چالش‌های زنان برای رسیدن به وزارت در دولت روحانی چیست؟

کمتر از دو هفته به مراسم تحلیف ریاست جمهوری حسن روحانی مانده است. طبق گفته معاون پارلمانی ریاست جمهوری؛ رئیس جمهور تلاش دارد در روز برگزاری مراسم تحلیف، فهرست وزرا و برنامه دولت را به مجلس ارائه بدهد، تا مجلس هر چه زودتر نسبت به بررسی وزرای پیشنهادی اقدام کند و دولت جدید در اسرع وقت شکل بگیرد. در حالی که بحث بر سر وزاری پیشنهادی و ابقای چند درصدی کابینه حسن روحانی مطرح است، حضور زنان در کابینه نیز این بار به شکل جدی تری مطرح شده است.

حق نشر عکس iSna
Image caption با اینکه انتخاب وزیر زن قبلا هم در دولتهای دیگر شکسته شده است، اما به نظر می رسد در ساختار سیاسی ایران انتخاب وزیر زن همچنان با چالش های جدی همراه است./ احمدی نژاد و مرضیه وحید دستگردی

با اینکه انتخاب وزیر زن قبلا هم در دولتهای دیگر شکسته شده است، اما به نظر می رسد در ساختار سیاسی ایران انتخاب وزیر زن همچنان با چالش های جدی همراه است.

برخی از چالش های زنان برای رسیدن به سمتهای مهم سیاسی توانسته است با تلاش های فراوان فعالان زنان در سالهای گذشته و همراهی زنان در ساختار سیاسی حکومت تا حدی هموار شود، اما زنان با وجود مشارکت فعال در انتخابات و با وجود توانمندی هایشان در حوزه سیاست، علوم و فنون و تحقیقات همچنان به نسبت شاخص تری پایین تر از مردان در رده های مقام های سیاسی قرار دارند.

بیشتر بخوانید:

انتخاب وزرای زن با معرفی کابینه جدید آقای روحانی بحث زنان در ساختار سیاسی را دوباره به میان آورده است. البته این مباحث پیش تر هم در خصوص حضور زنان در شورای شهر و مجلس هم مطرح شد، اما به نظر می رسد اکنون کف مطالبات زنان به انتخاب وزرای زن رسیده است، تفاوت آن با سالهای گذشته، تلاش بیشتر زنان در ساختار سیاست و در عین حال همراهی نمایندگان و برخی از مردان سیاسی است. به خصوص که در چند روز اخیر هم ۱۷۵ نماینده مجلس ایران در نامه‌ای به رئیس جمهور خواستار معرفی «زنان شایسته و توانمند» به عنوان وزیر در دولت دوازدهم جمهوری اسلامی شدند.

اما سوال اینجاست که چرا با وجود لابی های فعالان زنان و افراد شناخته شده در ساختار سیاسی ایران، حضور زنان در نقش های بالاتر سیاسی همچنان با چالش های فراوان همراه است. در بررسی این علت چند عامل نقش اساسی دارند.

۱-عدم تمایل بسیاری از زنان توانا برای مشارکت در ساختار سیاسی: تجربه در چند سال اخیر نشان داده است که با وجود توانایی زیاد بسیاری از زنان در ساختار سیاسی، عموما عده ای محدودی بحث رسیدن زنان به سمت وزارت و ریاست جمهوری زنان را مطرح می کنند و یا قدم پیش می گذارند. گرچه که در سالهای گذشته، به نسبت قبل این تعداد تا حدودی بیشتر شده است، اما درصد کمی از زنان تمایل به پذیریش ریسک را دارند تا قدم در عرصه پست های سیاسی بگذارند. از سوی دیگر به نظر می رسد به دلیل همین عدم تمایل بخش زیادی از جامعه زنان به ساختار قدرت معرفی نمی شود در نتیجه این عدم تمایل قدرت سیاسی همچنان به عنوان ابزاری دست مردان برای حذف زنان از ساختار سیاسی باقی می ماند.

۲-نگاه نهادینه سیاسیون به زنان در ساختار سیاست: چندی پیش فاطمه ذوالقدر نایب رئیس فراکسیون زنان مجلس در مصاحبه اش گفت: «که آقای روحانی تلویحا تاکید می کند هنوز تا زمانی که زنان بتوانند مسئولیت وزرات را برعهده بگیرند فاصله است نشان دهنده ی نگاه نهادینه شده مردان سیاست به زنان در ساختار نظام سیاسی ایران است.»

حق نشر عکس ICANA.IR
Image caption نامه نمایندگان مجلس از روحانی برای انتخاب وزیر زن در صحن علنی قرائت شد

این در حالی است که آقای روحانی پیشتر و در تمامی مناظره ها، برنامه ها و گزارش های انتخاباتی اش به مساله عدات جنسیتی و به کار گیری زنان توانمند در پست های مدیریتی اشاره کرده بود. آقای روحانی چهارسال گذشته هم همین وعده را داد. اما با وجود تلاش فعالان زنان برای معرفی زنان توانمند، کابینه پیشنهادی او همچنان مردانه باقی ماند، هر چند که در برخی از پستهای مدیریتی از حضور زنان استفاده کرد.

