ناظران می‌گویند...

سوریه؛ جنگ داخلی در جنگ داخلی

به روز شده:  15:43 گرينويچ - دوشنبه 23 سپتامبر 2013 - 01 مهر 1392

در حالیکه جامعه جهانى تمرکز خود را برخلع سلاح شیمیایى دولت سوریه قرار داده است، گروههاى مخالف بشار اسد رییس جمهورى سوریه، از درون دچار اختلافات شدید و حتی درگیری های مسلحانه با یکدیگر شده اند.

وجود طیف وسیعى از گروههاى مخالف نظام سوریه، از گروههاى لیبرال و میانه رو با تمرکز بر حل مساله از راه دیپلماتیک گرفته تا گروههاى جهادى- سلفی مسلح و تندرو و نیز گروه های کردی باعث به وجود آمدن اختلاف نظر و درگیرى میان این گروهها شده است. ضمن اینکه تفاوت نگرش این گروههاى مسلح به آینده سوریه اختلافات میان آنها را تشدید کرده است.

مهمترین این گروههاى مسلح دو گروه جهادی-سلفی امارت اسلامى عراق و شام و جبهه النصره ونیز نظامى هاى جدا شده از ارتش سوریه تحت نام ارتش آزاد سوریه وچریک های کرد هستند.

کلیت هدف آنها تا حدودی مشترک،اما شیوه رسیدن به این هدف متفاوت است. در این مطلب به نحوه شکل گیرى این گروهها،سوابق درگیرى میان آنها و نگرش متفاوت آنها به آینده سوریه مى پردازیم.

جبهه النصره

یکى از این گروههاى مسلح جبهه النصره است. جبهه النصره در ژانویه ٢٠١٢ اعلام موجودیت کرد و بنا به گفته برخی صاحب نظران ،شاخه ای از القاعده عراق است و تعداد زیادی از اعضای آن سابقه جنگ های چریکی در عراق را دارند. از ابو محمد جولانی به عنوان رهبر این گروه یاد می شود.

"راهبرد جبهه النصره متمرکز بر نظامی گری است و به رغم اینکه تنها یک سال از عمر این گروه می گذرد،به نظر می رسد تدارکات برای پایداری بلندمدت این گروه انجام شده است."

یکى دیگر از مشخصه های جبهه النصرة کار آزمودگی اعضای این گروه و استفاده از تسلیحات پیشرفته توسط آنها است.

راهبرد جبهه النصره متمرکز بر نظامی گری است و به رغم اینکه تنها یک سال از عمر این گروه می گذرد،به نظر می رسد تدارکات برای پایداری بلندمدت این گروه انجام شده است.

شرایط عضویت در آن نیز بسیار دشوار است. این گروه سال گذشته بیعت خود با ایمن الظواهری،رهبر سازمان القاعده را اعلام کرد. عمده فعالیت این گروه در شمال غربی سوریه بوده است.

امارت اسلامی عراق و شام

گروه اسلامگراى جهادى امارت اسلامى عراق و شام نیز یکی از مهمترین گروههای مسلح در سوریه است. سال گذشته دولت اسلامى عراق یا همان القاعده عراق به رهبرى ابوبکر البغدادى از جبهه النصره خواست که با آنها بیعت کند تا گروه امارت اسلامى عراق و شام را تشکیل دهند اما جبهه النصره از این بیعت خوددارى کرد و اعلام کرد که تنها با ایمن الظواهرى بیعت مى کند.

با سر باز زدن رهبر جبهه النصره از ادغام این گروه با امارت اسلامى عراق و شام اختلافات میان آنها شروع شد.

دولت اسلامى عراق در منطقه سوریه با نام دولت اسلامى عراق و شام یا همان القاعده شاخه شامات فعالیت دارد.

بنا بر گزارش موسسه آمریکایى " واشنگتن برای مطالعات خاور نزدیک" حدود ٢٠ هزار عضو القاعده از ٥٠ کشور جهان در سوریه حضور دارند.

طبق این گزارش اعضای القاعده حاضر در سوریه در طرز تفکر و عملکرد خود با مخالفان سوری در تضاد هستند به طوری که برخی از مردم سوریه این تشکل های تندرو را به عنوان دشمن مخالفان سوری پس از بشار اسد، به شمار می آورند.

طبق آمارارائه شده در این گزارش ١٠ درصد آنها از اروپا ، آمریکا و استرالیا به سوریه آمده اند و فقط اعضای امارت اسلامی شام وعراق در سوریه حدود ١٠ هزار نفر هستند.

ارتش آزاد سوریه

در کنار این گروههاى جهادى-سلفی، ارتش آزاد سوریه قرار دارد.ارتش آزاد در ژانویه ٢٠١١ اعلام موجودیت کرد. تعدادى از سربازان و افسران جدا شده ارتش سوریه در لباس نظامى در مقابل دوربین ظاهر شده و از سربازان خواستند که براى مقابله با رژیم بشار اسد به آنها بپیوندند.

"طبق آمارارائه شده در این گزارش ١٠ درصد آنها از اروپا ، آمریکا و استرالیا به سوریه آمده اند و فقط اعضای امارت اسلامی شام وعراق در سوریه حدود ١٠ هزار نفر هستند."

بنیانگذار این گروه ریاض الاسعد سرهنگ نیروى هوایى ارتش سوریه بود که فروردین گذشته در اثر یک انفجار در شهر المیادین در استان دیر الزور به شدت زخمى شد.

سایت الجزیره از پرتاب یک بمب از داخل خودرویى به داخل خودرو ریاض الاسعد خبر داد و مدعى شد که وى در این حادثه یک پاى خود را از دست داده است. در ابتدا موسس و فرمانده ارتش آزاد ریاض الاسعد بود اما در حال حاضر ژنرال سلیم ادریس رییس ستاد مشترک ارتش آزاد است.

چریک های مسلح کرد

چریک های مسلح کرد که پس از عقب نشینی ارتش سوریه از مناطق کرد نشین شمال شرقی سوریه کنترل این مناطق را به دست گرفته اند وابسته به گروههای مختلف کردی هستند که یکی از مهمترین آنها اتحاد دموکراتیک کرد به رهبری صالح مسلم است.

این چریک ها در حال تشکیل یک شورای خودگردان محلی برای اداره این مناطق هستند. این گروه ها و چریک ها از حمایت کردهای عراق بویژه اقلیم کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی برخوردار هستند.

سوابق درگیرى و انتقام گیرى گروههای مسلح

اعدام و ترور فرماندهان ارتش آزاد سوریه و گروههاى مرتبط با این گروه، از اولین جرقه هاى اختلاف میان گروههاى جهادى و ارتش آزاد بود.

خرداد گذشته جبهه النصره فرمانده و معاون گروه جیش المحمد از گروههاى نزدیک به ارتش آزاد سوریه را اعدام کردند . محمود المجدمى رهبر گردان محمد و معاون وى در حلب اعدام شدند . آنها متهم به کشتن تعدادى از اعضاى گروه جبهه النصره بودند.

ترور یکى دیگر از فرماندهان ارشد ارتش آزاد سوریه از سوی امارت اسلامى عراق و شام،مورد دیگرى بود که نشان از بالا گرفتن اختلافات گروههای سلفی - جهادی با ارتش آزاد سوریه داشت.

کمال حمامى عضو کمیته عالی رهبری ارتش آزاد تیر ماه گذشته در استان لاذقیه ترور شد. ارتش آزاد سوریه قتل فرمانده خود توسط امارت اسلامی عراق و شام را اعلان جنگ علیه خود دانست.

گروههاى جهادى ابتدا اقدام به اخراج گروههاى وابسته به ارتش آزاد از برخى مناطقى که تحت سلطه آنها بود، کردند وسپس با ربودن ، ترور و اعدام رهبران نظامى ارتش آزاد سعى در تسلط بر مناطق تحت کنترل ارتش آزاد کرده اند.

"گروههاى جهادى ابتدا اقدام به اخراج گروههاى وابسته به ارتش آزاد از برخى مناطقى که تحت سلطه آنها بود، کردند وسپس با ربودن ، ترور و اعدام رهبران نظامى ارتش آزاد سعى در تسلط بر مناطق تحت کنترل ارتش آزاد کرده اند."

بیشتر این درگیری ها در مناطقی چون ریف ادلب در شمال غربى سوریه و حلب رخ داده است. با این وجود مناطق بیابانی شرق سوریه که به مناطق بیابانی سنی نشین شرق عراق نزدیک است یکی از کانونهای اصلی فعالیت امارت اسلامی عراق و شام به شمار می رود.

در همین چارچوب طی هفته های گذشته درگیری هاى شدیدى میان گروه امارت اسلامى عراق و شام با ارتش آزاد سوریه در منطقه دیر الزور در اطراف رود فرات رخ داده است. هم چنین این دو گروه بر سر کنترل منطقه استراتژیک اعزاز در ٣٠ کیلومترى شمال حلب در شمال غربی سوریه با یکدیگر درگیر شده اند که منجر به اخراج نیروهای ارتش آزاد از این منطقه شده است.

منطقه اعزاز از این جهت اهمیت دارد که نزدیک مرز ترکیه قرار گرفته است و مسیرى براى ارسال کمکهاى خارجی از مرز ترکیه براى مخالفان سورى محسوب مى شود. شهر اعزاز ژوئیه ٢٠١٢ به کنترل ارتش آزاد سوریه در آمده بود.

شبکه خبرى الجزیره نیز گزارش داده است که نیروهاى امارت اسلامى عراق و شام در حال پیشروى به سمت نقط مرزى باب السلامه که در کنترل ارتش آزاد سوریه است ، بودند که در نهایت با اعلام آتش بس روز شنبه ( ٢١ سپتامبر ) میان دوگروه، این پیشروى ها متوقف شد.در حال حاضر نیز این دو گروه بر سر تبادل اسرا دچار اختلاف هستند.

