حقوق مادام العمر نمایندگان مجلس از شایعه تا واقعیت

بی بی سی

مرکز پژوهشهای مجلس ایران چهارسال پیش گزارشی درباره حقوق نمایندگان بیش از ۲۰ پارلمان دنیا منتشر کرده اما هنوز گزارشی درباره حقوق نمایندگان مجلس ایران منتشر نشده و حقوق آنان هنوز شفاف نیست،چرا که موضوع حقوق مقامات در ایران همواره با پنهانکاری و تظاهر همراه بوده است.

گزارشها درباره افزایش حقوق نمایندگان مجلس دهم هم بار دیگر موضوع حقوق و مزایای نمایندگان را مطرح کرده است.

حق نشر عکس Mehr
Image caption با حاشیه های به وجود آمده درباره حقوق نمایندگان، شاید بهتر باشد که نمایندگان مجلس و یا دولت با ارائه طرح و یا لایحه ای یک بار برای همیشه حقوق مقامات دولتی را به صورت شفاف تصویب کنند. اما بعید است که دولت و مجلس هیچکدام اراده ای برای این کار داشته باشند

براساس آئین نامه مجلس ایران حقوق و مزایای نمایندگان و هزینه‌های نمایندگی در هر سال در جلسه مشترک هیئت رئیسه با کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس به تصویب می‌رسد. نمایندگان مجلس می‌توانند حقوق خود را از مجلس و یا نهادهای دیگری که قبلا کارمند آن بوده اند،دریافت کنند.

برخی از نمایندگان که کارمند وزارتخانه یا نهادهای دولتی بوده اند حقوق خود را از آن نهاد و مزایا و هزینه های نمایندگی را از مجلس دریافت می کردند. معمولا حقوق پایه دانشگاه ها بیشتر از حقوق پایه مجلس است و به همین دلیل نمایندگانی که عضو هیات علمی دانشگاه هستند، حقوق خود را دانشگاه و مزایا و هزینه های نمایندگی را از مجلس دریافت می کنند.

نمایندگان علاوه بر حقوق در ابتدای هر دوره مجلس نمایندگان یک خودرو ساخت ایران و مبلغی را بابت رهن خانه دریافت می کنند. هزینه رهن خانه در مجلس دهم ۲۰۰میلیون تومان بوده است.

خورویی که نمایندگان از مجلس دریافت می کنند متعلق به خود آنان است و نمایندگان برای کارهای خود و یا حتی برخی از سفرهای شخصی از خودروهای مجلس استفاده می کنند، یا هزینه حمل و نقل دریافت می کنند. درمجلس واحدی به نام «موتورپول» وجود دارد که مانند یک آژانس خودرو در اختیار نمایندگان قرار می دهد،از مجلس هشتم فعالیت این واحد کمتر شده و برخی از نمایندگان به جای استفاده از خودروهای مجلس هزینه حمل و نقل در تهران را دریافت می کنند. در حوزه انتخابیه نیز نمایندگان از خودروهای نهادهای دولتی استفاده می کنند.با این حال از مجلس نیز هزینه هایی برای حمل و نقل در حوزه انتخابیه دریافت می کنند.

نمایندگان در هر دوره هزینه هایی با عنوان هزینه نمایندگی دریافت می کنند که هزینه دفتر در حوزه انتخابیه، هزینه چهار بلیط هواپیما در ماه از جمله آنها است.

بیشتر بخوانید:

محمود صادقی در مصاحبه با روزنامه شرق گفته که نمایندگان حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون حقوق دریافت می کنند. همچنین براساس گزارش روزنامه همشهری سال گذشته مجموع حقوق نمایندگان و هزینه های نمایندگی ماهانه حدود ۳۲ میلیون بوده است.

هر چند این حقوق و مزایا برای نمایندگان تهران و شهرهای بزرگ رقم بالایی محسوب می شود،اما شرایط کار نمایندگی به گونه ای است که این حقوق از نگاه نمایندگان شهرستانها ناچیز به حساب می آید. هزینه های دفاتر برای نمایندگان شهرستانها چندین برابر نمایندگان شهرهای بزرگ است، چرا که آنان مجبورند هم در تهران و هم در حوزه انتخابیه دفتر داشته باشند.

