چرا طرح خصوصی‌سازی جنگ افغانستان 'خطرناک' است؟

ناظران

جنگ افغانستان که بیشتر به یک جنگ "میانه تروریستی و ایدئولوژیک" معروف است اکنون یکی از پیچیده‌ترین جنگ‌های است که آمریکا و متحدانش را برای بیشتر از یک و نیم دهه مشغول ساخته است. آتش این جنگ با گذشت هر سال تندتر می‌شود. دولت جدید آمریکا برای بیرون رفت از بحران جنگ در افغانستان و متوقف ساختن هزینه هنگفت در جهت مهار کردن این جنگ، برنامه‌ریزی می‌کند.

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا قبل از اعلام هر گونه تصمیمی در پیوند به چگونگی ادامه ماموریت نظامیان آمریکایی در افغانستان و نحوه برخورد اداره‍اش با این کشور، به بررسی وضعیت جنگی و نظامی افغانستان پرداخته است. او ژنرالانی را که آب و خاک افغانستان را با شیرینی و تلخی آن بلد هستند به افغانستان فرستاد و از آنها خواست تا وضعیت این کشور را بررسی کرده و طرح‌های بدیل که به گمان اغلب خیلی متفاوت‌تر از شیوه کاری اداره اوباما باشد، را پشنهاد کنند. او این کار را بخاطر بررسی کارکرد یک و نیم دهه نظامیان آمریکایی و وضعیت نظامی افغانستان انجام داد است.

اکنون برای پیروزی جنگ افغانستان یکی از گزینه‌ها خصوصی‌سازی این جنگ است که از طرف رئیس پیشین کمپنی خصوصی بلک واتر، ایریک پرنس پیشنهاد شده است.

او طرح خصوصی‌سازی جنگ افغانستان را در یک مطلب ژوئن مطرح کرد که در آن استخدام ۵۵۰۰ فرد نظامی قراردادی خصوصی نیز پیشنهاد شده است. این طرح سر و صداهای زیادی را به همراه داشته است.

ایریک پرنس، کمپنی بلک واتر را در ۱۹۹۷ تاسیس کرد. این کمپنی خدمات امنیتی را به گونه قراردادی به دولت فدرال آمریکا و سازمان اطلاعاتی این کشور ارائه می‌کرد که شامل یک قرارداد به ارزش ۲۵۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۰ با سازمان اطلاعاتی آمریکا بوده است. کمپنی بلک ‌واتر در سال ۲۰۰۷ در حالی با انتقادهای شدید روبرو شد که یک گروه از نظامیان این کمپنی به قتل ۱۴غیر نظامی در عراق متهم شدند.

طرح پیشنهاد شده توسط رئیس کمپنی بلک واتر در حال حاضر تحت بررسی جنرال سه ستاره آمریکایی، مک ماستر و وزیر دفاع این کشور قرار دارد. این طرح طرفداران و منتفدان زیادی را به همراه دارد. این کمپنی خصوصی امینتی پس از فروپاشی رژیم طالبان در افغانستان آغاز به کار کرد و تا اکنون فعالیت دارد.

موضوع خصوصی‌سازی جنگ افغانستان پس از آمدن اداره ترامپ مطرح شده است. یکی از دلایل آن جلوگیری از کشته شدن نظامیان ارتش آمریکا در یک جنگ بیرونی است که در حال داغ شدن است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption اریک پرینس سال ۱۹۹۷ شرکت بلک واتر را بنیان گذاشت

'طرح خطرناک'

خصوصی‌سازی جنگ افغانستان برای نظام نو پای این کشور بسیار خطرناک است. یکی از دلایل این است که کمپنی‌های خصوصی امنیتی منافع شانرا در تداوم جنگ میبینند تا در ختم آن.

