http://www.bbcpersian.com

17:40 گرينويچ - چهارشنبه 13 اکتبر 2004

ابوالحسن نجوا

كنسرت عالم قاسموف در تهران

در حالی که هواداران صدای عالم قاسموف، خواننده صاحب نام موسيقی آذری، از اجرای برنامه وی در تالار وحدت نا اميد شده بودند، در آخرين لحظات اعلام شد که اين خواننده و ۴ نوازنده همراهش می توانند برای يک شب در تالار وحدت به اجرای برنامه بپردازند.

قاسموف برای اجرای برنامه در تالار وحدت پيش از اين برنامه ريزی کرده بود. وی پيش از اجرا در تالار وحدت در شهرهای زنجان و تبريز به اجرای برنامه پرداخته بود.

شهرت قاسموف سبب شده بود که از چند روز قبل زمزمه ها درباره چگونگی دريافت مجوز اجرای کنسرت وی در تالار وحدت در بگيرد و حتی يکی دو خبرگزاری داخلی از لغو اين مجوز سخن گفتند. اين در حالی بود که هيچ منبع رسمی درمرکز موسيقی وزارت ارشاد در برابر اين خبرها واکنشی بروز نداد.

اما درعمل و به رغم اعلام قبلی مبنی بر برگزاری اين کنسرت در روزهای ۲۰ و۲۱ در تالار وحدت، هواداران اين خواننده مطرح تنها توانستند يک شب (۲۱مهر) از صدای افسانه ای اين پير آواز آذربايجان بهره ببرند.

حضور چهره های مطرح موسيقی ايران، همانند حسين عليزاده و فرهاد فخرالدينی و کيهان کلهر نشان می داد که صدای اين خواننده نامی مورد توجه و اعتنای نخبگان موسيقی نيز قرار دارد.

قاسموف در دنيای موسيقی شهرتی بيش از محمد رضا شجريان دارد به نحوی که برخی از کارشناسان صدای وی را جزو برترين صداهای موسيقی شرق در صد سال اخير می دانند.

اين خواننده ۴۶ ساله که چندين عنوان معتبر بين المللی را در کارنامه خود دارد، در سن ۲۷ سالگی و با بازی در نقش مجنون در اپرای ليلی و مجنون چشم ها را متوجه خود ساخت و سپس مدارج ترقی در آواز آذری را به نحوی پيمود که از وی به عنوان شايسته ترين جانشين خوانندگان صاحب نامی چون جبار قارياغدی ، سيد شوشينسکی و خان شوشينسکی ياد می شود.

وی همانند استاد شجريان در ايران ، جايزه ويژه يونسکورا به اعتبار سالها فعاليت هنری در موسيقی آذربايجانی و حفظ و انتقال درست نغمات آذری دريافت کرد.

کنسرت قاسم اف با همنوازی گروه چهار نفره همراه وی آغاز شد . در اين گروه مالک منصور اف (‌تار) رئوف اسلام اف ( کمانچه)، رفائيل عسگر اف ( بالابان) و ناطق شيرين اف ( نقاره ) می نواختند.

اجرای هماهنگ و تسلط نوازندگان بر تکنيکهای نوازندگی از تمرينات مداوم و پيوسته آنها حکايت می کرد. اين هماهنگی تا بدان پايه بود که کار آنها قابل مقايسه با کمتر گروه ايرانی به حساب می آمد.

شروع آواز قاسم اف با اجرای گوشه هايی در دستگاه ماهور همراه بود. پختگی، صلابت و از همه مهمتر اوج کم نظير وی، جنس زنگدار صدايش که با انعطافی حيرت انگيز در اوج و فرودها غلت می خورد فضای تالار وحدت را به حظی روحانی از اين صدای اساطيری فرو برد.

حرکات دست اين پير اواز آذری و خواندن اشعاری که عمدتا در فضای تغزلی و عاشقانه سير می کرد به اجرای وی جلوه افزونتری می بخشيد.

از جمله نکات جالب توجه در کنسرت گروه عاليم قاسم اف استفاده آنها از ريتمهای لنگ (ريتمهای ۵ ضربی و ۷ ضربی) در برخی قطعات بود که حد اقل در گروههای آذری کمتر سابقه داشته است. اين ريتمها البته در موسيقی ايران از سالهای اوليه پس از انقلاب در کارهای حسين عليزاده حضور يافت و و هم اينک پس از دودهه در موسيقی آذری نيز نشانه های اوليه خود را بر جای می گذارد.