انتخابات شوراها، آیا سیاست مردانه ایران دگرگون شده است؟

  • 24 مهٔ 2017 - 03 خرداد 1396

انتشار نتایج انتخابات شوراها که روز بیست و پنجم اردیبهشت ماه برگزار شد، حاکی از راه یابی تعدادی از زنان از شهرهای مختلف به شوراهای شهر و روستاها است. لیست اصلاح طلبان که زنان هم بخشی از آن بودند در شهرهای تهران، مشهد و زاهدان تمام کرسی ها را از آن خود کرد. نام هایی از زنان راه یافته به شوراهای شهر و روستا منتشر شده است.

پیشتر همزمان با انتخابات شوراها آمار ثبت‌نام‌ها در یکی از روستاهای توابع خاش سروصدای زیادی به پا کرد. روستای افضل‌آباد از توابع پشتکوه در شهرستان خاش، تنها روستایی بود که با مشارکت صددرصدی زنان در انتخابات روبه‌رو شد. این در حالی است که مشارکت بالای سیاسی زنان در انتخابات پنجمین دوره شوراهای شهر و روستا در سیستان‌وبلوچستان منجر به راهیابی ۴۱۵ زن به شوراهای کل استان شده که در مقایسه با دور قبل که ۱۸۵ زن در شوراهای این استان حضور داشتند، بی‌نظیر است.

حق نشر عکس iSna
Image caption انتخابات شوراها در حالی به زنان اجازه ورود به عنوان کاندیدا شدن را می دهد که شورای نگهبان در طول چندین سال گذشته از حضور زنان برای کاندید شدن در انتخابات ریاست جمهوری ممانعت کرده است

با اینکه شوراهای شهر یک نهاد مردمی است و بیشتر از آنکه یک نهاد سیاسی باشد، نوعی نهاد مدنی محسوب میشود، اما در عین حال وجود طیف های اصول گرا و اصلاح طلب در این انتخابات و تلاش برای گرفتن سهم بیشتر از شوراها به وجه سیاسی آن افزوده است.

بیشتر بخوانید:

افزایش تعداد ثبت نام زنان در انتخابات شوراها به چه معنی است؟

انتخابات شورای شهر؛ زنی تنها در میان صف مردان

ریاست هفت زن ایرانی بر شوراهای شهر

حقوق زنان در سالی که گذشت: تلاش برای خانه‌نشین کردن زنان

یک جواب دو دقیقه‌ای، سهم زنان از مناظره انتخاباتی مردان

حتی با این وجود، بسیاری از زنان شرکت به عنوان کاندیدا در انتخابات را نوعی حساسیت به وضعیت اجتماعی به خصوص زنان می دانند و با دید مشارکت بهتر در سطح شهر برای بهبود وضعیت زنان وارد کارزار انتخابات شوراها شده اند.

انتخابات شوراها در حالی به زنان اجازه ورود به عنوان کاندیدا شدن را می دهد که شورای نگهبان در طول چندین سال گذشته از حضور زنان برای کاندید شدن در انتخابات ریاست جمهوری ممانعت کرده است.

دلیل افزایش حضور زنان و راه یابی آن به شورای شهر به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله می توان به این مساله اشاره کرد که زنان برای حضور در شورای شهر از آزادی عمل بیشتری نسبت به انتخابات ریاست جمهوری برخوردارند و از سوی دیگر به علت ساختار مدنی و شهری این شوراها، بسیاری از زنان از سوی خانواده های شان از شرکت در کارزار انتخاباتی به دلیل سیاسی بودن آن منع نمی شوند.

در عین حال مشارکت بالای زنان در انتخابات شوراها و تلاش آنان برای راه یابی به شوراها در عین حال که نشان دهنده افزایش مشارکت های اجتماعی زنان به خصوص در شهرهای کوچکتر است، اما نشان از بالا رفتن بلوغ سیاسی زنان و تلاش برای تشکل در حوزه فعالیت های اجتماعی به خصوص در شهرهای کوچکتر است. بسیاری از این زنان، افراد عادی جامعه بوده اند به دلیل انگیزه ی ایجاد شده در سطح اجتماع و توانمند شدن و رشد اعتماد به نفس در عرصه مدیریت، توانسته اند به این حیطه پای بگذارند.

