولد او را در صفحات خود در شبکه های اجتماعی تبریک گفتند. تعداد توییت هایی که در این مدت برای آقای شجریان نوشته شد به تنهایی و بدون احتساب سایر شبکه های اجتماعی نزدیک به ۴ هزار مورد بود. در این میان صدای افرادی که از این حجم توجه متعجب بودند و همچنان انتقادهایشان را به کار حرفه ای محمدرضا شجریان عنوان می کردند هم شنیده می شد. مثلا هومن در صفحه فیس بوک خود نوشت که از این حجم تقدسی که برای آقای شجریان قایلند متعجب است و شجریان هرگز خواننده مورد علاقه او نبوده. هومن در نوشته خود آورده است: من مطمئنم بسیاری از افرادی که تا این حد ابراز علاقه می کنند نه با موسیقی آشنایی دارند و نه به غیر از مرغ سحر چیز دیگری از استاد شنیده اند.

برخی منتقدان و کسانی که از موضع گیری های سال ۸۸ آقای شجریان دلگیر بودند و در همان زمان هم بحث تحریم آثار او را مطرح کرده بودند درباره وضعیت کنونی او می گویند باید حساب فرهنگ و هنر را از سیاست جدا کرد و به او کمک کرد که دوباره روی صحنه برود.

روزنامه شرق ویژه‌نامه ای به همین مناسبت با نوشته هایی از افرادی مانند نورالدین زرین کلک، علی نصیریان و حسین علیزاده منتشر کرد. آقای علیزاده در این ویژه نامه نوشت:

چه خوب که آمدی از ماهی که تو مهرِ آنی از مهری که تو بانگِ آنی از آنی که تو آنِ آنی چه خوب که آمدی تا نفس تازه کنیم و بانگ براریم مژده ای دل فریاد عشق آمد مژده ای دل، عشق آمد..... یار دیرین تاریخ، تولدت فرخنده باد.

حق نشر عکس Instagram

عبدالکریم حسین زاده نماینده مجلس در توییتر شجریان را بخش مهمی از فرهنگ ایران خواند و نوشت اجرای زنده استاد در وطن موضوعی نیست که وزیر بخواهد نسبت به آن بی تفاوت باشد.

ابراهیم اصغرزاده، فعال اصلاح‌طلب هم در ویژه نامه ای که شرق به مناسبت تولد شجریان منتشر کرد نوشت: شجریان نه فقط در دفاع از حقوق معنوی خود که در قامت یک روشنفکر رسانه ملی که نقش یک برادر بزرگتر را برای دیگر متولیان فرهنگی ایفا می کرد، به چالش کشید.

محمدعلی ابطحی رییس دفتر و معاون پارلمانی محمد خاتمی در زمان ریاست جمهوری در فیس بوک خود ضمن تبریک تولد آقای شجریان نوشت: دستهامان به ربنا گفتن در پیشگاه خدا بلند است تا تو از تخت بیماری بلند شوی، خس و خاشاک بروبی و صدای زلالت را به گوش ما برسانی.

پرویز پرستویی در اینستاگرامش عکسی از آقای شجریان و خودش را منتشر کرد، تولدش را تبریک گفت و ابراز امیدواری که "خسرو آواز ایران" را باز بر روی صحنه ببیند و او در انتهای کنسرتش باز مثل همیشه با مردم مرغ سحر بخواند.

اما واکنش‌ها به این نوشته‌ها محدود نماند، علاوه بر انتشار عکس‌ها و طرح‌های هنرمندان و عکاسان از او، آوازها و تصنیف‌های آقای شجریان در روز تولدش و این ایام بارها و بارها به خودش تقدیم شد. کلیپ دابسمش (لباهنگ) ایران ای سرای امید با حضور هنرمندان و شهروندان، ساخته مرکز موسیقی بتهوون و کلیپ کوتاه بیسکوییت گرجی در توییتر به همین مناسبت، روز گذشته صدها بار در شبکه های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد.

حق نشر عکس Facebook