رقابت عربستان و ایران برای تصاحب بازار انرژی هند

بنا بر آمار آژانس بین المللی انرژی، هند و چین بزرگترین مصرف کننده انرژی در جهان هستند. سیاست تأمین نفت و گاز از منابع مختلف یکی از اصول اساسی سیاست گذاری انرژی هند است. ایران و عربستان با دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز از منابع اصلی تأمین کننده نفت هند هستند.

هند دومین مشتری نفت ایران است براساس آمار وزات انرژی هند و تا پیش از خروج آمریکا از برجام هند بطور متوسط روزانه ۴۵۷ هزار بشکه نفت از ایران وارد می کرد. این درحالی بود که هند در سال ۲۰۱۷ روزانه بطور متوسط ۲۷۹۰۰۰ بشکه نفت از ایران وارد می کرد. در شش ماهه اول سال ۲۰۱۸ هند روزانه ۳۵۷۰۰۰ بشکه نفت از عربستان وارد کرده است . ایران پس از برجام از شرکتهای خارجی برای سرمایه گذاری در میادین نفتی و گازی دعوت کرد. شرکتهای هندی هم خواستار سرمایه گذاری در میدان مشترک فرزاد بی شدند. ایران برای حفظ بازار نفت هند هزینه انتقال نفت به هند برای سال مالی آینده میلادی را حذف کرد، همچنین تخفیف خاصی برای مشتریان هندی در نظر گرفت و اخبار تایید نشده از بیمه نفت کش های حامل نفت ایران به هند، حکایت از تمهیدات ایران برای حفظ بازار نفت این کشور دارد.

Image caption ایران و عربستان با دارا بودن منابع عظیم نفت و گاز از منابع اصلی تأمین کننده نفت هند هستند

دیپلماسی فعال انرژی عربستان سعودی در هند

عربستان برنامه و تدارکات وسیعی برای حضور در شبه قاره هند دارد. عربستان بخش وسیعی از صندوق ۵۰۰ میلیارد دلاری سرمایه گذاری خارجی را به هند اختصاص داده است تنش های منطقه ای عربستان با ایران هم باعث شده است عربستان از اهرم سرمایه گذاری در زیرساختارهای انرژی هند برای کاهش سهم ایران در بازار انرژی این کشور بهره گیرد. آرامکو برای حضور فعال در بازار انرژی هند اقدام به تأسیس دفترجدیدی در دهلی نو نمود زمستان سال قبل هند از عربستان دعوت کرد تا در برنامه ذخایر استراتژیک این کشور مشارکت داشته باشد.

ماه آوریل امسال ( اردیبهشت ۹۷) شرکت ملی نفت عربستان، آرامکو و کنسرسیومی متشکل از سه شرکت نفتی دولتی در هند قراردادی به ارزش ۴۴ میلیارد دلار برای ساخت پالایشگاهی در ایالت ماهاراشترا در غرب هند را امضا کردند. سهم هر دوطرف ۵۰ درصد است و به گفته امین ناصر رییس شرکت آرامکو این پالایشگاه پس از تکمیل ظرفیت ۱۲۰۰۰۰ هزار بشکه در روز خواهد بود. آرامکو به دنبال سرمایه گذاری در پالایشگاه های خارجی جهت تأمین تقاضای نفت و افزایش سهم خود در بازار های جهانی است، به گفته ناصر، آرامکو علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در بخش پایین دستی هند - پالایش، پتروشیمی و فروش سوخت نیز می باشد. عربستان مایل است با افزایش تولید نفت خویش جای عراق را به عنوان اولین تأمین کننده نفت هند و همچنین جای سهم نفت ایران را که در اثر خروج آمریکا از برجام و تحریمهای جدید آمریکا کاهش خواهد یافت را بگیرد.

حق نشر عکس AFP
Image caption عربستان از بلوک فرزاد آ که بخش عربستانی آن حصبه نامیده می شود روزانه ۵۰۰ میلیون متر مکعب گاز تولید می کند، ولی ایران تاکنون برداشتی نه از میدان فرزاد آ و نه میدان فرزاد بی نداشته است

رقابت در میدان مشترک فرزاد بی

میدان گازی فرزاد بی یکی از میادین مشترک ایران و عربستان است. حجم ذخایر این میدان حدود ۲۲ تریلیون متر مکعب تخمین زده شده است که شصت درصد این حجم قابل برداشت است. این میدان در سال ۱۳۸۷ توسط شرکت هندی او ان جی سی کشف شد. در زمان دولت اول روحانی و در زمان تحریمها هند پیشنهاد ۳ میلیارد دلاری برای استخراج سی ساله این میدان به ایران ارائه داد که خوشایند ایران نبود.

عربستان از بلوک فرزاد آ که بخش عربستانی آن حصبه نامیده می شود روزانه ۵۰۰ میلیون متر مکعب گاز تولید می کند، ولی ایران تاکنون برداشتی نه از میدان فرزاد آ و نه میدان فرزاد بی نداشته است. عربستان در سال ۲۰۱۶ قراردادی به ارزش یک میلیارد دلار با شرکتهای هندی و سنگاپوری برای افزایش میزان تولید از ۵۰۰ میلیون متر مکعب در روز به ۲ میلیارد متر مکعب از این میدان به امضاء رسانید.

نفت آمریکا و ال ان جی آمریکا بازار هند

در ماههای اخیر آمریکا صادرات نفت خویش را به هند افزایش داده است هم چنین قراردادی بیست ساله برای صادرات ال ان جی با این کشور به امضا رسانید. عراق و عربستان هم درصدد افزایش سهم خود در بازار هند هستند. عربستان به عنوان هم پیمان آمریکا تلاش زیادی برای کاهش نقش ایران در بازار انرژی هند بازی می کند. ایران اگر تمایل به حفظ سهم خویش در بازار انرژی هند و استفاده از امکانات شرکتهای هندی در میادین نفتی بویژه میدان مشترک با عربستان دارد، این کشور نیاز به یک دیپلماسی فعال انرژی در سطح منطقه دارد. تنش زدایی در روابط با کشورهای همسایه و حل مشکلات موجود با آمریکا تنها راه حفظ بازارهای منطقه ای انرژی از جمله هند است.

شرکت های خصوصی هند دارای تجربه خوب و منابع مالی کافی برای جذب بازار ایران دارند. مشکل این است که برای جذب سرمایه گذاری خارجی نیاز به یک چارچوب قانونی، یک فرایند تصمیم گیری موثر و سریع و ثبات سیاسی (به ویژه در زمینه بین المللی) می باشد.

بیشتر بخوانید: