آیا آیت‌الله خامنه‌ای موافق برداشتن تدریجی حصر است؟

بی بی سی

دیدار اسماعیل دوستی، عضو حزب اعتماد ملی، با مهدی کروبی را می توان اولین گام عملی محسوس برای رفع حصر دانست. هر چند براساس روال معمول،ممکن است برای همین اقدام کوچک چندین جلسه هماهنگی و رایزنی برگزار شده باشد. ادامه اقداماتی از این دست می تواند به رفع حصرتدریجی منجر شود اما هنوز مشخص نیست که رهبر جمهوری اسلامی مجوز ادامه این اقدامات را صادر کند.

دو سال و نیم پیش در مجموعه مصاحبه های ویدئویی با عنوان «۱۴۶۰ روز» ساخته علی فاتحی، درباره موضوع حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی، موضوع رفع حصرتدریجی را مطرح کردم. براساس این پیشنهاد، تنها راه موجود برداشته شدن مرحله به مرحله حصر است. گام اول این پیشنهاد هم این بود که بعضی از مقامات و یا شخصیتهای سیاسی با مجوز شورای عالی امنیت ملی با رهبران جنبش سبز دیدار کنند.

Image caption محل فعلی حصر مهدی کروبی در جماران تهران

اینک حسین کروبی خبر داده که اسماعیل دوستی، عضو حزب اعتماد ملی و از چهره های نزدیک به مهدی کروبی هفته گذشته با پدرش ملاقات کرده است.

پیشنهاد این ملاقات اما حداقل از شش ماه پیش مطرح شده بود. پس از دیدار رسول منتجب نیا،قائم مقام حزب اعتماد ملی و محسن رهامی،از اعضای شورای سیاستگذاری اصلاح طلبان با رهبرجمهوری اسلامی درباره رفع سران جنبش سبز، تعدادی از وب سایتها خبر دادند که قرار بوده، جمعی از چهره‌های سیاسی از جمله محمدرضا عباسی فرد و اسماعیل دوستی «دیدارهایی با مهدی کروبی داشته باشند و حتی این موضوع مورد موافقت دادستانی هم قرار گرفته بود».

انتخاب این دو چهره البته چندان تصادفی نبود. محمدرضا عباسی فرد، عضو سابق شورای نگهبان و اسماعیل دوستی، از چهره های نزدیک به مهدی کروبی، هر دو متولد منطقه کوهدشت در استان لرستان و مشهور به مواضع محافظه کارانه اند.

بیشتر بخوانید:

اینک پس از دیدار اسماعیل دوستی با کروبی، نوبت نمایندگان مجلس و شخصیتهای سیاسی است که با رئیس اسبق مجلس دیدار کنند. علی اکبر ناطق نوری و دیگر اعضای هیئت رئیسه مجالس سابق و فعلی می توانند از جمله نامزدهای احتمالی برای این دیدار باشند.

به گفته حسین کروبی، شورای عالی امنیت ملی نیز «تصویب کرده» که به مرور تعدادی از شخصیتهای سیاسی با مهدی کروبی و میرحسین موسوی دیدار کنند.

گامهای بعدی برای رفع تدریجی حصر می تواند عادی شدن دیدارهای خانواده محصوران با آنان باشد. موضوعی که در مصاحبه حسین کروبی با وب سایت انصاف نیوز نیز مطرح شده و او خبر داده، یکی از مصوبات اخیر شورای عالی امنیت ملی «عادی شدن دیدار فرزندان اقای موسوی و خانم رهنورد» با آنان است.

برقرای امکان تماس تلفنی و اجازه استفاده از اینترنت می تواند گامهای بعدی باشد. همان گونه که آیت الله منتظری در حصر از این امکانات برخوردار بود و رفت و آمد فرزندان و اقوام درجه یکش نیز به محل حصر آزاد بود.