حق نشر عکس .
Image caption راهیابی زنان به شوراهای روستا، تغییر و گذشتن زنان از سد سنت مردسالار و نهادینه شده قدرت است. قطعا زنان در طی سالها توانسته اند بر بافت مردانه شوراها غلبه کنند

علاوه بر این، در شهرهای کوچکتر به دلیل نقش پررنگ زنان در خانه و در عین مدیریت خانه و خانواده می توان به این نکته اشاره کرد که تلاش زنان برای حضور در شوراها تبدیل و تسری مدیریت زنانه از خانه به جامعه است. زنان بیشتر از مردان با نیازهای روز خانواده ها در سطح شهر آشنا هستند . تجربه زیستی زنان به عنوان همسر و مادر و آشنایی آنان با مشکلات زنان نقطه ی قوتی برای حضور زنان درشوراهاست.

از سوی دیگر راهیابی زنان به شوراهای روستا، تغییر و گذشتن زنان از سد سنت مردسالار و نهادینه شده قدرت است. قطعا زنان در طی سالها توانسته اند بر بافت مردانه شوراها غلبه کنند و به دلیل درک تمام مشکلات زنان در منطقه شان، انگیزه خود را برای تغییر حفظ کنند. نمونه آن یکی رقیه گزمه منتخب شورای شهر منطقه محروم سیمون است. او در مصاحبه اش با روزنامه ایران می گوید که بارها تهدید شده و به او گفته شده است: آنقدر در کارهای مردها دخالت نکن. عضویت در شورا کار مردها ست نه زنها. چرا میخواهی پایت را توی کفش مردها کنی. اما در نهایت رقیه گزمه به دلیل فعالیت هایش و به خصوص آشنایی با دردهای زنان منطقه محروم توانست رای اعتماد مردم را به دست آورد.

همین امر نشان می دهد که زنان دیگر مانند سابق تمایل به حفظ ارزشهای مردسالارانه ندارند و برعکس از هر وسیله ای برای نقد به سیستم مردانه به خصوص در شهرستان ها روستاهای کوچک استفاده می کنند. حضور زنانی که برای اولین بار وارد فضای مردانه شوراها شده اند، به خصوص در مناطق محروم و کوچک، پتانسیل های بالقوه زنان را در امر مدیریت در فضای خارج از خانه نشان می دهد .

اما نکته دیگر اعتماد مردم به حضور زنان در شوراها و رای دهی به آنان است. در واقع جامعه ایران از یک سو با دو دگرگونی مواجه است. نخست خارج شدن زنان از نقشهای کلیشه ای و قدرت انتقال مدیریت خانه به فضای شهری و دوم اعتماد مردم به زنان برای تغییر و بهبود در وضعیت زندگی شهری و روستایی. این تغییر را نمی توان دستاورد اندکی دانست زیرا از یک سو دلالت بر رشد اجتماعی و تقویت اعتماد به نفس زنان برای توانمند سازی و تغییر دارد و از سوی دیگر نشان از تغییر نگرش جامعه به نسبت به زنان و پذیرش توانا یی های آن از سوی مردم دارد.

آن چه که مسلم است این تغییر و به خصوص اعتماد مردم به حضور زنان در ساختار مدنی و نظام شوراها بیانگر دگرگونی درساختارهای جامعه ایرانی است. البته این مساله را نباید از قلم انداخت که رشد زنان در این سالها، دستاورد فعالیت های جنبش زنان در طول سالهای گذشته بوده است که با امکانات حداقلی، روحیه اعتماد به نفس و خود باوری را در بسیار ی از زنان رشد داده است.