رمضانى به طعم انتحار در کابل

عملیات انتحاری امروز کابل نه اولین عملیات از این دست است و نه آخرین خواهد بود. اینکه ماه رمضان تبدیل به ماه جنگ و ماتم شود خود موضوعى تکان دهنده است.

شمارى از عالمان مسلمان در بیان حکمت روزه گرفتن در ماه رمضان می گویند باید روزه بگیریم تا از حال دل مستمندان و بیکسان باخبر شویم، تا با دست کشیدن از خورد و نوش ساعت هایی برای تامل در خویشتن به دست آوریم، تا با فاصله گرفتن از کشمکش های روزمره امکان پشت سر نهادن نزاع ها و آشتی با بندگان خدا را پیدا کنیم. در روایات دینی آمده است: "هنگامی که کسی روزه دارد از مشاجره کردن و دشنام گفتن دیگران خود داری کند، و اگر کسی دشنامش داد بگوید که من روزه دارم!" (به روایت بخاری و مسلم). قرآن همه اینها را در تعبیری فشرده یکجا کرده و گفته است: "لعلکم تتقون" (سوره بقره، آیه ١٨٣) یعنی "تا اهل پروا و پرهیز شوید".

آنچه در افغانستان اتفاق می افتد اما روندی وارونه است. اینجا سخن از مشاجره و دشنام گذشته، نشانه اى از پروا و پرهیز نیست، و آشکارا حرمت جان آدمی به تاراج گذاشته شده است. از همه مهمتر این است که عملیات خونین و مرگبار در رمضان بنام دین و با توجیه شرعی انجام می شود.

حق نشر عکس Reuters

در سال های جنگ ادبیاتى بنام دین رواج یافته است که از هر مناسبتى ابزارى براى خشونت ساخته شود. بنیادگرایان دینى از میان انبوه روایات به این می چسبند که برخی از غزوات پیامبر اسلام و فتوحات مسلمانان در رمضان انجام شده است، از آن جمله غزوه بدر و فتح مکه و جنگ های حطین و عین جَالُوت و فتح قسطنطنیه.

این حکایات در سیاق تشویق به جهاد با نا مسلمانان و نیز مسلمانانى که از نظر آنان منحرف شمرده مى شوند گفته مى شود. آنان هواداران خود را تشویق مى کنند که اگر با دهان روزه دار کشته شوند ثواب شان بیشتر خواهد بود. حتى در باره اوقات شبانه روز نیز ترجیح مى دهند در ساعت هایى عملیات انتحارى صورت بگیرد که انتحار کننده از نمازی که پیش از آن خوانده است وضو داشته باشد.

شمار قابل توجهى از عالمان مسلمان با دیدگاه گروه هاى افراطى موافق نیستند اما اندکند کسانى که به گونه آشکار به سراغ ادبیات آنان، که سلاح ایدئولوژیک ایشان است، بروند تا به نقد دینى آنها بپردازند، زیرا این ادبیات وسیله تامین سلطه اى گسترده است که کارکردى چند منظوره دارد. اگر ادبیات گروه هاى تروریستى بخشکد، که به سختى چنین چیزى ممکن است، براى جماعت هاى بنیادگرا کمتر امکان سرکوب اجتماعى رقباى شان فراهم خواهد شد، و در کشمکشى که بر سر قدرت و ثروت جریان دارد بر آنان چیرگی پیدا خواهند کرد.

بیشتر بخوانید:

انفجار در کابل ۸۰ کشته و صدها زخمی به جا گذاشت

آلبوم عکس: انفجار مرگبار در کابل

از این رو، کسانى که عملیات انتحارى مى کنند و بر خلاف حرمت رمضان براى مسلمانان آشوب و ماتم مى آفرینند، عقبه تئوریک قدرتمندى دارند و پشت جبهه شان با توپخانه تبلیغاتى نیرومندى تقویت و حمایت مى شود.

براى تغییر این وضعیت، براى اینکه کمتر امکان ریختن خون بیگناهان باشد، و براى اینکه از رمضان و از مناسبت هاى دینى براى کشتار بیشتر استفاده نشود، کارى سخت و سنگین باید کرد، کارى به حجم ادبیاتى که از آن طرف در خلال چهل سال تولید و توزیع شده است.

حق نشر عکس Reuters

براى این کار باید مراجع دینى و مراکزى که متولى تبیین و تفسیر دین هستند احساس مسئولیت کنند. آنان باید حفظ جان آدمى و ارزش زندگى را در میان آموزه های دینى برجسته کنند. آنان باید نشان بدهند که هرگاه دیندارى در مسیر قتل و ویرانگرى قرار بگیرد از دیانت اصیل فرو می افتد و به ضد خود تبدیل مى شود. اگر بخواهند جلو کشتار بیگناهان بنام دین را بگیرند و این لکه را از دامن اسلام پاک کنند کارى دشوار در پیش دارند، زیرا باید شیوه ای را در پیش بگیرند که قرآن مجید از آن به "لایخافون لومة لائم" تعبیر کرده است، یعنى از سرزنش هیچ سرزنشگرى بیمى به دل راه ندهند.

سرزنش هواداران تروریست ها اسلحه اى روانى است که با آن بر فرق هر کس که به نقد تئوریک شان از منظر دینى برخاست فرود مى آورند و براى ادبیات ترور و کشتار حریم امن مى آفرینند. آنان به راحتى رقباى خود را وابسته به اردوگاه غرب، منحرف از اسلام ناب و اصیل و پیشاهنگ جنگ فکرى و تهاجم فرهنگى مى نامند. بسیارى از ترس چنین اتهاماتى ترجیح مى دهند در برابر خون هایى که مى ریزد سکوت ورزند و در بهترین حالت به محکوم کردن این اعمال با عباراتى کلى و چند پهلو بسنده کنند.

اما از آن سو، اگر تلاشى راستین براى مقابله با این روند به راه نیفتد رمضان افغانستان، و چه بسا دیگر سرزمین های مسلمان، همچنان با طعم انتحار و با ذایقه کشتار تداوم پیدا کند و در اثر این شانه خالى کردن از زیر بار مسئولیت اخلاقى، ما همچنان شاهد فاجعه هاى پی هم باشیم.