برداشتن حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی برای حاکمیت اما به راحتی برداشتن حصر آیت الله منتظری نیست. برای برداشتن حصر آیت الله منتظری، شورای عالی امنیت ملی مدیران مسئول روزنامه ها را دعوت و به آنان اعلام کرد که حصر برداشته خواهد شد. در این جلسه توصیه هایی خطاب به روزنامه ها مطرح شد.

Image caption اینک اما با شرایط متفاوت شبکه های اجتماعی و رسانه های فارسی زبان خارج از کشور، نزدیکان آیت الله خامنه ای از بازتابهای گسترده رفع حصر نگرانند و نمی توانند پیش بینی کنند، دیدارها با میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی تا چه زمانی پس از رفع حصر ادامه خواهد یافت

پس از برداشته شدن حصر،روزنامه ها گزارشهایی درباره دیدار چهره های سیاسی با آیت الله منتظری منتشر کردند و او نیز درمصاحبه کوتاهی با خبرگزاری ایسنا روایتی مختصراز روزهای حصر را بیان کرد. پس از آن نیز گزارشهای کوتاهی از دیدارها و یا سخنان آیت الله منتظری در رسانه ها منتشر می شد. با گذشت حدود ۱۵ سال از رفع حصر آیت الله منتظری، هنوز اما روزنوشت های او از حصر در کانال های تلگرامی شاگردان او منتشر می شود.

اینک اما با شرایط متفاوت شبکه های اجتماعی و رسانه های فارسی زبان خارج از کشور، نزدیکان آیت الله خامنه ای از بازتابهای گسترده رفع حصر نگرانند و نمی توانند پیش بینی کنند، دیدارها با میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی تا چه زمانی پس از رفع حصر ادامه خواهد یافت.

برنامه سیاسی میرحسین موسوی و مهدی کروبی برای رفع حصر نیز دیگر سئوال حاکمیت است. هر چند میرحسین موسوی در سالهای پس از نخست وزیری در سکوت به سر برده و تنها در موقعیتهای خاصی اظهار نظر کرده و ممکن است این روند را نیز بعد از حصر ادامه دهد اما هنوز نزدیکان رهبر جمهوری اسلامی در اینباره هنوز تحلیل دقیقی ندارند.

با اتفاقات رخ داده در حزب اعتماد ملی نیزامکان دارد مهدی کروبی پس از حصر روشی مانند روش سابق میرحسین موسوی را در پیش بگیرد و کمتر به صورت مستقیم در فضای سیاسی حضور داشته باشد.

رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکان او اگر برای این سئوالهای خود پاسخ مطمئنی پیدا کنند،اجازه خواهند داد که گام های بعدی برای رفع حصر برداشته شود.

شرایط بین المللی نیز می تواند هم عاملی در جهت رفع حصر باشد و هم عاملی در جهت بقای آن. گروهی از مقامات جمهوری اسلامی اقدامات دولت آمریکا را دلیلی برای آن می دانند که محدودیتها کمتر و به اصطلاح رایج«وحدت» در داخل کشور بیشتر شود. تجربه گذشته اما ثابت کرده که مقامات جمهوری اسلامی در برابر فشار خارجی فضای داخلی را بسته اند.

تصمیم رهبر جمهوری اسلامی درباره آینده نظام سیاسی و همچنین انتخابات ریاست جمهوری بعدی نیز می تواند در تصمیم او برای رفع حصر موثر باشد. اگر او تصمیم داشته باشد، به ادامه ریاست جمهوری چهره هایی چون روحانی رضایت دهد،رفع حصر نیز محتمل است. اما اگر آیت الله خامنه ای تصمیم به اقدامی متفاوت مانند سال ۸۸ و یا سال ۸۴ گرفته باشد، قاعدتا دلیلی نیز برای رفع حصر وجود ندارد و باید محدودیتها بیشتر شود.

اینک به دلایلی رهبر جمهوری اسلامی با برداشته شدن گامهای اولیه برای رفع حصر تدریجی موافقت کرده و ادامه این گامها نیازمند یافتن پاسخهایش درباره شرایط پس از حصر است.