ناظران می‌گویند...

چرا کتاب شاه را نقد نمی‌کنم

به روز شده:  10:42 گرينويچ - شنبه 07 سپتامبر 2013 - 16 شهریور 1392

سال ۲۰۰۵ در آکسفورد اول بار در جریان کنفرانسی که عباس میلانی هم در آن شرکت داشت من و بسیاری دیگر از زبان خودش شنیدیم که دارد کتاب تازه ای در باره شاه می نویسد.

با توجه به موفقیت کم نظیر کتاب پیشین اش در باره هویدا من هم مثل بسیاری دیگر از تحقیق تازه او استقبال کردم. دکتر میلانی در جمعی از دانشجویان و علاقه مندانش بخش اول کتاب را هم خواند که به نظر من بسیار دلنشین رسید.

سبک درآمیختن تاریخ با هنر داستانگویی که شاخصه کار اوست در آن قسمت که شنیدیم کاملا شاخص بود. نسخه ای از آن بخش را که خواند از او گرفتم و سال ۲۰۱۱ وقتی کتاب در آمد نسخه ای سفارش دادم تا ببینم آن شروع درخشان چگونه بسط داده شده است.

سپس مساله ترجمه های نادقیق کتاب و انتشار آنها در ایران پیش آمد. دکتر میلانی وعده می داد که بزودی ترجمه کتاب را به قلم خود منتشر خواهد کرد که با اصل انگلیسی اش تفاوتهایی هم دارد و نکته هایی اینجا و آنجا افزوده است.

طبعا علاقه مند شدم این ترجمه را هم ببینم و همزمان با انتشار ترجمه و ارائه کتاب به صورت آنلاین فکر کردم خوب است با کمک تنی چند از دوستان مجموعه ای از نقد و بررسی در قالب پرونده ویژه برای این کتاب در یکی از سایتهای فارسی منتشر کنیم. اما اکنون توضیح می دهم چرا این کار را دنبال نخواهم کرد.

به دلیل سرعتی که سفارش دادن و انتشار مجموعه مقاله ایجاب می کند و با وجود کتابفروشی های ایرانی خوبی که در هلند و آلمان این کتاب را ارائه می کنند، تصمیم گرفتم کتاب را از سایتی که به همین منظور برپا شده تهیه کنم. چون تصورم این بود که به فوریت می توانم به نسخه ترجمه دسترسی پیدا کنم و دست کم زمان ارسال پستی را کم می کنم و می توانم خواندن و مقایسه کتاب را همان روز شروع کنم.

اما تصور من از شیوه کار وبسایت کتاب شاه نادرست بود. یا بهتر بگویم شیوه کار وبسایت این کتاب کاملا متفاوت از چیزی است که از چنین وبسایتی انتظار می رود.

اولین مشکل شاید زیاد مهم نبود. اما بعدا متوجه شدم که با ساختار معیوب وبسایت کاملا مرتبط است. ساختاری که حقوق خریداران کتاب را از جنبه های مختلف نقض می کند و مدیریت ضعیفی را به نمایش می گذارد.

اولین مشکل این بود که وقتی پول را پرداخت می کنی پیامی از طرف سایت می بینی که می گوید تا ۵ دقیقه دیگر لینکی برای دسترسی به کتاب دریافت خواهید کرد. من چنین لینکی دریافت نکردم. بعد از چند ساعت به گردانندگان سایت نوشتم. آنها جواب دادند که ایمیل را باید از پی-پل دریافت کنید! اما موضوع فروش و دریافت دو موضوع جدا ست.

"سبک درآمیختن تاریخ با هنر داستانگویی که شاخصه کار میلانی است در آن قسمت که شنیدیم کاملا شاخص بود. نسخه ای از آن بخش را که خواند از او گرفتم و سال ۲۰۱۱ وقتی کتاب شاه در آمد نسخه ای سفارش دادم تا ببینم آن شروع درخشان چگونه بسط داده شده است."

من ایمیل پی-پل را دریافت کرده بودم که تایید می کرد پول پرداخت شده اما سایت تاییدیه ای برای من نفرستاده بود و لینکی نداشتم که می توانم کتاب را دریافت یا مطالعه کنم.

وقتی از نامه پراکنی نتیجه نگرفتم یکبار دیگر به سایت سر زدم و با داشتن شماره مشتری توانستم وارد شوم. تا اینجا مشکل حل شده بود گرچه راهنمایی درستی در سایت وجود نداشت که پس از خرید چه اتفاقی می افتد. من الله بختکی تلاش کردم و نتیجه گرفتم.

مشکل جدی تر وقتی آشکار شد که من تلاش کردم روی بخشهایی از کتاب یادداشت یا نوت بگذارم. دنبال گزینه یادداشت گشتم و پیدا نکردم. هیچ گزینه ای برای اینکار وجود نداشت. چنانکه هر گونه گزینه دیگر برای شخصی سازی کتاب در سیستم ارائه کتابی که خریده بودم پیش بینی نشده بود. ناچار دوباره به گردانندگان سایت نوشتم:

ممکن است به این سه پرسش حقوقی من پاسخ بدهید؟ من فکر می کنم شما حقوق مشتری را بدون هشدار و تذکر قبلی محدود کرده اید:

۱. چرا هیچ راهی وجود ندارد که کتاب شاه را بتوان روی ای-ریدر خواند؟ چرا باید من برای خواندن کتاب مرتب آنلاین باشم؟
۲. چرا هیچگونه ابزاری برای های-لایت کردن متن یا گذاشتن یادداشت روی کتاب وجود ندارد؟ آیا شما کتاب الکترونیکی می فروشید یا این نوع فروش، شیوه تازه ای از کتابفروشی است؟
۳. من قیمت این کتاب را پرداخت کرده ام. آیا این کتاب الان کتاب من است یا در واقع کتاب شما ست و من آن را به شیوه قدیمی ها «کرایه» کرده ام؟ به نظر نمی رسد که شما مثل فروشنده کتاب عمل می کنید. اگر فردا سایت شما آفلاین شود تکلیف کتابی که من خریده ام چه می شود؟

گردانندگان سایت بعد از مدتی تاخیر و پیگیری مجدد من نوشتند ما به سوالهای تکراری پاسخ نمی دهیم! به نظر آنها سوال من قبلا در خود سایت پاسخ گفته شده است.

ارجاع آنها به صفحه ای بود که در آن گفته می شود: «این سایت به علت عدم رعایت قوانین کپی غیرمجاز در ایران، هرگز امکان دانلود، پی‌دی‌اف، یا پرینت را در اختیار اعضا و کاربران قرارنداده و نمی دهد. به همین علت از بهترین نرم‌افزار نشریات روی اینترنت بهره گرفته‌ایم تا شما کتاب را به راحتی مطالعه فرمائید. لطفا نرم‌افزار فلش خود را همیشه به روز نگاه دارید.» همین را هم البته در ایمیل خود تکرار کرده بودند.

اما مساله این است که بسیاری از خریداران کتاب مانند من در ایران زندگی نمی کنند و به دلیل اینکه در ایران شرایط خاصی حاکم است نمی شود حقوق ما را که مشتریان ای-بوک هستیم و با روندهای فروش این نوع کتابها بخوبی آشناییم محدود کرد.

کتاب شاه اولین کتابی نیست که به صورت الکترونیک در اختیار مخاطبان قرار می گیرد. بنابرین فروشندگان قاعدتا باید با سیستم ارائه کتاب های الکترونیکی آشنا باشند و از همان تبعیت کنند. اما آنها ترجیح داده اند مساله را به غیرمتعارف ترین شکل خود برگزار کنند: یک نرم افزار تورق مجله پیدا کنند و کتاب شاه را روی آن سوار کنند. همین. و به این کار که هر چه باشد فروش ای-بوک نیست نام فروش بگذارند.

هیچ کس در دنیا برای تماشای یک کتاب پول نمی دهد. کتاب الکترونیکی فیلم نیست که بلیت بخریم و برویم در سینما تماشا کنیم و بیاییم بیرون. بیشتر شبیه سی دی آن فیلم است که می توانی بخری و در اختیار داشته باشی.

کتاب الکترونیکی امروزه مرتبا به یک کتاب معمولی که در کتابفروشی می خریم نزدیک می شود و تمام ابزارهای دیجبتال در اختیار مشتری قرار می گیرد تا بتواند بسادگی از کتاب استفاده کند، آن را نشانه گذاری کند، به صفحه ای که آن را بسته برگردد، زیر کتاب خط بکشد، در حاشیه کتاب یادداشت بگذارد و البته، با استفاده از مزیت دیجیتال بودن، در آن جستجو کند. هیچکدام از این کارها با نسخه دیجیتالی کتاب شاه ممکن نیست.

برای چند نفر دیگر از دوستانی که قرار بود برای ویژه نامه نقد و بررسی کتاب شاه بنویسند هم ماجراهای مشابهی پیش آمده است. یکی از آنها کتاب را خریده اما قادر نیست روی دستگاه خود آن را باز کند و مطالعه کند که احتمالا مشکل تطبیق پذیری وجود دارد و در «نسخه فروش» کتاب در نظر گرفته نشده است.

"امروز فروشنده شاه-خدای بازار نیست. نمی گویم خریدار خدا یا شاه است. اما تردید نیست که این رابطه را دوسویه باید فهمید. "

در آخرین ایمیل خود به گردانندگان نوشتم که این حق شما ست که از حقوق مولف دفاع کنید و اجازه ندهید این حقوق مخدوش شود و مثلا کتاب کپی شود. اما بر خطا می روید اگر فکر کنید برای حفظ حقوق مولف می توانید حقوق مشتریان را زیر پا بگذارید. هیچ بهانه ای برای این موضوع قابل قبول نخواهد بود. جوابی از آنها نرسید.

