BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 15:21 گرينويچ - دوشنبه 30 ژوئن 2008 - 10 تیر 1387
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
نمايشگاه آثار نقاشان بریتانیایی در شناخت خاورزمین
 

 
 
لیلا اثر فرنک دیکسی در سال 1892 / Copy Right: Tate Britian
لیلا - اثر فرنک دیکسی در سال 1892
نمايشگاهی با عنوان "جاذبه های خاورمیانه: آثار نقاشان بریتانیایی در شناخت خاور زمین" از روز چهارم ژوئن تا سی و یکم اوت امسال، در موزه تیت بریتانیا (Tate Britain) در شهر لندن، برپا است.

در این نمایشگاه بیش از یکصد و ده اثر نقاشی و طراحی با مداد (سیاه قلم) از نقاشان برجسته بریتانیایی که در فاصله زمانی قرن هفدهم تا اوایل قرن بیستم میلادی زندگی می کردند، از موزه های بزرگ مختلف دنیا گردآوری و به نمایش گذاشته شده است.

برای اولین بار است که چنین نمایشگاهی گسترده ای در ارتباط با آثار نقاشان بریتانیایی که به موضوع فرهنگ و تاریخ جوامع خاورمیانه پرداخته اند، برگزار شده است.

این نمایشگاه پنج بخش را در بر می گیرد، و هر بخش به موضوعهای مختلفی نظیر چهره نگاری، منظره نگاری، نقاشی صحنه های روزمره زندگی مردم، مناظر شهر بیت المقدس و زندگی زنان در حرمسراها اختصاص دارد.

نیکلاس ترومن، متصدی نمایشگاه از دلیل و انگیزه برگزاری این نمایشگاه می گوید: "موزه تیت بریتانیا در نظر داشت، نمایشگاهی در ارتباط با کشورهای خاورمیانه و یا در مورد تاریخ روابط بریتانیا با کشورهای خاورمیانه برگزار کند، چون این یکی از موضوعاتی است که مورد علاقه و توجه بازدیدکنندگان است. چون هنرمندانی مثل ویلیام هولمن هانت، دیوید ویلکی، دیوید رابرتس، آگوست جان و جان فردریک لوئیز در دوره های زمانی مختلف به کشورهای خاورمیانه سفر کرده بودند، به نظرم فکر جالبی آمد که به آثار نقاشی این هنرمندان در ارتباط به سفرشان به کشورهای خاورمیانه، یا به اصطلاح به تاریخ "خاور شناسی از دید نقاشان بریتانیایی" نگاهی داشته باشیم."

منظره شهر بیت المقدس از فراز کوه جبل المشارف - اثر دیوید بمبرگ در سال 1925

در گذشته های دور، نخستین گام برای آشنایی اروپائیان با کشورهای خاورمیانه با فرستادن هیات مبلغان مسیحی، بازرگانان، دیپلمات ها، سربازان و غیره برداشته شد. ولی از سال ۱۸۳۰ میلادی سیر و سیاحت از بریتانیا به کشورهای خاورمیانه از طریق کشتی بخاری و راه آهن رونق بیشتری پیدا کرد.

در آن زمان شهرهایی مثل قاهره، اسکندریه، بیت‌المقدس، بغداد، و دمشق هم در کنار دیگر نقاط دیدنی جهان مورد توجه فعالان عرصه فرهنگ و هنر قرار گرفته بود.

این مناطق در آن دوره، بعد از چند قرن همچنان تحت سلطۀ حکومت عثمانی، بزرگترین امپراتوری اسلامی بودند.

انگیزه این هنرمندان برای سفر به این مناطق آشنایی با آداب و رسوم و فرهنگ این کشورها آشنا بود. آنها آنچه را که می دیدند در نقاشی هایشان ثبت می کردند. آنها به اصطلاح می خواستند جوابگوی تقاضای مخاطبانشان باشند و دوستداران و علاقمندان به هنر و فرهنگ را با فرهنگ و آداب و رسوم کشورهای خاورمیانه آشنا کنند.

