خاتمی نگران چیست؟

احسان مهرابی در یادداشتی برای صفحه ناظران، با اشاره به سخنان اخیر خاتمی به چالش های پیش روی اصلاح طلبان در فضای سیاسی ایران و انتخابات پیش رو پرداخته است.

حق نشر عکس khatami. ir
Image caption فضای این روزهای دولت دوم حسن روحانی برای محمد خاتمی آشناست. در دولت دوم او هم همین فضای دلخوری،یاس و ناامیدی در میان حامیان دولت وجود داشت. حتی برخی از مقامات دولت نیز در دوسال پایانی ناامید شده و از یکپارچه شدن حاکمیت استقبال می کردند.

نگرانی از "غلبه فضای یاس و ناامیدی" شاید مهم ترین بخش از گفته های محمد خاتمی در دیدار او با جمعی از جوانان اصلاح طلب باشد. یاسی که می تواند نتیجه انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ را تکرار کند.

فضای این روزهای دولت دوم حسن روحانی برای محمد خاتمی آشناست. در دولت دوم او هم همین فضای دلخوری،یاس و ناامیدی در میان حامیان دولت وجود داشت. حتی برخی از مقامات دولت نیز در دوسال پایانی ناامید شده و از یکپارچه شدن حاکمیت استقبال می کردند.

عمل نکردن محمد خاتمی به وعده هایش بسیاری را از او ناامید کرد.

دراین فضا خاتمی همچنان می گفت که "حرف هایی برای گفتن" دارد اما حتی حامیانش به این سخنان توجهی نمی کردند.

چندپارگی اصلاح طلبان نیز مزید برعلت شد تا آنان درانتخابات ریاست جمهوری ۸۴ شکست بخوردند. حتی قبل از دور دوم ریاست جمهوری دوم خاتمی نیز این گلایه ها وجود داشت. گروه های کوچک تر اصلاح طلب مانند حزب همبستگی معتقد بودند که حزب جبهه مشارکت همه سمت های دولتی و مجلس را قبضه کرده و به آنان سهمی نداده است.

درمقابل اعضای حزب جبهه مشارکت نیز این گروه ها را "نق زن" می خواندند. به جز این ها حزب کارگزاران سازندگی نیز از ابتدای دولت اول خاتمی معتقد بود، با وجود تلاش هایش در به قدرت رسیدن خاتمی از دولت حذف شده است.

دراین فضا اصلاح طلبان و مدیران دولت خاتمی با سه نامزد وارد انتخابات شدند و محمود احمدی نژاد با شعارهای خاص خود پیروز انتخابات شد.

اینک خاتمی فضای مشابهی را پیش روی خود می بیند. اصلاح طلبان و گروه هایی از حامیان حسن روحانی از عملکرد دولت دلزده شده اند. فشارهای رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکانش بر دولت نیز سبب شده که گروهی اصلاحات را بی نتیجه ببینند و از براندازی سخن بگویند.

راهکار خاتمی برای غلبه براین فضای یاس و ناامیدی "فعال تر" شدن اصلاح طلبان در فضای مجازی و رسانه هاست.

او از اصلاح طلبان خواسته که "نسبت به رفتارها و عملکردهائی که موجب نارضایتی مردم می شود از یکسو و جنگ روانی علیه انقلاب و کشور که می کوشد یأس و نارضایتی را پمپاژ کند ابتکار عمل و تلاش بیشتری بخرج دهند".

هرچند ممکن است فعال تر شدن اصلاح طلبان در رسانه ها و فضای مجازی بر افکار عمومی تا حدودی تاثیر داشته باشد اما آنان در نهایت ابزار چندانی در دست ندارند.

حسن روحانی و اعضای دولتش عملا راه خود را می روند و برنامه های جداگانه ای برای خود دارند.

حق نشر عکس jamaran
Image caption هرچند پیش از این برخی از اعضای شورای سیاستگذاری اصلاح طلبان از نامه ۱۰۰ جوان اصلاح طلب استقبال کرده بودند اما خواسته های مطرح شده پس از این نامه از جمله جایگزینی عبدالله نوری به جای محمدرضا عارف بعید است که از سوی آنان پذیرفته شود.