شاید این سیستم برای استفاده خوانندگان کتاب در ایران مفید باشد – که در آن هم تردید هست- و شاید بهتر این بوده است که سایت خرید کتاب را از سایت خواندن رایگان آن جدا می کرده اند (نه آن که مسائل داخل و خارج ایران را به هم درآمیزند). بهتر بوده است که کتاب را اصولا به فروشگاه ای-بوک آمازون می سپردند که در این زمینه ها تجربه کافی در حفظ حقوق مولف و مشتری دارد.

اما بهترین کار این بود که گردانندگان ایرانی سایت در کانادا به ظرافت کاری که بر دوش گرفته اند و نحوه مدیریت آن آگاه بودند و به تجربه موسسات بزرگ ای-بوک بی اعتنایی نمی کردند.

گرچه واقعیت این است که امروزه شرکتهای معتبری مانند «ناکجا» در پاریس و «اچ اند اس مدیا» در لندن هم در عرصه فروش کتابهای الکترونیکی فارسی فعال اند و شرکتهای بزرگی هم نیستند. اما اهمیت اختراع نکردن دوباره چرخ را بخوبی می شناسند و برای اعتماد مخاطب و مشتری اهمیت اساسی قائل اند.

تصمیم گرفتم تا تغییری اساسی در کار این وبسایت پیدا نشود و احترام به مخاطب و مشتری را نیاموزد و در عمل نشان ندهد، چیزی در باره کتاب شاه ننویسم. حیف است که این بلا بر سر یکی از مهمترین کتابهای فارسی خارج از کشور آمده است.

به نظرم دوستان اداره کننده این وبسایت تصور می کنند هنوز در عصر شاه هستیم! - دوره ماقبل دیجیتال و حاکمیت یکسویه.

امروز فروشنده شاه-خدای بازار نیست. نمی گویم خریدار خدا یا شاه است. اما تردید نیست که این رابطه را دوسویه باید فهمید. وبسایت کتاب شاه هنوز رابطه اش با مخاطب و خریدار یکسویه است.

نظرات

برای این موضوع نمی توان اظهارنظری ارسال کرد

بخش نظرات
 
  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 64.

    عنوان مقاله مناسب نیست. عکس مربوطه هم با کتاب نگاهی به شاه که عنوان فارسی کتاب آقای میلانی است فرق دارد. من کتاب کاغذی نگاهی به شاه را می خوانم. غلط های ویراستاری اندک نیستند. تا آنجا که مثلا از تیمسار اردشیر زاهدی نامی هم یاد شده که همه بر می گردد به ناشر ناشی و کار ندان. امیدوارم دکتر میلانی توجه فرمایند.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 63.

    با سلام
    آقای جامی شما که ظاهر خودتان نقد پذیر نیستین چطور میخواهید ناقد باشید؟! بنده و بسیاری از کسانی که این متن رو خواندند- نارضایتی خودشون رو از انتخاب تیتر نادرست این مطلب ابراز کردند. متاسفانه تیتر به صورتی دو پهلو انتخاب شده که از یک طرف هر چند مستقیما به موضوع متن اشاره میکنه ولی از طرف دیگه به خواننده طوری القا میشه که شما با خود کتاب مشکل دارین تا با نحوه فروش اون! به همین خاطر خیلیا از جمله بنده متن شکوایه شخصی شما رو تا آخر خوندیم به امید اینکه شاید چکیده ای از موضوع خود کتاب بگیریم.
    با سپاس
    M

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 62.

    با احترام به همه ی دوستانی که نظر داده اند دلیل مشکلاتی را که آقای جامی طرح کرده اند این است که در عرصه این نوع نگارش رقابت مناسبی وجود ندارد و بدیهی است که در زمانی که کاری انحصاری است تصمیم آخر را نویسنده می گیرد. اگر کسی در این زمینه ی مشخص کاری انجام داده است - مثلا خود آقای جامی- ، می تواند نوشته ی خودش را به روشی که مایل است ارایه نماید.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 61.

    آقای جامی
    - آن سایت بنا بر تجربه، و برای دفاع از حقوق خود و نویسنده، چاره را در حذف بخشی از خدمات امروزی دیده.
    - و شما از تیتری برای بیان مشکل خود استفاده کردید، که گروهی را به خواندن ناخواسته واداشتید. آن هم در بنگاه و سایتی، که سابقه نا خوشایند "خبر سازی" اش و سیاست خبر پوشی کارفرمایش (دولت انگلیس) کم نیست، و "نه یک بنگاه خبر پراکنی" بلکه "زبان کارفرما" بودنش پوشیده نیست.
    به انصاف خودتان که واگذار کنیم کدامیک قابل نقد و سرزنش هستند؟
    از دیدگاه من و پس از خواندن ناخواسته این نوشته، شما با ادعای دفاع از من، حقوقی بیشتر از "من خواننده" پایمال کردید!

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 60.

    ضمن تایید نظر خانم شیلا و این که شما باید پیش از پرداخت پول مقررات سایت رو بررسی می کردید باید توجه داشته باشید که پیش بینی سایت آقای میلانی این بود که امکان خواندن کتاب به صورت رایگان برای ایرانیان وجود داشته باشه. این مساله رو هم باید در نظر گرفت و از مسئولین سایت تشکر کرد.

 

نظرات 5 از 64

 

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.