هنرمندان بریتانیایی پس از بازگشت از سفر، تصاویری را که از مردمان، مناظر و طبیعت کشورهای خاورمیانه در دفترچه طراحی هاشان ثبت کرده بودند، بر تابلوهای نقاشی آوردند.

Copy Right: Tate Britian
بر سر سفره غذای ظهر - اثر جان فردریک لوئز در سال 1875

گرچه این هنرمندان می خواستند تصاویری واقعی از زندگی روزمره مردم و مناظر یا هنرمعماری این کشورها را نشان دهند، ولی آنچه در این نقاشی ها دید می شود، بیشتر بازتابی از نگرش رومانتیک این هنرمندان به خاورزمین است. و این موضوع در گزینش رنگهای این تابلوها، بویژه در تسلط رنگ های گرم و انتخاب "موتیوهای" نقاشی به چشم می خورد، که از بناهای باشکوه تا صحنه های تماشایی بازارها و یا تصاویر تخیلی از حرمسراها متنوع است.

در بعضی از تصاویر بی دقتی های جزئی یا اشتباهاتی در توصیف آداب و رسوم محلی و سنتی ملل خاورمیانه مشاهده می شود، از جمله در تصاویر زنان در حرمسراها که بيشتر به صحنه هایی از افسانه های هزار و يك شب شباهت دارند. در این آثار، زنان حرم را اغلب در حالت استراحت و با جلوه ای مطيع، آرام و زيبا می‌بينيم. از اين نظر حرمسرا در آثار اين نقاشان به شکل مکانی اسرار آمیز و یا رومانتیک نشان داده شده است.

در بخش نقاشی های پرتره، بیشتر افراد سرشناس بریتانیایی در لباس های محلی اقوام مختلف کشورهای خاورمیانه به تصویر درآمده اند. حال این سؤال مطرح می شود که سیاحان بریتانیایی به چه دلیل تمایل داشتند لباسهای محلی و بومی این سرزمینها را بپوشند؟

Copy Right: Tate Britian
پرتره "سر رابرت شرلی" - اثر یک نقاش گمنام انگلیسی در دهه ۱۶۲۰

آنها از یک طرفی نمی خواستند به عنوان یک خارجی شناخته شوند تا به آسانی با مردم عادی یکرنگ شوند و از نزدیک، نگاهی به آداب و رسوم ساکنان خاورمیانه داشته باشند، از طرفی دیگر لباس های رنگارنگ، خوش طرح و فاخر مردم این کشورها برایشان گیرایی خاصی داشت و علاقه آنها را به پوشیدن این لباسها بر می انگیخت.

از آثار دیدنی بخش چهره نگاری، می توان از دو تابلوی نقاشی بزرگ در کنار یکدیگر نام برد که یکی پرتره سر رابرت شرلی، جهانگرد انگلیسی و دیگری پرتره همسرش لیدی ترزیا شرلی است که درست نزدیک به ورودی گالری، در سمت راست روی دیوار نصب شده اند. گمان می رود که این دو تابلو را یک نقاش گمنام انگلیسی در دهه ۱۶۲۰ کشیده باشد.

سر رابرت شرلی وقتی در اواخر سده شانزده میلادی به ایران سفر کرد تا نیروی های نظامی صفویان را آموزش بدهد، با همسر قفقازی تبارش در ایران آشنا شد.

او از طرف شاه عباس صفوی به عنوان فرستاده برای جلب حمایت نظامی به منظور مقابله با عثمانی ها به اروپا اعزام شد. سر رابرت شرلی پس از مدت ها زندگی در ایران و اروپا، در شهر قزوین درگذشت.

در این دو تابلو او و همسرش، هر دو در لباس رسمی و مجلل دوران صفویه دیده می شوند و به نظر می رسد که هر دو از پوشیدن لباس بسیار رسمی دوران صفویه به خود می بالند. البته همسر سر رابرت شرلی لباسش تمایز خاصی با لباس های دوران صفویه ندارد، و در دست راست او یک تفنگ و در دست چپش یک ساعت دیده می شود، انگار قرار است مسابقه ای برگزار شود. این دو به نوعی به عنوان سمبل و نماد مدرنیزه شدن دوران صفویه محسوب می شوند.

