http://www.bbcpersian.com

18:54 گرينويچ - شنبه 22 اکتبر 2005 - 30 مهر 1384

مهرداد فرهمند

جستجوی صلح و عشق در اشعار مولانا در دانشگاه لندن

بشنويدبرای شنيدن نسخه راديويی اين گزارش اينجا را کليک کنيد

برگزارکنندگان اين مراسم مرکز گسترش زبان فارسی و آکادمی مطالعات ايرانی لندن بودند و موضوعی که برای اين مراسم انتخاب کرده بودند، عشق و صلح در اشعار مولانا بود.

بزرگداشت مولانا در دانشگاه لندن در دو بخش برگزار شد و در آغاز و پايان هر بخش از مراسم اشعاری از مولانا در قالب نغمه های موسيقی به شرکت کنندگان عرضه شد.

در بخش نخست که به زبان انگليسی بود، سايمون ويتمن از دانشگاه لندن درباره نوعی نظم رياضی در ترتيب داستانهای مثنوی معنوی و همچنين اينکه چگونه در اين داستانها، مفاهيم از راه مفاهيم مخالف و متضاد خود تعريف می شوند سخن گفت و اشاره کرد که اصطلاح صلح در مثنوی از طريق واژه جنگ تعريف می شود.

جيمز موريس، استاد آمريکايی دانشگاه اکستر در انگلستان ديگر سخنران اين بخش از مراسم بود که محور سخنرانی خود را مفهوم عشق در مثنوی قرار داد و بر ارتباط ميان مثنوی و قرآن تکيه کرد.

بخش نخست مراسم بزرگداشت مولوی با پرسش يکی از حاضران پايان يافت که پرسيد چگونه می توان مولانا را پيام آور عشق و صلح دانست در حالی که او نسبت به بزگترين فاجعه دوران خود، يعنی حمله مغول بی اعتنا باقی ماند.

پاسخی که سايمون ويتمن به اين پرسش ديرينه داد اين بود که مولانا را نبايد در مقام عالم سياست يا جامعه شناس قرار داد و جيمز موريس اين پاسخ را اين گونه تکميل کرد که نقشی که مولانا در آن زمان به عنوان پيام آور صلح ايفا کرد اين بود که با تعاليم خود به مردم فاجعه زده و جنگزده آن دوران پرفتنه، دليلی برای زنده ماندن و ادامه بقا داد.

بخش دوم مراسم که به زبان فارسی برگزار شد با سخنرانی سيد سلمان صفوی از دانشگاه لندن و آکادمی مطالعات ايرانی لندن آغاز گرديد که می گفت صلح محور اصلی هر شش دفتر مثنوی است اما برای رسيدن به اين نتيجه نبايد به مثنوی نگاه لفظ گرايانه کرد بلکه بايد با رويکرد مفهوم گرايانه با اين اثر مولانا برخورد کرد تا بتوان به محوريت صلح در آن پی برد.

اما سهم عمده بخش دوم مراسم بزرگداشت مولانا از آن حسين الهی قمشه ای، اديب و سخنران مشهور شد و استقبال گرمی از جانب جمع حدوداً دويست نفری حاضران به همراه داشت که اغلبشان را چه در بخش نخست و چه در بخش دوم سخنرانی، ايرانيان مقيم لندن تشکيل می دادند.

سخنرانی آقای الهی قمشه ای متمرکز بود بر اينکه مثنوی مولانا سرشار از شادی است که از عشق ناشی می شود و به صلح می انجامد اما او در اين سخنرانی به شيوه مرسوم خود بيش از آنکه آن گونه که از سخنرانيهای محافل دانشگاهی انتظار می رود به دنبال مطرح کردن سخنی تازه و به کرسی نشاندن نظر خاصی درباره مولانا باشد با سحر کلام و چيره دستی در آراستن سخنان خود به نمونه های نظم و نثر ادبيات فارسی و حتی غربی، حاضران را تحت تأثير قرار داد و اسباب انبساط خاطر ايرانيان دور از وطن را فراهم آورد.

يکی از برگزارکنندگان مراسم از اين شکوه می کرد که چرا ترکها با تبليغات فراوان مولانا را متعلق به خود معرفی می کنند اما ايرانيان برای شناساندن اين شاعر بزرگ خود به اندازه کافی کوشا نيستند.

وجود حاضران غيرفارسی زبان از مليتهای مختلف که برخی از آنها حتی با پوشش دراويش در مراسم حضور يافته بودند نشان می داد که مراسمی از اين دست در صورتی که خود را به مخاطبان ايرانی محدود نسازد و بيش از کلام زيبا بر سخن تازه از مولانا تکيه کند می تواند عامل مؤثری بر معرفی اين عارف بزرگ به عنوان نماينده فرهنگ ايرانی باشد.