دستاورد فرمان ترامپ برای کودکان منتظر در فرودگاه‌های آمریکا

زمانی که دونالد ترامپ فرمان تازه‌اش را برای منع موقت ورود شهروندان هفت کشور امضا کرد، تعدادی از دارندگان ویزای معتبر و کارت اقامت در خاک آمریکا، در هواپیماهایی به مقصد این کشور نشسته بودند. برخی از این افراد همراه کودکانشان در سفر بودند، عده‌ای، کودکان‌شان در فرودگاه انتظارشان را میکشیدند و گروهی منتظر رسیدن کودکانشان بودند. حالا بیم آن می‌رود تا ترامای جدایی غیرمنتظره و اضطراب آور برخی از این کودکان از والدین‌شان، به آسیبی پایدار برای تعدادی از آن‌ها تبدیل شود. آسیبی که شاید هیچ‌کس در فرودگاه‌های آمریکا انتظارش را نمی‌کشید، برایش آماده نبود و شاید راهی برای خاتمه دادن به آن هم نمی‌شناسد.

ابعاد آسیب‌های احتمالی فرمان رییس جمهور تازه آمریکا روی کودکان، تنها به نیم درصد از مسافران پروازهای شنبه شب تا کنون، یعنی از زمان اجرای این فرمان، ختم نمی‌شود. هرچند آمار مقامات رسمی امنیت مرزهای هوایی در مورد تعداد مسافران منع شده از ورود به آمریکا، کمی بیشتر از تعداد اعلام شده اولیه، یعنی حدود دو درصد از کل مسافران است، با اینحال عده‌ای از خانواده‌ها که منتظر تکمیل پرونده گرفتن اجازه ورودشان به آمریکا بودند و همچنان خانواده‌هایی که برای دیدار یکدیگر برنامه ریخته یا درحال برنامه‌ریزی بودند نیز برای مدتی یا همیشه از یکدیگر دور افتادند. در این میان، درک کودکان از شرایط دشوار پیش آمده، متفاوت و پیچیده‌تر از درک بزرگسالان است و آسیب‌های این جدایی موقت یا دایم، می‌تواند برای همیشه دامن‌گیر آن‌ها شود.

حق نشر عکس Reuters
Image caption آن‌چه در اتفاقات رخ داده در فرودگاه‌های سراسر آمریکا از زمان امضای فرمان منع ورود شهروندان تعدادی از کشورهای عمدتا مسلمان رخ داد، حکایت از سرگردانی مسافران و ماموران مرزی داشت.

امنیت در مرزها، ناامنی در کودکان

ایجاد رابطه امن با کودک و جلوگیری از ایجاد اضطراب جدایی در او، به عوامل گوناگونی از کیفیت رابطه کودک و نگهدارنده مستقیم خود، برخورد اطرفیان و میزان حمایت عاطفی که از نزدیکان می‌گیرد، داشتن تمرین جدایی‌های موقت و سایر عوامل درون و بیرون خانواده باز می‌گردد. کودکانی که در سنین ایجاد این رابطه امن، با ترامای جدایی از والدین خود به صورت دایمی مانند مرگ، طولانی مدت موقت مانند زندان، یا حتی جدایی‌های کوتاه مدت موقت ولی پیش بینی نشده مانند حوادثی که طی هفته آخر ژانویه در فرودگاه‌های آمریکا رخ داد، مواجه می‌شوند، می‌توانند دچار اضطراب جدایی شده و تبعات منفی آن را متحمل شوند.

رابطه امن عموما در پنج سال اول زندگی شکل می‌گیرد و حتی اگر کودک تجربه رابطه عاطفی ایمن با والدینش را داشته باشد، ضربه ناشی از جدایی ناگهانی از والد و قرار گرفتن کودک در شرایط ناایمن و توضیح داده نشده، می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری به روان کودک وارد کند. اضطراب جدایی متداولترین آسیب روانی است که این کودکان در معرض آن قرار میگیرند که در دراز مدت خود میتواند کاکردهای هیجانی، اجتماعی، و تحصیلی کودک را تحت تاثیر قرار دهد.