عدم اعتماد اکثریت نمایندگان مجلس به وزرای زن، عدم تغییر خواندن تفسیر شورای نگهبان از واژه رجل سیاسی، و همینطور تحت فشار قرار دادن بیشتر زنان در پست های مدیریتی همه نشان از باورنهادینه شده ای است که در اکثریت مسئولان نظام در ایران به قوت خود باقی مانده است. تا زمانی که این نگاه، یعنی عدم اعتماد به حضور زنان در سمت های بالای سیاسی در نگاه مردان نشکند، چالش های انتخاب وزرای زن به قوت خود باقی می ماند.

۳-عدم انسجام تشکل های حزبی در حمایت از زنان: با وجود آنکه سهمیه ۳۰ درصدی زنان در احزاب اصلاح طلب به رسمیت شناخته شده است ، اما زنان در بسیاری از تشکل های حزبی در ایران جایگاهی برابر با مردان ندارند . در واقع بسیاری از احزاب هم سازو کاری کاملا مردانه دارند و کمتر عدالت جنسیتی در شکل گیری این تشکل ها رعایت می شود . تا به حال نمی توان از تعداد زیادی از احزاب نام برد که حامی زنان درسمت های مختلف باشد یا حتی زنانی رابه سمت های کلیدی احزاب منصوب کرده باشد . در این احزاب ، عموما حرکتی منسجم برای حمایت از زنان تشکیل نشده است ، به عبارت دیگر می توان گفت که این سازمانها و گروه های زنان و تشکل ها و ساز و کارهای مربوط به آنان همچنان به صورت غیر مرتبط و غیر منسجم به صورت ارتباطات جست و گریخته هستند . عدم حمایت تشکل های حزبی از کاندیداتوری زنان حتی در انتخابات شوراها واضح بود . می توان گفت تا زمانی که پل ارتابطی قوی میان تشکل های حزبی و نهادینه کردن حضور زنان در ساختار سیاسی در آنها شکل نگیرد ، مساله ی زنان به سمت های وزرات هم از سوی نهادهای بالاتر نمی تواند به صورت جدی تری پیگیری شود .

۴-نبودن گروههای سیاسی فعال در حوزه زنان: یکی دیگر از مشکلات جدی که در حال حاضر در خصوص معرفی وزرای زن به ریاست جمهوری ایران مطرح می شود، غایب بودن بخش عظیمی از فعالان زن در پیگیری مطالبات زنان از زنان فعال در حوزه سیاست است.

حق نشر عکس fars
Image caption مواردی که در بالا مطرح شد، از جدی ترین چالش های زنان برای رسیدن به قدرت سیاسی در ایران کنونی است. آن چیزی که اما اکنون اهمیت دارد این است که این بار حسن روحانی به وعده هایش درباره زنان عمل خواهد کرد؟

مساله حضور وزیر زن در چهار سال گذشته از سوی فعالان حقوق زنان دنبال شد، اما بعد تر بسیاری از آنان به دلایل مشارکت سیاسی تحت فشار قرار گرفتند اما این بار بیشتر از فعالان حقوق زنان، این زنان در ساختار سیاسی ،اعم از نماینده گان مجلس و مشاور رئیس جمهوری هستند که خواست وزرات زنان را در ساختار دولت مطرح می کنند.

در واقع برخورد حکومت با فعالان زنان در حوزه مدنی، ریسک شرکت و طرح مطالبات زنان را در که در ساختار قدرت نیستند بالا برده است. به همین دلیل خواست حضور زنان در ساختار قدرت با نمایندگان زن مجلس و مشاور رئیس جمهور در امور زنان و خانواده ، حمایت دیگری از زنان فعال در حوز ه ی زنان به علاوه ی تشکل های سیاسی را ندارد، اما همین مطرح شدن لیست پیشنهادی وزرای زن به دولت روحانی تلاش پیگیری فعالان زنان در سالهای گذشته است. با این حال بسیاری از فعالان زنان در حال حاضر که گروه های سیاسی زنان در مجلس و دولت خواستار پیگیری معرفی وزرای زن هستند، همچنان به دلیل فشار نهادهای امنیتی نمی تواند همراه با بحث مشارکت سیاسی زنان فعال در این حوزه شوند، چرا که مساله حضور زنان در ساختار سیاست همواره در سایه نگاه امنیتی باقی مانده است.

هرچند که همچنان فعالان حقوق زنان از سوی حکومت تحت فشار هستند، اما به نظر می رسد مطالبات زنان که این بار به صورت جدی تری از سوی نمایندگان مجلس مطرح شده است می تواند راهگشای مهمی برای حضور زنان در ساختار سیاسی باشد. به هرحال می توان اینگونه تعبیر کرد انتخاب وزرای زن می تواند راهشگای بهتری برای بهبود وضعیت زنان در ساختار سیاسی بوده و حرکتی روبه جلو باشد به شرطی که این زنان به همراه افراد دیگر در ساختار سیاسی حکومت راه را برای حضور دیگر زنان در سمت های بیشتر باز کنند.

مواردی که در بالا مطرح شد، از جدی ترین چالش های زنان برای رسیدن به قدرت سیاسی در ایران کنونی است. آن چیزی که اما اکنون اهمیت دارد این است که این بار حسن روحانی به وعده هایش درباره زنان عمل خواهد کرد؟

موضوعات مرتبط