چرا کاندیداتوری رئیسی اتفاق خجسته‌ای است؟

  • 7 آوریل 2017 - 18 فروردین 1396

شادی صدر، کارشناس ارشد حقوق بین الملل و مدیر "سازمان عدالت برای ایران" در مقاله ای که برای "صفحه ناظران می گویند" نوشته است از زاویه ای متفاوت به کاندیداتوری ابراهیم رئیسی پرداخته است. به نوشته صدر ورای دو گانه ناکارآمد و از معنا تهی شده "تحریم یا شرکت" این انتخابات بار دیگر میتواند بحث اعدام های دهه ۶۰ و به خصوص سال ۶۷ را زنده کند. زیرا ابراهیم رییسی در "هیئت چهار نفره اعدام ها" بوده و با مطرح شدن این بحث حفاظی که پورمحمدی در پرتو فضای سیاسی حمایت از دولت تدبیر و امید در چهار سال گذشته از آن برخوردار شده بود، نیز ترک خواهد برداشت.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption با انتشار فایل صوتی جلسه ۲۴ مرداد ۱۳۶۷ قائم مقام وقت رهبری جمهوری اسلامی با این چهار مرد، سند غیرقابل انکاری درباره دخالت ابراهیم رییسی در تصمیم گیری بر سر مردن یا ماندن زندانیان و ابعاد فاجعه در اختیار عموم قرار گرفته است

کاندیداتوری ابراهیم رئیسی، تولیت تازه آستان قدس رضوی و یکی از مسئولان بلندپایه قضایی در دهه ۶۰ و پس از آن، یک بار دیگر تنور انتخاب بین بد و بدتر و لاجرم، تنور انتخابات را داغ کرده است. با این همه، این یادداشت، نه درباره دوگانه ناکارآمد و از معنا تهی شده "تحریم یا شرکت" که درباره فواید ورود رئیسی به دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری است.

مهمترین ویژگی که ابراهیم رئیسی را از تمامی کاندیداهای تاکنونی جمهوری اسلامی برای ریاست جمهوری متمایز می کند این است که او یکی از معدود مسئولان زنده جمهوری اسلامی است که سند غیرقابل انکاری از شرکت او در یک "جنایت" دولتی سازمان یافته و گسترده وجود دارد.

در مرداد و شهریور ۱۳۶۷، هزاران زندانی سیاسی که قبلا در دادگاه های انقلاب، بدون حضور وکیل و اغلب ظرف چند دقیقه، محاکمه و به حبس محکوم شده بودند، به طور جمعی و مخفیانه اعدام شدند و بدن های بسیاری از آنان در گورهای جمعی در گوشه گوشه ایران انداخته و رویش با خاک یا سیمان پوشانده شد.

زندانیان سیاسی استان تهران در دو زندان اوین و قزل حصار نگه داری می شدند. در این دو زندان حداقل ۱۵۰۰ زندانی، به فتوای رهبر جمهوری اسلامی و با تصمیم هیاتی متشکل از حسن علی نیری (قاضی شرع تهران)، ابراهیم رییسی (جانشین دادستان تهران)، مصطفی پورمحمدی (نماینده وزارت اطلاعات) و مرتضی اشراقی (دادستان تهران) به دار آویخته شدند.

با انتشار فایل صوتی جلسه ۲۴ مرداد ۱۳۶۷ قائم مقام وقت رهبری جمهوری اسلامی با این چهار مرد، سند غیرقابل انکاری درباره دخالت ابراهیم رئیسی در تصمیم گیری بر سر مردن یا ماندن زندانیان و ابعاد فاجعه در اختیار عموم قرار گرفته است.

بیشتر بخوانید:

انتشار جلسه منتظری و 'هیات مرگ'، کورسویی به روشن شدن حقیقت

مخاطبان هشدارهای منتظری کجا هستند؟

چرا برخی انتشار جلسه منتظری را محکوم می‌کنند؟

هشدار منتظری در مورد 'آینده کشور'؛ آینده‌ای که امروز است

مطهری درباره فایل صوتی آیت‌الله منتظری: رئیسی، نیری و پورمحمدی توضیح بدهند

گروه های حذف شده در کشورهایی مثل ایران با تاریخ طولانی سرکوب و سانسور توامان، روایتی دست اول از تاریخ سرکوب را در حافظه فردی و گروهی خود حفظ کرده اند. گروه های حذف شده همواره با تلاش و استفاده از روش های مختلف، سعی در فراموش نشدن تاریخی را دارند که خود و عزیزانشان شاهدان، روایتگران و قربانیان آن بوده اند. در ایران، جمع شدن سالانه خانواده ها در مکان هایی که به باور آن ها گورهای جمعی در آن قرار دارد، مکان هایی مثل خاوران تهران، لعنت آباد اهواز، بهشت رضای مشهد و... تنها یکی از این تلاش های جمعی برای زنده نگه داشتن حافظه و تاریخ فجایع جمعی گذشته بوده است.

با این همه، میان تاریخ سرکوب شدگان و روایت رسمی از تاریخ، اغلب شکاف عظیمی است که گروه های حذف شده به واسطه وضعیت بی قدرتی محض که سال هاست تداوم دارد، قادر به پر کردن آن نیستند. از آن بدتر، روایت های رسمی در تاریخ که معمولا با به کارگیری تمامی ابزارهای تبلیغاتی و آموزش رسمی و عمومی، تبدیل به حقیقت مسلط می شوند، معمولا سرشار از دروغ در مورد قربانیان فجایع جمعی، پنهانکاری حقیقت وقایع گذشته و انکار جنایت های دولتی هستند. اعدام جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ نیز از این قاعده مستثنی نبوده است.

تا پیش از انتشار فایل صوتی جلسه منتظری با اعضای هیات مرگ، موضع گیری رسمی نسبت به اعدام زندانیان سیاسی در سال ۶۷، انکار اصل فاجعه، انکار سازماندهی شده و گسترده بودن آن یا انکار نقش این یا آن مقام مسئول در آن بود. با انتشار فایل صوتی، دیگر انکار فاجعه و جزییات آن ممکن نیست. اگر تا پیش از آن، چگونگی وقوع این کشتار، تنها در روایت زندانیان جان به در برده یا خانواده های اعدام شدگان بازتاب می یافت که اغلب به دلیل تفاوت با روایت رسمی، مورد انکار و تردید قرار می گرفت و به حاشیه رانده می شد، پس از آن، و به واسطه انتشار این نوار، اعدام جمعی زندانیان سیاسی در سال ۶۷ و جزییات آن، وارد روایت رسمی شد.

حق نشر عکس iSan
Image caption موضع مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری فعلی و عضو دیگر هیات تصمیم گیرنده درباره اعدام زندانیان، مثال روشنی از این تغییر موضع رسمی از انکار به توجیه است. پورمحمدی که همواره نقش خود در اعدام ها را تکذیب کرده بود، پس از انتشار نوار اعلام کرد که افتخار می کند که دستور خدا و رسول را اجرا کرده است

به بیان دیگر، با انتشار فایل صوتی، تاریخ سرکوب شدگان از خاطره گروهی آن ها وارد حافظه جمعی شده است. به همین دلیل نیز سیاست رسمی در قبال این فاجعه، کمابیش از انکار یا تحریف حقیقت جزییات به توجیه بدل شده است.

موضع مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری فعلی و عضو دیگر هیات تصمیم گیرنده درباره اعدام زندانیان، مثال روشنی از این تغییر موضع رسمی از انکار به توجیه است. پورمحمدی که همواره نقش خود در اعدام ها را تکذیب کرده بود، پس از انتشار نوار اعلام کرد که افتخار می کند که دستور خدا و رسول را اجرا کرده است.

در چنین فضایی، کاندیداتوری رئیسی برای انتخابات ریاست جمهوری، اتفاق فرخنده ای است. رئیسی با این عمل، خود را در معرض واکنش های افکار عمومی قرار داده است. به خصوص اینکه نقش او در اعدام هزاران زندانی سیاسی که حتی با استاندارهای حقوقی جمهوری اسلامی، خلاف قانون بوده است، می تواند بدل به مهمترین نقطه ضعف او در مبارزات انتخاباتی شود. در مقابل، حضور مصطفی پورمحمدی، همدست رییسی در این فاجعه در دولت روحانی که سر دیگر این مبارزه انتخاباتی خواهد بود نیز این موضوع را می تواند به یکی از نقاط ضعف روحانی، کاندیدای رقیب رئیسی بدل کند. به بیان دیگر، حفاظی که پورمحمدی در پرتو فضای سیاسی حمایت از دولت تدبیر و امید در چهار سال گذشته از آن برخوردار شده بود، ترک خواهد برداشت.

بنابراین، به نظر می رسد در روزهای پیش رو، فضایی ایجاد می شود که موضوع اعدام زندانیان سیاسی در سال ۶۷، که کم کم و بار دیگر به حاشیه رانده می شد مجددا در جامعه ای که تحت تاثیر فضای انتخاباتی سیاسی تر از معمول است، مطرح شود. به بیان دیگر، اتفاق خجسته کاندیداتوری رئیسی شاید باعث شود جامعه ای که نزدیک به سه دهه با پنهانکاری و سکوت و انکار، از حق دانستن حقیقت درباره وقایع دهه ۶۰ و به خصوص فاجعه سال ۶۷ محروم شده است بخت این را بیابد که به تکه های پراکنده دیگری از حقیقت دست پیدا کند.

موضوعات مرتبط