آن‌چه در اتفاقات رخ داده در فرودگاه‌های سراسر آمریکا از زمان امضای فرمان منع ورود شهروندان تعدادی از کشورهای عمدتا مسلمان رخ داد، حکایت از سرگردانی مسافران و ماموران مرزی داشت. این سرگردانی به خصوص در روزهای نخست بیشتر خود را نشان می‌داد،‌ روزهایی که برخی از مسافران مرزهای هوایی، هنگام مواجهه با ماموران مرزی، حتی از کلیات فرمان ترامپ هم اطلاعی نداشتند. این بی اطلاعی، حادثه را به شکلی شوک آور و غیرمنتظره در نظر کودکان جلوه داد. کودک، در هر شرایطی که بوده باشد، منتظر رسیدن والد، در حال بازگشت و دیدار دوباره والد یا همراه والد برای بازگشت به کشور، شکلی از وحشت را تجربه کرده‌است که آثار منفی خود را بر کودک خواهد گذاشت.

آثار منفی فشار روانی حادثه منع ورود شهروندان این هفت کشور زمانی بیشتر بر روی کودک باقی می‌ماند که کودک، در حال ورود به کشور از والدین یا همراه خود جدا شده باشد. در این شرایط، کودک از حداقل امکانات حمایتی یعنی احتمال وجود اطرافیانی که حواسشان به نیازها و احساسات او باشد، محروم خواهد شد و در شرایطی امنیتی، ناشناخته، و اضطراب آور قرار خواهد گرفت. هرچند انتظار کشیدن برای والد یا والدین هم می‌تواند اضطراب آسیب زننده‌ای به کودک وارد کند، اما آسیب این شکل از جدایی می‌تواند بیشتر و عمیق‌تر باشد.

فرمان ترامپ؛ روایت ایرانیان در راه آمریکا

فرمان ترامپ؛ 'آرزوهایم بر باد رفت'

واکنش‌ رهبران جهان به فرمان مهاجرتی ترامپ

عکس: وضعیت فرودگاهها پس از فرمان ترامپ

دونالد ترامپ می‌گوید معنی فرمانش 'منع ورود مسلمانان' نیست

کودکانی که طی هفته گذشته هر کدام از انواع جدایی از والدین‌شان را در فرودگاه‌های آمریکا از سرگذراندند، می‌توانند با اختلال اضطراب، اختلال در اشتها، اختلال در خواب، شب ادراری یا سایر علایم روانی و رفتاری روبرو شوند. این آثار می‌تواند موقت یا دایم باشد و حتی می‌تواند تبعات غیرقابل جبرانی برجا بگذارد. جداشدن بدون توضیح و بی‌مقدمه کودک از همراه یا والد، در کودک احساس ناامنی به وجود آورده، و از آن‌جایی که نه خود کودک قادر به توضیح دادن شرایط برای خود است و نه احتمالا از منبع قابل اعتماد توضیحی می‌شنود (که در سنین خردسالی، والدین‌، تنها منابع قابل اعتماد برای او تلقی می‌شوند)، این حس ناامنی، به اضطراب شدید منجر می‌شود. همین اضطراب شدید می‌تواند عامل ایجاد سایر پیامدهای روانی، رفتاری و حتی جسمی در کودک شود.

البته برخلاف ادعای مقامات رسمی دولت جدید آمریکا، تعداد کسانی که از تصمیم اخیر کاخ سفید متاثر می‌شوند، تنها محدود به چند صد مسافر یا پناهجویی که این روزها در حال سفر به آمریکا بودند، نمی‌شود. با توجه به محدودیتی که دولت آقای ترامپ برقرار کرده‌است، افرادی که یکی از اعضای خانواده در آمریکا منتظر نهایی شدن ورود سایر اعضا به آمریکا بود یا خانواده‌هایی که در آمریکا منتظر رسیدن عضو دیگر بودند نیز تا مدتی طولانی‌تر و شاید برای همیشه باید طعم جدایی را تحمل کنند.

به این ترتیب شاید بتوان گفت امنیت روانی ده‌ها هزار کودک در سراسر آمریکا، به دلیل برهم خوردن برنامه دیدار قریب الوقوع یا برنامه‌ریزی‌ شده شان با خانواده، بر هم خورده و تبعات این ناامنی، دامن‌گیر خودشان، خانواده‌شان و احتمالا در آینده، جامعه آمریکا خواهد شد. گرچه بررسی اثرات اجتماعی ایجاد این ناامنی، نیازمند بررسی‌های کارشناسی دقیقی است، اما لااقل از محتوا و شکل اجرایی فرمان آقای ترامپ چنین بر‌می‌آید که چندان به این تبعات اهمیتی داده نشده است. از سوی دیگر، فشار روانی وارد شده تنها به خانواده‌ها محدود نمی‌شود و استرس بالای افسران و ماموران مرزی را هم باید در نظر گرفت که خود سرفصل مقاله‌ای جداگانه‌ است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption گر بحث را به گروه هدف اولیه، یعنی کودکانی که در فرودگاه با اضطراب جدایی رو برو شدند محدود کنیم، شاید بتوان گفت مهم‌ترین کمکی که از اطرافیان و خانواده او بر‌می‌آید، تلاش برای بازگرداندن احساس امنیت به اوست.

چند پیشنهاد ساده

اگر بحث را به گروه هدف اولیه، یعنی کودکانی که در فرودگاه با اضطراب جدایی رو برو شدند محدود کنیم، شاید بتوان گفت مهم‌ترین کمکی که از اطرافیان و خانواده او بر‌می‌آید، تلاش برای بازگرداندن احساس امنیت به اوست. کودک نیاز دارد تا بداند در بدترین شرایط هم خانواده‌اش در کنار او هستند و از او حمایت می‌کنند. از آن‌جا که ماموران اجرایی نیازمند دستورالعملی هستند تا تکلیف آن‌ها را در این شرایط در برابر کودکان روشن‌تر کند و چون هنوز دستگاه اجرایی آمریکا در این شرایط و در بسیاری از موارد مشابه، تفاوتی مابین کودک و بزرگسال قایل نیست، راه درازی تا رسیدن به چنین دستورالعمل و در مرحله بعد، آموزش گروه اجرایی در برخورد با کودک در پیش داریم، خانواده‌ها بیش از هر زمان دیگری باید آماده برخورد مناسب با کودک خود باشند.

یکی از رفتارهای غالب از سوی بزرگ‌ترها در زمانی که کودک با آسیب یا ترامایی مواجه می‌شود، پرت کردن حواس کودک و ایجاد فضایی برای دور کردن ذهن او از اتفاق رخ داده‌است. این راه در لحظه بروز تراما و به عنوان راهکاری فوری در مواجهه با آن می‌تواند پاسخ‌گو باشد. با این‌حال از آن‌جا که کودک درک خود را از حادثه دارد، بدون گفت‌وگوی مستقیم و شنیدن درمورد آن از زبان والدین خود، با احساس بی‌اعتمادی مواجه خواهد شد.

به این ترتیب اطرافیان و همراهان کودک، با گفت‌وگو با او و توضیح صادقانه ماجرا با زبان قابل درک برای کودک، می‌توانند زمینه‌ای را فراهم کنند تا کودک احساس خود را از شرایط پیش آمده بشناسد. برقراری این شکل از ارتباط ممکن است در همان لحظه امکان‌پذیر نباشد، اما شناخت احساس، به هر دو، کودک و همراهش، کمک خواهد کرد تا راه مناسبی برای مقابله با شرایط پراضطراب پیش ‌آمده پیدا کنند. در برخی موارد به دلیل فشار زیاد ناشی از اتفاق، کودک، خود ترجیح می‌دهد که از اتفاق رخ داده صحبت نکند. گرچه در این شرایط وادار کردن کودک به صحبت کردن آسیب‌زننده است، اما یافتن راه مناسبی در آینده برای ایجاد زمینه گفت‌وگو و مراجعه به متخصص، از نهادینه شدن آسیب و بروز اثرات درازمدت تراما جلوگیری می‌کند.

فرمان ترامپ و مسئولیت ما

چه تصوری که از فرمان ترامپ داشته باشیم، از تبعات روانی آن روی کودکان نمی‌توانیم چشم‌پوشی کنیم. این تبعات، گرچه ناخواسته‌اند اما می‌توان با رفتارهای مناسب، از شدت آن‌ها کاست و از ماندگاری‌شان بر روان کودک جلوگیری کرد. گفت‌وگو با کودک، همدلی با او، درک احساساتش و مراجعه به متخصص، پیشنهادات مهم و ساده‌ای است که در شرایط بحرانی پیش آمده برای کودک می‌توان در نظر گرفت و به این ترتیب به شکلی سالم از کودکی که شرایط پراضطرابی را گذرانده حمایت کرد. همچنین حضور مددکاران اجتماعی در کنار وکلا و سایر فعالان اجتماعی در فرودگاه‌ها، می‌تواند بار ترامای رخ داده را برای خانواده‌ها کاهش دهد

حق نشر عکس Reuters