با وجود اعلام آتش بس ارتش آزاد با صدور بیانیه ای تهدید کرده است در صورت آزاد نشدن بقیه اسیران، حمله گسترده ای را به پایگاه هاى گروه اسلامى عراق و شام در شمال حلب آغاز خواهد کرد.

پیش از آن نیز در فروردین گذشته، درگیرى هایى میان ارتش آزاد و جبهه النصره براى به دست گرفتن گذرگاه مرزى رقه رخ داده بود.این اختلافات بر سر کنترل گذرگاه مرزى تل ابیض به وجود آمده بود. فعالان سیاسى سورى این درگیرى ها را شدیدترین درگیرى میان این گروهها از ابتداى بحران سوریه مى دانند.

همچنین به گزارش بی بی سی نیروهای ائتلاف ملی، متشکل از شماری از گروهها و شخصیت های مخالف حکومت بشار اسد نیز با صدور بیانیه ای بی سابقه گروه امارت اسلامی عراق و شام را به دلیل رویارویی با نیروهای وابسته به ارتش آزاد سوریه به نقض اصول و ضوابط "انقلاب" علیه حکومت سوریه متهم کرده اند.

وجه دیگر درگیری های مسلحانه در سوریه درگیری بین چریک های کرد و گروههای جهادی ـ سلفی است .در تابستان اخیر گزارش های متعددی از در گیری بین چریک های کرد و این گروهها در نزدیکی مرزهای سوریه و ترکیه از جمله در منطقه تل ابیض گزارش شده است.

در واقع هدف گروههاى مخالف مسلح که مبارزه با نظام بشار اسد بود، در مواردی تبدیل به مقابله علیه یکدیگر و تلاش براى تصرف اراضى تحت کنترل گروه های رقیب شده است.

نگرش متفاوت مخالفان مسلح به آینده سوریه

گروههاى اسلامگراى سلفی ـ جهادى مانند امارت اسلامى عراق و شام و جبهه النصره هدف خود را برقرارى امارت اسلامى در سوریه مى دانند. این گروهها ارتش آزاد سوریه را گروهى سکولار، مرتد و کافر مى دانند که از سوى غرب حمایت مى شود.

"گروههاى اسلامگراى سلفی ـ جهادى مانند امارت اسلامى عراق و شام و جبهه النصره هدف خود را برقرارى امارت اسلامى در سوریه مى دانند. این گروهها ارتش آزاد سوریه را گروهى سکولار،مرتد و کافر مى دانند که از سوى غرب حمایت مى شود."

پیش از این سرهنگ ریاض الاسعد فرمانده سابق ارتش آزاد به روزنامه ملیت ترکیه گفته بود که ارتش آزاد سوریه در تلاش است از سوریه کشوری مسلمان و یک دموکراسی سکولار، مانند ترکیه بسازد که این امر با اهداف گروههاى جهادى که هدف خود را برقرارى حکومت اسلامى و قانون شریعت مى دانند، هم خوانى ندارد.

در واقع اعضاى تشکیل دهنده ارتش آزاد سوریه را نظامى هاى جدا شده از ارتش سوریه تشکیل مى دهند که به دنبال تغییر در ساختار سیاسى سوریه در چارچوب مسایل ملى هستند اما گروههاى سلفی ـ جهادی که اعضای آنها عمدتا از خارج از سوریه به این کشور وارد شده اند و در چند جبهه مى جنگند، هدف خود را برقرارى دولت اسلامى مى دانند.

این در حالی است که گروه های کردی نیز که متهم به تلاش برای ایجاد منطقه ای مستقل برای کردها هستند می گویند درصدد اداره خودگردان مناطق کردنشین در غیاب حاکمیت دولت مرکزی هستند.

نتایج و پیامد درگیرى‌ها

در مجموع به نظر مى رسد تردید غرب در افزایش حمایت از گروههاى مسلح در سوریه در مقابل افزایش حمایت محافل عربی اسلامی تندرو از نیروهای جهادی ـ سلفی باعث تضعیف ارتش آزاد سوریه و تقویت گروههای سلفی ـ جهادی شده است.

نگرانى غرب از اینکه تسلیحات ارسالى به دست گروههاى تندرو بیفتد،این کشورها را براى کمک رسانى به مخالفان اسد دچار شک و تردید کرده است. این در حالى است که نیروهاى جهادى ـ سلفی کماکان از سوى برخى کشورهاى عربى و اسلامی حمایت مى شوند.

بروز این اختلافات بین گروههای جهادی ـ سلفی با ارتش آزاد سوریه موجب قدرت گیرى مجدد ارتش سوریه شده است.

این در حالی است که بحث های اخیر در کنگره آمریکا نشان می دهد کشورهایی نظیر آمریکا در حالی که خواهان کمک تسلیحاتی و اطلاعاتی به گروههای مسلح سکولار و میانه رو در سوریه هستند اما نگران افتادن این سلاح ها به دست جهادی ـ سلفی نیز هستند.

نظرات

برای این موضوع نمی توان اظهارنظری ارسال کرد

بخش نظرات
 
 
 

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.