با این توصیف اصلاح طلبان باید با دست خالی وارد عرصه شوند و مردم را متقاعد کنند،اصلاحات همچنان بهترین راه است. در فضای مجازی نیز باید آنان با گروه هایی که معتقد به پایان عمر اصلاحاتند و از براندازی سخن می گویند مواجه شوند.

دراین میان درگیری های درونی خود اصلاح طلبان نیزآنان را گرفتار کرده و جوانان اصلاح طلب درآخرین روزها آخرین هشدارهای خود را علنی کردند.

پس از نامه جوانان اصلاح طلب خاتمی پذیرفته که "باید در کارکرد درونی اصلاحات تغییراتی ایجاد" شود.

سخنان محمدرضا عارف، رئیس شورای سیاستگذاری اصلاح طلبان، در نشست خبری روز چهارشنبه اما حکایت از آن دارد که این شورا هنوز تغییرات جدی در درون خود را نپذیرفته است.

او گفته که "برای ما وحدت اصل است و هر کس در این مقطع به وحدت آسیب بزند به رفتار و حرکت ما کمک نمی‌کند".

هرچند پیش از این برخی از اعضای شورای سیاستگذاری اصلاح طلبان از نامه ۱۰۰ جوان اصلاح طلب استقبال کرده بودند اما خواسته های مطرح شده پس از این نامه از جمله جایگزینی عبدالله نوری به جای محمدرضا عارف بعید است که از سوی آنان پذیرفته شود.

درباره حضور چهره هایی چون محسن صفایی فراهانی و عبدالله رمضانزاده دراین شورا نیز هنوز استقبال جدی از سوی این شورا انجام نشده است.

از سوی دیگر ایده جوانان برای برگزاری کنگره ملی اصلاح طلبان ممکن است از سوی محمد خاتمی و برخی از دیگر اصلاح طلبان بلندپروازانه تصور شود.

او و برخی از دیگر اصلاح طلبان همچنین تصور می کنند که نمی توانند به دلیل فضای امنیتی نشستی این چنینی برگزار کنند. دراین فضا عملا موضع چهره هایی چون محمدرضا عارف بار دیگر تقویت می شود و این توجیه مطرح شد که آیت الله خامنه ای تنها تحرکات درحد او را تحمل خواهد کرد.

بیشتر بخوانید:

با این فضا اصلاح طلبان انتخابات مجلس آینده را پیش رو دارند. انتخاباتی که ممکن است نزدیکان آیت الله خامنه ای برای رد صلاحیت های گسترده نامزدها در آن برنامه ریزی کرده باشند. اگر اصلاح طلبان نتوانند حامیان خود را قانع کنند، عملا مجلس هفتم تکرار خواهد شد.

اصلاح طلبان همچنین برای انتخابات ریاست جمهوری آینده هنوز برنامه و گزینه ای ندارند و حتی درصورت مطلوب بودن چهره های چون علی لاریجانی برای خودشان، به سختی می توانند حامیانشان را راضی کنند.

از دیدگاه اصلاح طلبان فشارهای خارجی و تحریم های آمریکا نیز تنها فضا را برای یکه تازی بیشتر حاکمیت فراهم می کند.

دراین فضا خاتمی گفته که "اید جریان اصلاحات بتواند اولویت های امروز جامعه را درست تشخیص دهد".

مواضع اصلاح طلبان درباره اعتراضات دی ماه اما نشان داد که آنان هنوز نمی توانند موضع واحدی دربرابر اتفاقات این چنینی داشته باشد و این سردرگمی ارتباطشان را با مردم سخت تر می کند.

در این میان محمد خاتمی باید نگرانی های بسیاری داشته باشد. او برای رفع این نگرانی ها البته ابزار چندانی هم در اختیار ندارد و برای رفع برخی از آنها به امید گشایش هایی است که شاید در اثر تغییرات فضای داخلی و خارجی رخ دهد.