BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 16:24 گرينويچ - دوشنبه 07 ژوئيه 2008 - 17 تیر 1387
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
بزرگداشت فرهاد ورهرام مستندساز مردم نگار
 

 
 
فرهاد ورهرام
فرهاد ورهرام
مراسم بزرگداشت فرهاد ورهرام، مستندساز سرشناس عصر يکشنبه شانزدهم تيرماه در مرکز هنرپژوهی نقش جهان با حضورجمع زيادی از علاقه مندان برگزارشد. سخنرانان اين مراسم دکتر کتايون مزداپور اسطوره شناس و محمد تهامی نژاد منتقد سينما و علی دهباشی بودند.

مهم ترين کار فرهاد ورهرام در سه حوزه تحقيق، عکاسی و مستندسازی می گذرد و عمده شهرت او به بعد از دوران انقلاب برمی گردد.

علی دهباشی سردبير مجله بخارا و متولی مراسم فرهاد ورهرام را اينگونه معرفی کرد: او در 1327 در بروجرد متولد شد وبه علت حرفه پدر که از نخستين فارغ التحصيلان مدرسه فلاحت دوره رضاشاه بود به گشت و گذار در روستاها دل بست. با ديدن فيلم های منتخب سينای ايتاليا، امريکا آلمان و فرانسه در سينما داريوش بروجرد دلبسته سينما شد.

پس از آشنايی با فريدون رهنما در فيلم "پسر ايران از مادرش بی خبر است" برای او بازی کرد. در اوايل دهه پنجاه وارد مدرسه عالی تلويزيون شد. چند سال بعد با دکتر افشار نادری آشنا می شود که زمينه ساز يک جريان عمده در کارهای ورهرام تاکنون است.

در آن سال ها او مسئوليت واحد فيلم و عکس بخش مردم شناسی موسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعی دانشگاه تهران را عهده دار بود و چند سال بعد مسئول واحد فيلم و عکس و دستيار تحقيق در موسسه پژوهش های دهقانی و روستايی ايران و بعدتر مسئول واحد فيلم و عکس و کارشناس تحقيق در مرکز تحقيقات روستايی و اقتصاد کشاورزی شد.

کتايون مزدا پور و فرهاد ورهرام

ورهرام در کارنامه سينمای مستند خود چند فيلم دارد که جزو تاريخ سينمای مستند ايران به شمار می روند: نخل ساخته شده در 1356 ، مستندی درباره برگزاری مراسم تاسوعا و عاشورا در روستای تاريخی ابيانه، بازار در اردهال 1358 مستندی از برگزاری مراسم قاليشويان در مشهد اردهال، قتل شتر در 1370 مستندی از برگزاری مراسم عيد قربان در يکی از محلات قديمی کاشان و فيلم بسيار مهم عروسی مقدس يا عروسی پيرشاليار 1374-1373 مستندی از برگزاری مراسم سالگرد عروسی پيری افسانه ای در روستای اورامان تخت در استان کردستان با تهيه کنندگی مرکز تهيه مستند علمی اتريش با همکاری موزه مردم شناسی وين.

به دليل اهميت اين سه فيلم ، به ويژه فيلم عروسی مقدس يا پيرشاليار اين فيلم برای حاضران نمايش داده شد و سخنرانان در باره وجوه اسطوره ای و کاربرد زبان سينمايی در مستند مردم نگاری سخن گفتند.

خانم دکتر کتايون مزدا پور آثار فرهاد ورهرام را دارای دو بعد هنری و علمی دانست و گفت آداب و رسوم و فولکلور ضمن دگرگونی دائمی ، در مواردی بسياردر طی تاريخ ثابت می ماند. آثار ورهرام از اين جهت تاريخ را به زمان حال و به جغرافيای ايران پيوند می زند.

دکتر مزدا پور معتقد است از روی آثاری که ورهرام در توصيف عروسی مقدس پيرشاليار و قربانی شتر در کاشان و مراسم قاليشويان مشهد اردهال ساخته است، نکته هايی از تاريخ ايران روشن می شود. به نظر وی در اين هرسه آيين که امروزه مقدس است ومظاهر دينی و فرهنگی اسلامی در آن پديدار است، نشانه هايی از قدمتی چند هزار ساله ديده می شود؛ چون قبلا مقدس بوده است. باز مبنايی برای پيدايش وتداوم آيين های مقدس شده است.

محمد تهامی نژاد منتقد سينما

به اعتقاد دکتر مزداپور اين مجموعه فرضيه ای خاص را پديد می آورد. در اين فرضيه جشن های زمستانی ايران و آداب خاص آن توجيه می شود و ارتباط آن با مردمی که در اين نواحی گوناگون در ارتباط با يکديگر و در عين حال با فاصله جغرافيايی و دور از يکديگر می زيسته اند ، نمايان می گردد.

وی افزود جشن سده با زمان عروسی مقدس پيرشاليار مصادف است و مهرگان مصادف است با آداب قاليشويان در مشهد اردهال و با توجه به انکه جشن نوروز در تخت جمشيد برگزارمی شده است، سه جشن ديرينه يعنی نوروز، سده و مهرگان را در اين سه می توان بازيافت. خانم دکتر مزداپور گفت اين هرسه جشن مقدم بر ورود اقوام آريايی در آغاز هزاره يکم پيش از ميلاد مسيح به اين سرزمين است.

فرهاد ورهرام که مستندهای مردم نگارانه می سازد سيزده عنوان کار تحقيقی در کارنامه خود دارد و 9 فيلم مستند را کارگردانی کرده و با تعدادی از مستندسازان ديگر برای ساخت فيلم همکاری به عنوان فيلمبردار، دستيار کارگردان و محقق همکاری داشته است. او از 1357 و بعد از زلزله طبس تاکنون 18 نمايشگاه عکس داشته که يازده تای آن در نمايشگاه های اروپايی بوده است.

سخنران بعدی محمد تهامی نژاد منتقد و محقق سينما بود که در باره کاربردهای زبان سينما در فيلم های مردم نگاری فرهاد ورهرام چگونه سامان يافته اند ، سخن گفت.

او پس از مقدمه ای گفت هر فيلم، يکی از مهم ترين وجوه تحليل – شناخت شيوه ای است که فيلمساز، فيلمش را سامان می بخشد. يعنی فيلم از نظر زيبايی شناختی چگونه پيش می رود و با مواد خام خود يعنی با فرهنگ به عنوان ماده خام تصوير چه کرده است؟ حال اين وجه چگونه در کارهای ورهرام رخ می نمايد.

علی دهباشی

در پيرشاليار فيلم با تصوير مردی که در يک فاصله نمايشی رو به دوربين صحبت می کند، آغاز می شود و اين حادثه تازه ای است که در سينمای مستند مردم نگاری رخ داده است. منظور از فاصله نمايشی قرار گرفتن مرد در يک کمپوزيسيون ويژه نورپردازی هنری است که در مورد ساير افراد و نماهای بعدی تکرار نمی شود و حالت مستقيم تری دارد و ديگر از آن نورپردازی و کمپوزيسيون فاصله دار خبری نيست.

در فيلم های ورهرام ما غالبا با نتايج و جريان آيينی، روبرو هستيم. همان حرکت غريزی و زمان و مکان اسطوره ای که فرا می رسد مردم در يک آن نقشی برعهده ی گيرند و اين يک آگاهی فرامتن يا حتی ممکن است پژوهشی باشد.

عروسی مقدس يا پير شاليار افسانه ای است که مردم روستای اورامان تخت در کردستان آن را باور دارند و همه ساله طی مراسمی دو هفته ای سالگرد عروسی پيرشالياررا مطابق با آيين های باستانی دسته جمعی جشن می گيرند. پير شاليار حکم امامزاده دهکده را دارد و مردم از او معجزه می طلبند. اما شکل برگزاری مراسم که آيينی کاملا مردانه است نشان از حرکات نمادين دارد.

سه فيلم ياد شده از ميان مجموعه مستندهايی که ورهرام ساخته است، برای اعتبار بخشيدن به مردم نگاری او کافی است. همزمان با اين جلسه مجله هنرمند نيز ويژه نامه ای برای فرهاد ورهرام منتشرکرد.

 
 
سعید ابوطالب - عکس از خبرگزاری مهر سعید ابوطالب
نخستین فیلم مستند درباره مجلس ایران
 
 
شهلا جاهد کارت قرمز
مستندی درباره پرونده شهلا جاهد
 
 
دست و چشم از شوش تا برلین
مستند ایرانی در 'فرهنگ و سیاست خاورمیانه'
 
 
نمايی از فيلم 'تنهايی آدم' ساخته کامران شيردل - عکس از پايگاه خبری فيلم کوتاه سينمای ايران
نگاهی به وضعيت فعلی سينمای مستند ايران
 
 
خانه سياه است سينمای مستند
'از سينماتوغراف تا سينما ديجيتال': هفته سينمای مستند در تهران
 
 
نمايی از فيلم "تابو" جشنواره فیلم سه قاره نانت
معرفی دو فيلم مستند ايرانی: "زیارت" و "تابو"
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد   صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران