مرز پاکستان؛ جبهه جدید رویارویی ایران و عربستان؟

همزمانى سفر محمد بن سلمان وليعهد عربستان به پاكستان با حمله انتحارى به اتوبوس حامل پرسنل سپاه پاسداران در استان سيستان و بلوچستان، با واكنش و انتقاد شديد مقام هاى جمهورى اسلامى نسبت به اين دو كشور مواجه شد.

اين حمله توسط گروهی موسوم به "جيش العدل" صورت گرفت. ايران معتقد است پاكستان به پناهگاهى امن براى اين گروه بدل شده و عربستان نيز از آن حمايت مالى مى كند.

حسن روحانى در سخنرانى خود در بندر عباس گفت: "ما اجازه نخواهيم داد در اين كشور تروريست هاى مزدور كه سلاحشان از يكجا و پولشان از كشور ديگر تأمين مى شود، بخواهند به منافع ملى ما صدمه بزنند."

در حالى كه حسن روحانى به طور تلويحى اين دو كشور را در اين حادثه مقصر دانست، فرماندهان نظامى جمهورى اسلامى مستقيما عليه دو كشور پاكستان و عربستان موضع گيرى كردند. محمد باقرى رئيس ستاد كل نيروهاى مسلح با انتقاد از پاكستان، به دليل بى توجهى به مناطق مرزى با ايران گفت:"عربستان و امارات از اين خلا بهره گرفته و اين تكفيرى ها و وهابى ها را آورده اند و به آنها پول و سلاح مى دهند."باقرى هم چنين به پاكستان هشدار داد كه "اگر توانايى نداريد خودمان وارد شده و پايگاه تروريست ها را نابود مى كنيم."

فرمانده سپاه پاسداران نيز با انتقاد از دولت پاكستان اين كشور را به پناه دادن به تروريست ها متهم كرد و گفت: "صبرى كه نظام در گذشته در برابر توطئه ها و دولت هاى مرتجع منطقه به خصوص عربستان و امارات كه دست به اين اقدامات مى زنند، متفاوت خواهد بود. جعفرى نيز به پاكستان هشدار داد "در صورتى كه به مسئوليت هاى خود عمل نكنيد ايران به مجازات مزدوران سازمان يافته توسط سرويس هاى جاسوسى منطقه و فرا منطقه اى خواهد پرداخت."

هم چنين بهرام قاسمى سخنگوى وزارتخارجه با اين گفته خود كه "اميد است دولت پاكستان بتواند و "بخواهد" كه ما شاهد اين وقايع نباشيم." به نوعى دولت پاكستان را به بى عملى در اين زمينه متهم مى كند.

اين موضع گيرى ها همچنين نشان مى دهد از نگاه ايران، دولت پاكستان با نوعى "چشم پوشى آگاهانه" دست گروه های مخالف تندرو را براى ناامن كردن مرزهاى شرقى ايران باز گذاشته است. گفته مى شود كه پایگاه اصلی این گروهها در بلوچستان پاکستان است، منطقه اى كه دولت مرکزی پاکستان كنترل كافى روى آن ندارد و اين مسأله باعث بروز نوعى حفره امنيتى شده و دست اين گروهها را براى اينگونه فعاليت ها باز گذاشته است. همان بهانه ای که برای گروه های مخالف دولت مرکزی هند و افغانستان در شمال و شرق پاکستان اعلام می شود.

علاوه بر افزايش تعداد حملات تروريستى در استان سيستان بلوچستان در ماههاى اخير، به گفته مقام هاى ايرانى اين گروهها از نظر كيفى نيز در تلاش براى ارتقا خود هستند.

محمود علوی وزير اطلاعات آذر ماه گذشته اعلام كرد" تروريست ها پیش از این آموزش‌های ابتدایی چریکی و نظامی می‌دیدند و الان علاوه بر آن آموزش اطلاعاتی هم مى بينند."

بیشتر بخوانید:

آقای علوى همچنين از مجهز شدن اين گروهها به تجهيزات نظامى پيشرفته تر خبر داد و گفت: "اگر قبلا تروریست‌ها با یک وانت و چند اسلحه کلاشینکف وارد کشور می‌شدند، امروز با موتورهای قوی، ماشین‌های شاسی بلند، اسلحه تیربار و یا توپ‌های ضد هوایی به مرزها تعرض می‌کنند."

از آنجا كه دولت پاكستان روابط گرمی با عربستان دارد، ایران عربستان را در تجهيز اين گروهها مقصر مى داند.

حق نشر عکس AFP

از طرفى پاكستان به دليل كسر بودجه شديد و مشكلاتى كه در زمينه پرداخت هاى خود روبرو است به كمك و سرمايه گذارى هاى خارجى نيازمند است و عربستان با دادن وام هاى سنگين همواره از اين كشور حمايت كرده است. در سفر هفته گذشته محمد بن سلمان وليعهد عربستان به پاكستان نيز دو كشور چند قرارداد و تفاهم نامه همكارى براى سرمايه گذارى ٢٠ ميليارد دلارى امضا كردند.

برخى ناظران معتقدند عربستان مایل به يك رودررویی نيابتى ميان این کشور و ایران در مرزهای شرقی است اما اينكه دولت پاكستان به عنوان كشورى كه سالها از مناسبات و روابط خوبى با ايران برخوردار بوده تا چه روشی در قبال آن پیش می گیرد، مشخص نيست.

برای حکومت ایران که تحت تحریم های آمریکا است، حفظ امنیت جنوب شرقی کشور مهم تر شده است، زیرا خود را در یک نبرد مشترک سیاسی، اطلاعاتی و امنیتی با عربستان و اسراییل و آمریکا می بیند.

از طرف دیگر پاکستان که حضور هند را در طرح توسعه بندر چابهار تاب نمی آورد و مایل به حضور پررنگ هندی ها در مرزهای غربی خود نیست تمایلی به مهار گروه هایی که ضد حکومت ایران در سیستان و بلوچستان هستند نشان نمی دهد.

در نهایت می توان گفت عربستان که از گسترش حوزه نفوذ ایران در خاورمیانه نگران است از نا امن شدن مرزهای شرقی ایران استقبال می کند.