http://www.bbcpersian.com

17:19 گرينويچ - دوشنبه 29 مه 2006

لادن پارسی

گزارشی از نمايشگاه عکسهای آنه ماری شوارتسنباخ در تهران

ششم خرداد نمايشگاهی از عکس های خانم آنه ماری شوارتسنباخ نويسنده، روزنامه نگار و عکاس سوئيسی که در دهه سی ميلادی از ايران گرفته است، در تالار ميرميران خانه هنرمندان ايران افتتاح شد.

در اين مراسم که با سخنان کوتاه آقای فيليپ ولتی سفير سوئيس در ايران آغاز شد، جمعی از اهل ادب و فرهنگ ايران، ايران دوستان و تعدادی از اروپاييان مقيم ايران حضور داشتند.

شوارتسنباخ نويسنده، روزنامه نگار و عکاس سوئيسی در سفرهای متعددش به ايران چهار صد عکس از مردم و نقاط مختلف ايران گرفته است که شيشه اين عکس ها کتابخانه ملی سوئيس نگهداری می شود و از بين آنها 32 عکس و چند بخش کوتاه از يادداشت های او برای اين نمايشگاه برگزيده شده است.

" ردای پررمز و راز فضا " عنوان اين نمايشگاه است. در بروشور نمايشگاه کنار عکس ها توضيحاتی که شوارتسنباخ برآنها نوشته، چاپ شده است. اين توضيحات نشان دهنده دقت قابل توجه شوارتسنباخ است.

برخی توضيحات توام با طنز و کنايه نسبت به حکومت رضا شاه است. مانند شرحی که بر عکس درويش گدای اصفهان نوشته شده: "اصولا در ايران مدرن نه درويش و نه گدا وجود ندارد- در تئوری آنها متعلق به گذشته هستند."

عکس ها با کيفيت بسيار خوبی در سوئيس چاپ شده و در قاب هايی ساده و زيبا جا گرفته اند.
در ميان عکس هايی که برای نمايش در اين نمايشگاه برگزيده شده است، عکس هايی از روستاهای مازندران، ورامين و ايزدخواست و ساکنان آنها و قالی شويی در چشمه علی شهرری ديده می شود که به نظر نمی رسد با گذشت شصت سال تغيير چندانی در زندگی آنها و فضای آنجا رخ داده باشد.

در مراسم افتتاح نمايشگاه پس از خوشآمد گويی سفير سوئيس در ايران، علی دهباشی سردبير مجله بخارا و ناشر کتاب های خانم شوارتسنباخ ، شمه ای از زندگی و سفرهای او را بازگو کرد و فرزانه ارسطويی سه يادداشت از او را که دکتر سعيد فيروزآبادی به فارسی برگردانده بود، قرائت کرد.

در اين مراسم اميرحسن چهل تن، منيرو روانی پور، ناهيد طباطبايی و مهين خديوی حضور داشتند و دکتر هرميداس باوند نيز پس از پايان گرفتن مراسم رسمی به بازديدکنندگان پيوست.

اين نمايشگاه توسط سفارت سوئيس در ايران و با همکاری خانه هنرمندان برگزار شده و تا ۱۱ خرداد در گالری ميرميران خانه هنرمندان ادامه خواهد داشت.

زندگينامه

خانم آنه ماری شوارتسنباخ ماه مه ۱۹۰۸ در خانواده ای ثروتمند و صاحب نفوذ در زوريخ متولد شد. او داستان نويسی را در نه سالگی آغاز کرد. از ۱۹۲۸ مقالات او در نشريات مختلف چاپ و نام او در محافل فرهنگی مطرح گرديد. در ۱۹۳۰ دوستی او با کلاوس و اريکا مان ( فرزندان توماس مان ) آغاز شد و همزمان به مبارزات ضد فاشيستی پيوست.

شوارتسنباخ در ۱۹۳۱ تحصيل تاريخ را با درجه دکترا در دانشگاه زوريخ به پايان رساند و در همان سال نخستين داستان خود را با عنوان " دوستان برنهارد " منتشر ساخت.

از پاييز ۱۹۳۱ تا بهار ۱۹۳۳ در برلين از راه نويسندگی گذران زندگی می کرد. با دستيابی هيتلر به قدرت در ۱۹۳۳ به همراه دوستانش اريکا و کلاوس مان مجبور به ترک آلمان شد. و در همين زمان کتاب " فرار به بالا " را منتشر کرد.

در بهار ۱۹۳۳ تصميم گرفت با دوستانش کلاوس مان و کلود بورده در زوريخ نشريه ای برای تبعيدشدگان آلمان منتشر کند، اما به دلايل سياسی اين نشريه با نام " زاملونگ " در آمستردام منتشر شد و مقاله های شوارتسنباخ عليه حکومت هيتلر در آن منتشر گرديد.

شوارتسنباخ در پاييز ۱۹۳۳ پس از سفری به اسپانيا به خاور نزديک و ايران سفر کرد و در ۱۹۳۴ نيز همين سفر را تکرار کرد.

اين سفرها سرآغاز همکاری او با نشريات مهم آلمانی زبان سوئيس بود. آنه ماری نخستين روزنامه نگار و عکاس سوئيسی بود که به ايران و افغانستان سفر کرد.

در ۱۹۳۶ با کلاوس مان برای شرکت در کنگره نويسندگان شوروی راهی مسکو شد و از آنجا به ايران آمد و در کاوش های باستان شناسی ری همکاری کرد.

در دوران اقامت در ايران با کلود آشيل کلارک دبير دوم سفارت فرانسه در ايران ازدواج کرد. طی اقامت در تهران و دره لار بخشی از "يادداشت های غيرشخصی " را نوشت که بعدها تبديل به کتاب " مرگ در ايران " شد.

آنه ماری در اواخر ۱۹۳۶ به آمريکا سفر کرد و مقاله های سياسی و گزارش های خبری در باره وضعيت ايالت های جنوبی امريکا نوشت. در ۱۹۳۹ با گذر از مسير استانبول، آنکارا، تبريز، تهران، مازندران و مشهد به هرات و از آنجا به مزار شريف و کابل سفر کرد.

در افغانستان مدتی با هيات باستان شناسی فرانسه همکاری کرد و از مسير پيشاور، لاهور و دهلی نو به بمبئی رفت و از آنجا به سوئيس بازگشت.

سپس آنه ماری دوباره به آمريکا سفر کرد و در آنجا مقاله ای در باره رابطه پنهانی سوئيس با کشورهای فاشيست اروپا نوشت. و زمانی که در کلينيک روانپزشکی بستری بود، او را مجبور به ترک آمريکا کردند.

در ۱۹۴۰ شوارتسنباخ که برای تهيه گزارش به کنگو رفته بود، به اتهام جاسوسی از کنگو اخراج شد.

خانم آنه ماری شوارتسنباخ در پانزدهم نوامبر ۱۹۴۲ در سوئيس بر اثر تصادفی شديد با دوچرخه درگذشت.