اگر جنگ پایان یابد دیگر نیازی به پرداختن پول به کمپنی‌های خصوصی امنیتی وجود نخواهد داشت. از اینرو کمپنی‌های خصوصی امنیتی تلاش خواهند کرد تا وضعیت در ساحات جنگی را در حالت نوسان مدیریت کنند و شیوه‌های را به کار گیرند که نمایانگر وابسته بودن دولت‌ها به این قراردادی‍‌ها باشند.

این امر دولت افغانستان و اداره آمریکا را در روند تقویت‌سازی نیروی‌های امینتی افغانستان، به خصوص ارتش این کشور بی‌علاقه خواهد ساخت. در ضمن، نیروهای امنیتی افغانستان، به ویژه نهاد امنیت ملی در خلاَ معلوماتی قرار خواهد گرفت و هیچ تضمین مبنی بر اینکه این قراردادی‌ها معلومات مؤثق را با ادارات امنیتی افغانستان شریک بسازند، وجود نخواهد داشت.

دوم، جنگجویان قراردادی قابل اعتماد نیستند. آنها تنها برای پول میجنگند و هیچ علاقه‌ی برای برقراری امنیت دایمی، حفظ حقوق بشر و تطبیق قوانین یک کشور ندارند. آنها در حالات دشوار حاضر به قربانی کردن جان شان در دفاع از حریم یک کشور دیگر نمیشوند؛ این در حالیست که سربازان رسمی ارتش در برابر حقوق اندک، در خطرناک‌ترین نقاط در برابر "دشمن"‌شان میجنگند.

جنگجویان قراردادی هیچ انگیزه برای دفاع بی‌چون و چرا در میدان‌های نبرد ندارند. در ضمن، جنگجویان در کمپنی‌های امنیتی خصوصی تحت قواعد و اصول سختگیرانه نظامی قرار نمیگیرند، آنها ممکن در بعضی موارد دست به نقض حقوق بشر زده و حتی اطلاعات محرم کشور را در برابر پول یا هم علایق شخصی با نهادهای گونه گون شریک سازند. زیرا جنگجویان این کمپنی‌ها تضمین کاری ندارند و یگانه هدف پیوستن شان به کمپنی های امنیتی خصوصی؛ پول است. این احتمال حتا پس از ختم قرارداد های این افراد، خالی از خطر نیست.

حق نشر عکس Getty Images

سوم، سپردن ماموریت مهار کردن جنگ افغانستان به یک یا چند کمپنی امنیتی خصوصی فرصت تازه برای گروه‌های افراطی در جهت جذب جنگجوبان جوان و نوجوان را فراهم خواهد کرد. به هر اندازه که گروه‌های افراطی مذهبی و تروریستی توجیه دینی برای اهداف شان پیدا کنند، به همان اندازه زمینه جلب و جذب جوانان تندرو برای این گروه فراهم میشود.

در اخیر، افغانستان پس از فروپاشی نظام طالبان نسخه‌ خصوصی‌سازی ماموریت‌های جنگی را تجربه کرده است. پس از سال ۲۰۰۱ و با باز شدن سفارتخانه های خارجی در کابل، روند ایجاد کمپنی‌های خصوصی شدت گرفت.

بلک واتر و داینکورپ از نخستین کمپنی‌های امنیتی خصوصی بودند که برای محافظت دفتر مرکزی سازمان اطلاعاتی آمریکا و سفارت آن کشور استخدام شدند. پس از آن شماری از کمپنی‌های خصوصی امنیتی افغان آغاز به فعالیت کردند که تعداد و چگونگی فعالیت شان تا سال ۲۰۰۷ نامعلوم و بیرون از یک چوکات رسمی ادامه یافت.

دولت افغانستان برای نخستین بار در سال ۲۰۰۸ به ۳۹ کمپنی خصوصی امنیتی داخلی جواز فعالیت داد. اما دیری نگذشت که فعالیت این شرکت‌ها مورد انتقاد و نگرانی شدید مردم و حکومت پیشین قرار گرفت و سرانجام در پی صدور یک فرمان تقنینی رئیس جمهوری پیشین، فعالیت این شرکت‌ها متوقف شد.