Copy Right: Tate Britian
پرتره "لیدی ترزیا شرلی" - اثر یک نقاش گمنام انگلیسی در دهه ۱۶۲۰

از دیگر دیدنی های این بخش، تابلوی نقاشی از چهره "لورنس عربستان" اثر آگوستوس جان است که برای اکثر بازديدکنندگان خاطره ماندگار فیلم "لورنس عربستان" را تداعی می کند.

بخش نقاشی صحنه های زندگی روزمره هم به لحاظ گوناگونی تصاویری که از بازارچه ها، مدارس و حضور جمعی مردان بر سر سفره های غذا در آن به چشم می خورد، ویژگی خاصی دارد.

و در بخش نقاشی های منظره نگاری هم می توان در کنار مناظر زیبای کوهستانی با طبیعت سرسبز، و یا طلوع آفتاب در دشت و صحرا، تصاویری از گروههای قبیله ای در بیابان را دید.

در مجموع اگر با نگاهی انتقادی به این نمایشگاه بنگریم، می بینیم که در اکثر نقاشی ها، خاورزمین و مردمانش مانند سرزمین رویاها با مناظر تخیلی به تصویر درآمده اند. این موضوع یادآور سخن ادوادر سعید، متفکر فقید فلسطینی در کتاب معروف "شرق شناسی" است که در آن گفته بود نگاه اروپاییان به خاورزمین ساخته و پرداخته ذهنیت خودشان بوده و هیچ ربطی به خاورزمین واقعی نداشته است.

Copy Right: Tate Britian
بازار برده فروشی در شهر قسطنطنیه - اثر ویلیام الن در سال 1838

اینکه این آثار، برداشتی واقعبینانه از خاور زمین و مردمان آن، یا تصویرهایی که بیشتر آفریده ذهنیت و تخیال نقاشان بریتانیایی است، موضوعی است که این نمایشگاه زمینه را برای بحث و تبادل نظر در مورد آن فراهم می کند.

نگاه متفاوتی به خاورزمین را می توان در گالری های طبقه دوم موزه تیت دید که در آنها میترا تبریزیان، هنرمند ایرانی عکس های خود را با عنوان "This is That Place" به نمایش گذاشته است.

Copy Right:Mitra Tabrizian
تهران 2006 (سمت راست) - اثر میترا تبریزیان

در عکس های میترا تبریزیان تصاویر افراد مختلفی به چشم می خورد که اکثرا در تنهایی و انزوا نشان داده شده اند. عکس هایی که او در ایران گرفته است رنج و درد و گرفتاریهای ناشی از فشارهای اقتصادی مردم را نشان می دهد. میترا تبریزیان می گوید که اکثر مردم ایران بر اثر تحریم ها غرق مشکلات زندگی روزانه اند و در تنهایی رها شده اند.

این دو نمایشگاه که هر کدام معرف دو دیدگاه متضاد به خاورزمین هستند، با استقبال فراوان علاقمندان فرهنگ و هنر روبرو شده اند.

 
 
زندگی در حرمسرا، شهر قسطنطنیه اثر جان فردریک لوئز در سال 1857 / Copy Right: Tate Britian گزارش تصويری
آثار نقاشان بریتانیایی از خاورزمین
 
 
نقاشی "تصوير دکتر گاشه" اثر ونسان ون گوگ، ماليخوليا و هنر
نگاهی به نمايشگاه 'ماليخوليا: نبوغ و ديوانگی در هنرهای زيبا' در برلين
 
 
مجسمه غول پيکر "مرد" اثر رون مويک گزارش تصويری
نمايشگاه 'ماليخوليا: نبوغ و ديوانگی در هنرهای زيبا' در برلين
 
 
عکس از ریکاردوزیپولی نمایشگاه
'چشم درون' در موزه هنرهای معاصر تهران
 
 
عکس از دوران قاجار از عکاس ناشناخته آلبوم عکس
نمایشگاه چشم درون، مجموعه سه
 
 
نقاشی از پرتو ضياء آلبوم عکس
نقاشی هايی از پرتو ضياء به مناسبت نمايش آثار او در لندن
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران