منتظری، تاوان افشای یک راز مگو

سایت رسمی آیت‌الله منتظری در تابستان امسالفایلی صوتی منتشر کرد که در آن آقای منتظری اعدام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ را "بزرگترین جنایت" در تاریخ جمهوری اسلامی می‌خواند.پس از آن احمد منتظری به دادگاه ویژه روحانیت احضار شد و به دلیل انتشار این فایل صوتی به ۲۱ سال زندان تعلیقی و شش سال زندان تعزیری و خلع لباس محکوم شد. مهدی تاجیک، روزنامه نگار در این مقاله از فشار مداومی نوشته است که در حدود سه دهه بر بیت آیت الله منتظری وارد شده است. به نوشته تاجیک، این حکم نشان می دهد که مسئولان جمهوری اسلامی به هیچ وجه مایل به بازگشایی این پرونده و انتشار اسناد مرتبط با آن نیستند.

حق نشر عکس .
Image caption لحن پر از خشم و نگرانی آیت‌الله منتظری در دیدار با عاملان اعدام‌های سال ۱۳۶۷ در فایل صوتی که مرداد ماه منتشر شد به وضوح قابل تشخیص بود.

نزدیک به دو دهه بعد از آن که آیت‌الله منتظری تاوان انتقاد از رهبری آیت‌الله خامنه‌ای را با حصری ۶ ساله داد حالا نوبت فرزند اوست که به اتهام اقدام علیه امنیت ملی٬ تبلیغ علیه نظام و افشای سند محرمانه مربوط به اعدام‌های سال ۶۷ به حبسی ۶ ساله برود.

حکمی که دادگاه ویژه روحانیت برای احمد منتظری تعیین کرده در نوع خود منحصر به فرد است. نحوه نگارش آن به گونه‌ای است که گویی در حق‌ وی لطف شده وگرنه می‌بایست ۲۱ سال زندان را تحمل می‌کرد. مجازات او بیش از هر چیز نشان می‌دهد که تابوی اعدام‌های ۶۷ هنوز تا چه اندازه قدرتمند است و چه تاوان سنگینی به همراه دارد.

صدایی که تکثیر شد

لحن پر از خشم و نگرانی آیت‌الله منتظری در دیدار با عاملان اعدام‌های سال ۱۳۶۷ در فایل صوتی که مرداد ماه منتشر شد به وضوح قابل تشخیص بود. هرچند روایت کتبی این دیدار سالها پیش در کتاب خاطرات آیت‌الله منتظری منتشر شده بود ولی کتاب را عمدتا گروهی مطالعه کرد‌ه‌اند که یا به شخص آیت‌الله منتظری علاقه داشته‌ یا پیگیر تحولات تاریخ معاصر بوده‌اند. علاوه بر این فایل صوتی به جهت انتقال لحن و فضاسازی ملموس‌تر از حال و هوای جلسه به آن روایت مکتوب روح می‌داد. شنیدن آن سخنان خصوصا برای نسل جوان‌تری که درکی بی‌واسطه از تحولات سال ۶۷ نداشتند شوکه کننده بود و همین بود که وزارت اطلاعات را بر آن داشت تا از احمد منتظری بخواهد فایل صوتی را از وبسایت الله منتظری حذف کند. سپس هم کار به پیگیری‌های قضایی و دادگاه و صدور حکم کشید.

بیشتر بخوانید: هشدار منتظری در مورد 'آینده کشور'؛ آینده‌ای که امروز است

اهمیت نمادین حکم حبس

گرچه آقای منتظری از زمان دریافت حکم ۲۰ روز فرصت دارد که به آن اعتراض کند اما اگر این حکم در نهایت تایید شود او باید برای گذراندن ۶ سال آینده زندگی خود راهی زندان قم شود. او در مصاحبه‌ای گفته که حکم دادگاه را غیرقانونی می‌داند و به آن اعتراض خواهد کرد. صدور این حکم از چندین جنبه اهمیت دارد ولی مهم‌ترین وجه آن را می‌توان تایید ضمنی رویه و شیوه اعدام‌های سال ۶۷ دانست. مقام‌های جمهوری اسلامی درباره آمار اعدام‌ها تاکنون هیچ سندی را منتشر نکرده‌اند ولی حالا در حکم دادگاه از فایل صوتی آیت‌الله منتظری به عنوان سند محرمانه یاد شده است. با مبنا قراردادن محتوای این سند می‌توان به این نتیجه رسید که قوه قضاییه٬ عملا آن را تایید و بر محتوای آن صحه گذاشته است.

اهمیت دیگر این محکومیت را می‌توان تلاش برای بازداشتن احمد منتظری از انتشار سندهایی دیگر دانست. او بعد از مواجهه با برخوردهای امنیتی پس از انتشار فایل صوتی مربوط به اعدام‌های سال ۶۷ در مصاحبه‌ای گفته بود که سندهایی دیگر از این دست را در اختیار دارد و آنها را در جایی امن نگه داشته و در آینده ممکن است آنها را منتشر کند. اجرای حکم زندان برای وی می‌تواند خیال دستگاه قضایی را از افشای سندهای دیگر تا اندازه‌ای راحت کند. علاوه بر آن٬ صدور این حکم سنگین یک پیام واضح و روشن به سایر کسانی است که ممکن است بخواهند درباره اعدام‌های ۶۷ لب به انتقاد بگشایند.

احمد منتظری بعد از انتشار فایل صوتی ابراز امیدواری کرده بود که افشای این سند به درس عبرتی برای مسوولان تبدیل شود اما اکنون به نظر می‌رسد که قوه‌قضاییه با صدور حکم سنگین برای او خواسته است که درس عبرتی به سایرین بدهد تا مبادا وسوسه انتقاد از اعدام‌های ۶۷ داشته باشند.

بیشتر بخوانید: انتشار جلسه منتظری و 'هیات مرگ'، کورسویی به روشن شدن حقیقت

حق نشر عکس Getty Images
Image caption مواجهه با فشار و تهدیدهای امنیتی جزئئ از روزمره بیت آیت‌الله‌ منتظری در نزدیک به ۳۰ سال گذشته بوده است. فشاری که نه فقط در زمان حیات او بلکه پس از درگذشت‌اش در سال ۱۳۸۸ هم استمرار یافته‌است.

سرنوشت مشابه پدر و پسر

مواجهه با فشار و تهدیدهای امنیتی جزئئ از روزمره بیت آیت‌الله‌ منتظری در نزدیک به ۳۰ سال گذشته بوده است. فشاری که نه فقط در زمان حیات او بلکه پس از درگذشت‌اش در سال ۱۳۸۸ هم استمرار یافته‌است.

کسانی که در این سالها برای دیدار با احمد منتظری به قم رفته‌اند٬ به خوبی آگاه هستند که خیابان‌های اطراف بیت توسط دوربین‌ها و مامورین‌ امنیتی کنترل می‌شود و ورود و خروج انها رصد خواهد شد. استمرار فشارها عمدتا به این دلیل است که احمد منتظری پس از درگذشت پدرش٬ رویه او را در همراهی با دگراندیشان ادامه داده و طی این سالها هم موضع‌گیری‌های متعددی نسبت به نقض حقوق شهروندان داشته است.

موضع‌گیری‌هایی که او را به عنوان یکی از معدود صداهای معترض در قم معرفی کرده و به همین دلیل هم در سیبل فشارهای امنیتی قرار گرفته است. او در سخنرانی‌هایش بارها نسبت به حصر رهبران معترض به انتخابات بحث‌برانگیز سال ۱۳۸۸ یعنی میرحسین موسوی٬ زهرا رهنورد و مهدی کروبی اعترض کرده و خواهان آزادی آنها شده است. بارها نامه‌هایی را به مقام‌های جمهوری اسلامی نوشته و از آنها خواسته که نسبت به رعایت حقوق شهروندی حساس باشند و علاوه بر این‌ها دیدارهای مستمری هم با چهره‌های سیاسی و مدنی داشته که به دلیل فعالیت‌هایشان ناگزیر از تحمل حبس بوده‌اند.

مجموعه این اقدام‌هاست که احمد منتظری را مغضوب دستگاه قضایی و نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی کرده است. بنابراین موضوع فقط منحصر به انتشار فایل صوتی دیدار آیت‌الله منتظری و ماجرای اعدام‌ها نیست. اگر احمد منتظری بنای این را داشته باشد که زین پس هم راه پدرش را برود در مقابل فشارها عقب‌نشینی نخواهد کرد. روزگاری مخالفان آیت‌الله منتظری او را متهم به ساده لوحی می‌کردند و با این ترفند می خواستند مرجعیت او را بی‌اعتبار کنند.

حالا دادگاه روحانیت حکم خلع لباس برای احمد منتظری داده و می‌خواهد عنوان روحانیت را از او بگیرد. گویا تاریخ برای این پدر و پسر سرنوشت‌هایی مشابه را برگزیده است.

مطالب مرتبط:احمد منتظری؛ کشتار ۶۷ هنوز قربانی می‌گیرد