BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 15:20 گرينويچ - چهارشنبه 28 سپتامبر 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
'امپراتوری فراموش شده' حاصل روايات يونانی و کاهلی ايرانی
 

 
 
احسان يارشاطر
به گفته احسان يارشاطر جای تعجب است که اين امپراتوری با همه عظمتی که داشته است و شهرتی که به حق بايد داشته باشد، می شود آن را امپراتوری فراموش شده ناميد
سه شنبه بيست و هفتم سپتامبر، دکتر احسان يارشاطر در دانشگاه "سوربن" پاريس حضور يافت و زير عنوان "تمدن فراموش شده" سخنرانی کرد.

اين جلسه به دعوت پروفسور ايرج گنج بخش رئيس انجمن دوستداران دانشنامه ايرانيکا و پروفسور فليپ اوئيز رئيس بخش ايران در شورای ملی پژوهشهای علمی فرانسه ترتيب يافته بود.

بعد از سخنان پروفسور گنج بخش درباره ايرانيکا، پروفسور اوئيز فعاليت های فرهنگی و تحقيقاتی احسان يارشاطر را بر شمرد و از او دعوت کرد تا سخنرانی اش را آغاز کند.

سخنان يارشاطر در ارتباط با نمايشگاه و کنفرانس "امپراتوری فراموش شده" بود که در لندن بر پا شده است.

منظور از "امپراتوری فراموش شده،" امپراتوری هخامنشی است. به گفته آقای يارشاطر جای تعجب است که اين امپراتوری با همه عظمتی که داشته است و شهرتی که به حق بايد داشته باشد، می شود آن را امپراتوری فراموش شده ناميد.

منشور کوروش کبير

آقای يارشاطر در بخشی از سخنرانی اش گفت: "اين بيشتر مربوط می شود به اينکه در کشور های اروپايی اصلا اتکا بر آثاری است که از يونان به ارث رسيده و طبيعی است که يونانيان که با ايرانيان در جنگ بوده اند و آنها را دشمن خود می دانسته اند، سخنان محبت آميزی نسبت به ايران نگفته باشند."

يارشاطر افزود:" ولی به اين نکته هم بايد توجه کرد که در خود ايران و ممالک اسلامی هم همينطور بوده است. ما هم هر تاريخی نوشتيم نسبت به ساير کشورها اطلاعاتی که داشتيم و داديم ناقص بوده است."

به گفته يارشاطر اين نوع جانبداری و تعصب در همه دنيا عموميت دارد و جای گله نيست اما به تدريج با پيشرفت علم و کم شدن تاثير مذهب، تحقيقات باستان شناسی به صورت متعادل تری درمی يابد و حق تمدن های مختلف به درستی برگزار می شود.

"چنان که در مورد ايران که غالبا تاريخش از نظر کشور های غربی اسلام نوشته شده، حالا بايد توجه کرد که در ايران يک تمدنی از زمان سامانی ها به تدريج بر اساس زبان فارسی به وجود آمد که در تمام ممالک شرقی اسلام رواج گرفت و توسط پادشاهان ترک که اين تمدن و فرهنگ را پذيرفته بودند، در عثمانی و در هندوستان رواج پيدا کرد و در حقيقت يک دوره دوم از تمدن اسلامی را به وجود آورد."

نمايشگاه امپراتوری فراموش شده که از سپتامبر سال جاری در لندن برپا شده تا ژانويه سال آينده ادامه خواهد داشت

به گفته يارشاطر اين در زمانی بود که قسمت غربی عالم اسلام که بيشتر ممالک عربی زبان بودند، در حال تنزل بودند و دوران درخشان شان را گذرانده بودند. يارشاطر افزود:" اين تمدن ايرانی- اسلامی در حقيقت تا قرن هيجدهم در سراسر قسمت شرقی اسلام و به طور غير مستقيم در قسمت های غربی موثر بود تا اينکه خود اين تمدن هم به تدريج در اوايل قرن هيجدهم شروع به انحطاط کرد تا اينکه کم کم با تمدن و فرهنگ اروپايی روبرو شد که دوره اقتباس از تمدن اروپايی پيش آمد."