نمایندگان شهرستانها به طور معمول ارتباط زیادی با مردم دارند و حتی در مواردی باید به برخی از افراد کمک مالی کنند. حتی زمانی که نمایندگان در تهران هستند، تعدادی از مردم حوزه انتخابیه به آنها مراجعه و برای مسائلی چون بستری شدن اقوامشان در بیمارستان و امور اداری تقاضای کمک می کنند. اکثر نمایندگان به جز خانه خود، یک خانه و یا مرکز دیگری دارند که مراجعه کنندگان به آنان، در آن اقامت می کنند. هر چند ارائه این خدمات جزو وظایف نمایندگی محسوب نمی شود و در موارد بسیاری مانع فعالیتهای قانونگذاری و نظارت نمایندگان است اما اگر نمایندگان نخواهند این خدمات را به مردم ارائه کنند در دوره های بعد رای نمی آورند.

حق نشر عکس Icana
Image caption محمود صادقی در مصاحبه با روزنامه شرق گفته که نمایندگان حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون حقوق دریافت می کنند. همچنین براساس گزارش روزنامه همشهری سال گذشته مجموع حقوق نمایندگان و هزینه های نمایندگی ماهانه حدود ۳۲ میلیون بوده است.

به این ترتیب به نظر می رسد که اگر ساختار انتخابات مجلس و یا توقعات مردم از نمایندگان تغییر نکند، حقوق نمایندگان رقم بالایی محسوب نمی شود.

نمایندگان مجلس اما تمایلی به توضیح دادن درباره حقوق و هزینه هایشان ندارند چرا که احساس می کنند حتی با توضیح این شرایط، برای برخی از مردم در شهرهای کوچک با درآمدهای زیر یک میلیون تومان، توضیحاتشان درباره رقم حقوق قانع کننده نیست.

حقوق نمایندگان مجلس بارها موضوع مناقشه بوده اما کمتر به فعالیتهای اقتصادی آنان توجه شده است. فعالیتهای اقتصادی نمایندگان به شکلهای مختلف انجام می شود. برخی در دوره نمایندگی امتیاز یک مرکز اقتصادی پول ساز مانند آژانس هواپیمایی یا موارد دیگر را دریافت می کنند. برخی از نمایندگان نیز از شرکتهای تولیدی یا سرمایه داران حوزه انتخابیه خود حمایتهایی را انجام می دهند و در مقابل از آنان کمک مالی دریافت می کنند.

پیش از این نیزنام برخی از نمایندگانی که فعالیتهای اقتصادی گسترده داشته اند، منتشر شده است.

در پرونده مشهور به اختلاس سه هزار میلیارد تومانی و پرونده شهرام جزایزی نیز نام چند نماینده مجلس مطرح شد هر چند آنان به صورت رسمی تحت تعقیب قرار نگرفتند.

نمایندگان مجلس در فصل انتخابات نیز به سراغ فعالان اقتصادی می روند تا حمایتشان کنند چرا که هزینه های تبلیغات به طور متوسط حدود ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان است. با این حساب، هزینه های تبلیغات انتخابات بیشتر از حقوق نمایندگان درطول چهار سال است و اگر نماینده ای بخواهد تنها به حقوق نمایندگی اکتفا کند،به لحاظ مالی ضرر هم می کند.

با این تفاسیر دریافت حقوق نمایندگی می تواند آخرین انگیزه یک فرد برای نامزد شدن باشد و انگیزه های سیاسی و یا قدرت طلبی بر انگیزه های مالی ارجحیت دارد مگر اینکه نماینده ای بخواهد وارد فعالیتهای اقتصادی شود.

یک تصور رایج در میان مردم وجود دارد که نمایندگان مجلس پس از دوره نمایندگی نیز حقوق مادام العمر می گیرند. این روایت از یک جهت درست اما از یک جهت نادرست است. هرچند اصطلاحی به نام حقوق مادام العمر برای نمایندگی وجود ندارد اما در دوره های مختلف حقوق پایه ای که نمایندگان دریافت می کردند پس از دوره نمایندگی نیز ادامه پیدا می کند.

با حاشیه های به وجود آمده درباره حقوق نمایندگان، شاید بهتر باشد که نمایندگان مجلس و یا دولت با ارائه طرح و یا لایحه ای یک بار برای همیشه حقوق مقامات دولتی را به صورت شفاف تصویب کنند. اما بعید است که دولت و مجلس هیچکدام اراده ای برای این کار داشته باشند.