در پايان سخنرانی گفتگويی با دکتر يارشاطر کردم و از او پرسيدم:

چرا عنوان "فراموش شده" را برای آن بکار می برند؟

يارشاطر: من اگر بودم اين عنوان را انتخاب نمی کردم. اين که چرا در اين نمايشگاه و در اين کنفرانس، اين عنوان را به کار برده اند شايد منظورشان اين بوده که تاکيد بکنند که يک تمدن و يک دولت مقتدر و موثری وجود داشته ولی متاسفانه توجه کافی به آن نمی شود و اين کلمه "متاسفانه" در حقيقت در اين عنوان مستتر است.

در سال های اخير بارها نوشته ايد که وقتی کلمه "ايران" جايگرين کلمه "پرس" شد به شناخت درست فرهنگ ايران نزد خارجيان صدمه زد. آيا فکر می کنيد اين موضوع در اين فراموش شدگی موثر بودن است؟

جام نقره ای با سر شير و بدن انسان

يارشاطر: در اين مورد گمان نمی کنم که موثر بوده ولی به طور کلی همين را که گفتيد به نظر من درست است. يعنی وقتی شما اسمی را که آشناست و تداعی های مطلوب دارد تبديل می کنيد به اسمی که آن تداعی ها را ندارد، شما به صاحبان آن اسم صدمه می زنيد.

يک قول معروفی از [محمدعلی] فروغی شنيده بودم وقتی که اين اسم را به ايران تغيير داده بودند گفته بود ما "معرفه" ای را "نکره" کرديم که درست است يعنی کشوری را که خارجی ها می شناختند و مثلا با هنر ايرانی، قوانين ايرانی، فرش ايرانی يا باغ های ايرانی متبادر به ذهن می شد با تبديلش به ايران و يا خواندن زبان فارسی به جای (Persian) صدمه می زند به شهرت مطلوب کشور ما و حق اين بود که اين کار نمی شد و اگر يک دولتی توجه کافی داشته باشد بايد اين را بر گرداند به صورت اولش.

نقش وسايل ارتباط جمعی و ادبيات و سينما را در اين فراموش شدگی چطور می بينيد؟ ما می بينيم که مثلا درباره حضرت عيسی يا حضرت موسی بارها فيلم هايی در کشور های مختلف ساخته شده اما حتی يک بار که فيلمی درباره پيامبر اسلام ساخته شد بسياری از کشور های مسلمان نمايش آن را ممنوع کردند.

يارشاطر: اين البته وظيفه هر کشوری است - مثلا ايران - که در فکر کار خودش باشد و تبليغات لازم را بکند و کتاب های لازم را دانشمندانش بنويسند. اين همه داستان های درجه اول در "شاهنامه" هست. اينها همه اش می تواند موضوع نمايش يا اپرا يا سينما يا رمان های مختلف قرار گيرد.

مقداری از اين فراموشی نسبت به ما، نتيجه کم کاری های خودمان است و بايستی که خودمان را در وهله اول مسئول بشناسيم.

البته اين هم هست که فعلا دور، دور ممالک اروپايی است و طبعا چيزی که برای آنها مهم باشد رجحان پيدا می کند و بيشتر ذکر می شود و بيشتر در باره اش گفتگو می کنند.

 
 
66'پشت پرده ايران'
نگاه هفته نامه ساندی تايمز به برگزاری نمايشگاه 'جهان ايران باستان' در موزه بريتانيا
 
 
66آلبوم عکس
نمايشگاه 'امپراتوری فراموش شده: جهان ايران باستان' در موزه بريتانيا آغاز شد
 
 
66ميراث ايران باستان
نمايشگاه 'امپراتوری فراموش شده: جهان ايران باستان' در موزه بريتانيا آغاز شد
 
 
66آلبوم عکس
نمايشگاه 'امپراتوری فراموش شده: جهان ايران باستان'
 
 
66نمايشگاه
شکوه ايران باستان در يک نمايشگاه بزرگ
 
 
مطالب مرتبط
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران