وبلاگ سردبیران

چرا مصاحبه با نخست‌وزير اسرائيل؟

به روز شده:  18:02 گرينويچ - جمعه 11 اکتبر 2013 - 19 مهر 1392

تلويزيون فارسی بی بی سی اخيرا مصاحبه ای با بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسراييل، انجام داد که برای بعضی از مخاطبان ما پرسشهايی ايجاد کرده است. عده ای نيز ايراد هايی وارد کرده اند به روش مصاحبه با عطاالله مهاجرانی، نويسنده و وزير سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی، که برای نقد اظهارات آقای نتانياهو و ايجاد موازنه به برنامه شصت دقيقه دعوت شده بود.

بيشترين انتقادی که به بی بی سی فارسی وارد شده اين است که چرا ما به کسی تريبون داديم که ايران را تهديد به حمله نظامی کرده ، مردم فلسطين را سرکوب می کند و اصولا حرف حسابی برای گفتن ندارد. عده ای نيز گفته اند که زمان پخش مصاحبه نامناسب بوده چون که همزمان شده بود با مقطعی که ايران به رهبری حسن روحانی، رييس جمهوری ايران، در صدد بهبود روابط با غرب است و پخش حرفهای تند آقای نتانياهو می تواند به اين تلاش ها آسيب بزند.

من معتقدم که تصميم ما برای پخش اين مصاحبه، حرفه ای بوده و با اصول ژورناليسم بی بی سی سازگاری دارد. آقای نتانياهو يکی از رهبران موثر منطقه است (بدون توجه به اينکه ما با نظراتش موافق باشيم يا نه) و سياست های او برای مخاطبانمان در ايران تبعات جدی دارد. آقای نتانياهو بارها تهديد کرده که اگر برنامه هسته ای ايران ادامه يابد به اين کشور حمله می کند. او همچنین در کنگرۀ امریکا حامیان قدرتمندی دارد که قادرند در روند تلاش برای بهبود روابط ایران و امریکا مشکل ایجاد کنند.

"معيار ما برای پخش نظرات رهبران جهان قطعا اين نمی تواند باشد که ما در بی بی سی آن را دوست داريم يا نه، يا مخاطبانمان با آن نظرات موافقند يا مخالف. چون اگر ما بخواهيم با اين معيار پيش برويم شايد بسياری از حرفهای رهبران کشورهای ديگر و از جمله رهبران ايران را هم نبايد پخش کنيم."

بنابر این ما به عنوان يک رسانه بيطرف موظف هستيم که نظرات او را به اطلاع مخاطبانمان برسانيم. اين اولين بار بود که بينندگان ما فرصت داشتند که پاسخ آقای نتانیاهو را به پرسش های مشخص و مسقیم در بارۀ مواضعش در خصوص ایران از زبان خود او بشنوند.

معيار ما برای پخش نظرات رهبران جهان قطعا اين نمی تواند باشد که ما در بی بی سی آن را دوست داريم يا نه، يا مخاطبانمان با آن نظرات موافقند يا مخالف. چون اگر ما بخواهيم با اين معيار پيش برويم شايد بسياری از حرفهای رهبران کشورهای ديگر و از جمله رهبران ايران را هم نبايد پخش کنيم.

بعضی از طرفداران آقای روحانی هم از ما انتقاد کرده اند که پخش اين مصاحبه به ضرر او و سياست هايش است و بنابراين نبايد آن را پخش می کرديم. زمانی طرفداران محمد خاتمی، رييس جمهوری سابق ايران، اين گونه فکر می کردند و انتظار داشتند که هيچ مطلب انتقادی از او منتشر نشود. طرفداران آقای خامنه ای هم معتقدند که او مقام مقدسی دارد و اظهاراتش فصل الخطاب است و انتشار هر نوع مطلب انتقادی از او عبور از خط قرمز است. گر چه عده ای ديگری از طرفداران آقای روحانی چنين فکر نمی کنند و بر عکس معتقدند که اظهارات تند آقای نتانياهو به نفع رييس جمهوری ايران است زيرا او می تواند استدلال کند که تندروهای داخلی و نخست وزير اسراييل در حمله به سياستهای او برای بهبود رابطه با غرب هم سو شده اند.

در مورد زمان پخش اين مصاحبه من فکر می کنم از نظر اصول کار حرفه ای خبررسانی و همچنين برای رسانه ای مثل بی بی سی که اولويتش کار روزنامه نگاری بدون دخالت دادن حواشی سياسی است، کاری درست و به موقع بوده است. آقای نتانياهو چند روز پس از سفر آقای روحانی به نیویورک برای شرکت در اجلاس مجمع عمومی، به نیویورک آمده بود و از پشت همان تریبون در سازمان ملل متحد به رییس جمهوری ایران حملات لفظی تندی کرد و از امکان توسل به گزینه نظامی علیه ایران صحبت کرده بود. او اصولا با احتمال موافقت غرب با غنی سازی در داخل ايران مخالف است و ما وظيفه داريم که به عنوان يک رسانه به مخاطبانمان اطلاع دهيم که کسانی نيز مثل نخست وزير اسراييل وجود دارند که نگران تبعات مصالحه هسته ای ایران و غرب اند.

عده ای از بيينندگان ما با اصل مصاحبه مشکل نداشتند ولی معتقد بودند که مصاحبه چالشی نبود و خبرنگار ما به اندازه کافی آقای نتانياهو را در تنگنا قرار نداد. کامبيز فتاحی تا اين اواخر خبرنگار ما در بيت المقدس بوده، اسراييل را خوب می شناسد و از ديدگاه های آقای نتانياهو با خبر است و به نظر ما انتخاب خوبی بود که اين مصاحبه دشوار را انجام دهد.

"اگر سياستمداری به پرسشهای صريح خبرنگاری جواب نمی دهد و به اصطلاح از زير سئوال در می رود، اين ديگر به عهده مخاطب است که در باره آن سياستمدار قضاوت کند."

مصاحبه گرفتن از نخست وزير اسراييل برای بی بی سی کار آسانی نيست. بسياری از سياستمداران اسراييلی بارها به پوشش بی بی سی در باره سياست های آن کشور انتقاد کرده اند و معتقدند که بی بی سی در مجموع يک رسانه متمايل به چپ است و به فلسطينی ها گرايش دارد. ولی کامبيز با تلاش های زياد سرانجام موفق شد که نخست وزير اسراييل را قانع کند و دوازده دقيقه به او وقت داده شد که در نيويورک با آقای نتانياهو مصاحبه کند.

کامبيز بايد اين وقت کم را طوری تنظيم می کرد که پرسشهای اساسی مخاطبانمان را با آقای نتانياهو مطرح کند. ما از روز قبل از مخاطبان خواسته بوديم که پرسش های خود را برای ما بفرستند. آقای نتانياهو سياستمدار کار کشته ای است و برای اين مصاحبه کاملا خود را آماده کرده بود و می خواست چند پيام را به مردم ايران برساند و هر پرسشی از او می شد او مواضع خودش را تکرار می کرد.

بينندگانی که انتقاد می کنند که کامبيز او را به چالش نکشيده اگر دوباره به مصاحبه گوش کنند احتمالا نظر خود را تعديل می کنند. مصاحبه کامبيز مودبانه ولی چالشی بود و پرسشهای بسيار سختی را مطرح کرد.

چند نمونه از پرسشهای کامبيز از آقای نتانياهو : چرا او در سازمان ملل به منتخب مردم ايران حمله کرد، چرا درحالی که اوباما و غرب و حتی رييس سابق موساد در پی مصالحه با ايران اند او مخالفت می کند و حاضر نيست به امکان راه حل ديپلماتيک فرصت بدهد؟ چرا در حالی که اسراييل بمب اتم دارد و حتی به پيمان ان.پی.تی. نپيوسته به ايران موعظه می کند که غنی سازی را کنار بگذارد؟ چرا می خواهد ايران کلا غنی سازی را متوقف کند در حاليکه همه می پذيرند که اين حق ايران به عنوان عضو ان.پی.تی. است؟ چرا به گفته مقامات ايران اسراييل دانشمندان هسته ای ايران را ترور می کند؟ او همچنین از قول وزير امور خارجه ايران گفت که آقای نتانياهو دروغ می گويد و منزوی ترین رهبر دنیاست.

اينها پرسش های اساسی است که مخاطبان ما می خواستند که با آقای نتانياهو مطرح کنيم. البته می شد در ادامه همان پرسش اول در همان باره پرسشهای ديگری مطرح کرد ولی من تقريبا مطمئن هستم که او همان جواب را تکرار می کرد و کار به بگو مگوی بی حاصل می کشيد و وقت برای طرح پرسشهای اساسی ديگر باقی نمی ماند.

اگر سياستمداری به پرسشهای صريح خبرنگاری جواب نمی دهد و به اصطلاح از زير سئوال در می رود، اين ديگر به عهده مخاطب است که در باره آن سياستمدار قضاوت کند.

قصد بی بی سی مصاحبه با نخست وزیر اسرائیل بوده نه مشاجره با او. کامبیز در مقام یک خبرنگار بی طرف و حرفه ای در برابر نخست وزیر اسرائیل ظاهر شد نه به عنوان یک فعال سیاسی که به هر نکته کوچکی واکنش نشان بدهد. تولید بی طرفانه خبر وظیفه ماست؛ قضاوت و واکنش را به عهده بینندگان می گذاریم.

ما باز هم برای حفظ موازنه در موقع پخش مصاحبه کامل از دو نفر دعوت کرديم تا نظرات آقای نتانياهو را نقد کنند تا اين تصور پيش نيايد که او می تواند از امکانات بی بی سی برای بيان ديدگاه های خود استفاده کند بدون آنکه مورد نقد جدی قرار گيرد. يک مهمان برنامه، سرکنسول سابق اسراييل در واشنگتن بود که از اسراييلی های منتقد سياست های آقای نتانياهو است و هدف اين بود که بيننده ما متوجه شود که ديدگاه های نخست وزير اسراييل در داخل آن کشور هم مخالفان جدی دارد و ديگری عطاالله مهاجرانی نويسنده سرشناس و وزير سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی ايران که ديدگاه های انتقادی شناخته شده ای در مورد اسرائيل دارد. مصاحبه آقای نتانياهو حدود پانزده دقيق طول کشيد و به اين دو مهمان هم تقريبا به همان اندازه وقت داده شد تا نظرات آقای نتانياهو را نقد کنند.

مجری برنامه شصت دقيقه در آن روز نادر سلطانپور بود که يکی از بهترين و حرفه ای ترين مجريان بی بی سی فارسی است و بينندگان ما می دانند که او در چهار پنج سال گذشته هميشه دقت کرده تا بی طرفی خود را در مصاحبه ها حفظ کند و با همه مهمانها چالشی مصاحبه کند.

مجريان بی بی سی فارسی البته پيش از شروع برنامه ها با سردبيران روز خود در باره خطوط کلی مصاحبه ها گفتگو می کنند ولی اين ديگر بر عهده آنهاست که در برنامه زنده سئوالات را چگونه مطرح کنند و يا اينکه بر اساس پاسخ های مصاحبه شونده پرسش های جديدی مطرح کنند که پيش بينی نشده است. ولی مسئوليت اصلی بر عهده خود مجری است که مصاحبه ها را چگونه به پيش ببرد.

نادر همانند ديگر مجريان بی بی سی از اصلی در ژورناليسم حرفه ای و بيطرفانه پيروی می کند که در زبان انگليسی به آن می گويند:

Devil’s Advocate

که معنای لغوی آن "وکيل مدافع شيطان " است که می شود آن را وکيل مدافع طرف غايب هم ترجمه کرد. منظور اين است که مجری در يک مصاحبه نقشی را ايفا می کند که به موجب آن عمدا و به قصد ديدگاه های مخالف نظرات مصاحبه شونده و گاهی حتی ديدگاه های تحريک آميز را مطرح می کند تا مصاحبه جذاب تر و پر محتوی تر شود نه اينکه خودش به آن ديدگاه ها اعتقاد داشته باشد.

"قصد بی بی سی مصاحبه با نخست وزیر اسراییل بوده نه مشاجره با او. کامبیز در مقام یک خبرنگار بی طرف و حرفه ای در برابر نخست وزیر اسراییل ظاهر شد نه به عنوان یک فعال سیاسی که به هر نکته کوچکی واکنش نشان بدهد. تولید بی طرفانه خبر وظیفه ماست؛ قضاوت و واکنش را به عهده بینندگان می گذاریم."

نادر در مصاحبه با آقای مهاجرانی سعی داشت همين نقش را ايفا کند و در ابتدای مصاحبه از ايشان پرسيد که اگر آقای نتانياهو در مورد جمهوری اسلامی نظرات تندی دارد شايد دليلش اين باشد که رهبران ايران در سالهای اخير با اظهارات تند خود در باره ضرورت نابودی اسراييل زمينه را برای نخست وزير اسراييل فراهم کرده اند.

ولی در ادامه مصاحبه مطالب ديگری از طرف نادر بيان شد که موضوع را تا حد زيادی برای برخی از بينندگان مخدوش کرد. نادر بدون آنکه قصد داشته باشد، اين تصور برای برخی از بينندگان ما ايجاد شد که گويا بعضی کشور های ديگر و از جمله آمريکا، ايران، سوريه ، اردن و عراق مرزهايشان بر خون مردم ديگر بنا شده و جعلی هستند. البته منظور نادر به هيچوجه اين نبود که ايران کشوری جعلی است و همانطور که در صفحه فيسبوک خود نوشته "حتی فکر چنين چيزی از عقل سليم به دور است."

معلوم است که ايران يکی از قديمی ترين کشورهای جهان است و چند هزار سال از تاسيس آن می گذرد و هيچ کسی در باره آن کوچکترين ترديدی ندارد. منظور نادر اين بود که کشورهای ديگری در منطقه در پی فروپاشی امپراطوری عثمانی ايجاد شدند که مرزهای آنها را قدرت های فاتح در جنگ و به طور مصنوعی تعيين کردند مثل سوريه، اردن و عراق. او همچنين می خواست بگويد که کشورهای ديگری هم در جهان و از جمله ايران و آمريکا وجود دارند که مرزهايشان پس از جنگهای خونين شکل گرفت. ولی در موقع طرح پرسش خود اين دو نکته را که در ذهن او بود با هم مطرح کرد و در نتيجه اين تصور پيش آمد که او می گويد مرزهای ايران جعلی است. ولی همانطور که نادر در فيسبوک خود توضيح داده اصلا اسم ايران در اين مجموعه نمی بايست مطرح می شد و اين اشتباه بود.

اين لغزش ناخواسته ای است که صورت گرفته و باعث شده عده ای از بينندگان ما برنجند. من از اين بابت عميقا متاسفم و اميدوارم که مخاطبان ما بپذيرند که قصدی در کار نبوده است.

همکاران من هر هفته صدها مصاحبه در باره موضوعات مختلف و به طور زنده و گاهی اوقات در شرايط دشوار انجام می دهند و طبيعی است که در موارد نادری کاستی هايی پيش می آيد که ما دايما با بازنگری کار خود از آنها درس می گيريم و سعی می کنيم هر چه بيشتر حرفه ای عمل کنيم.

ما بعد از پخش مصاحبه آقای نتانياهو باز هم برای حفظ موازنه در برنامه نوبت شما از بينندگان خود خواستيم که نظرات خود را در باره اظهارات او بيان کنند و عده بسيار زيادی از نخست وزير اسراييل انتقاد کردند و عده ای هم همه يا بخش هايی از نظرات او را تاييد کردند.

اظهارات آقای نتانياهو در باره محدوديت پوشيدن شلوار جين در ايران هم واکنش شديدی در شبکه های اجتماعی ايجاد کرد و ما اين واکنشها را هم منعکس کرديم. برخی از کاربران شبکه های اجتماعی معتقدند که پخش اين مصاحبه و بخصوص اظهارات آقای نتانياهو در باره شلوار جين به ضرر او تمام شد. بعضی نیز گفته اند که شلوار جین شاید مثال بدی بوده باشد اما هنوز در ایران حجاب اجباری برای زنان و محدوديت پوشش برای مردان وجود دارد.

"مجريان بی بی سی فارسی البته پيش از شروع برنامه ها با سردبيران روز خود در باره خطوط کلی مصاحبه ها گفتگو می کنند ولی اين ديگر بر عهده آنهاست که در برنامه زنده سئوالات را چگونه مطرح کنند."

ما در بی بی سی فارسی دائما مسائل اسراييل را پوشش می دهيم. در هفته های اخير همکار من عنايت فانی دو بار در برنامه به عبارت ديگر با مخالفان دولت اسراييل به طور مفصل مصاحبه کرد؛ از جمله با گيلعاد آتسمون يک موسيقيدان برجسته که معتقد است تشکيل دولت اسراييل باعث تنش های زيادی در منطقه شده و یا با يوسی بيلين از مبتکران معاهده اسلو و از مدافعان سرسخت تشکيل کشور فلسطين. ولی ما همانطور که در مقابل حکومت ايران و يا حکومت های ديگر موظف هستيم بی طرفی و انصاف را رعايت کنيم در مقابل دولت اسراييل هم چنين وظيفه ای داريم.

در مورد بی بی سی و يا هر رسانه ديگری نبايد تنها بر اساس يک مصاحبه يا برنامه داوری کرد. ما هر هفته صدها مصاحبه پخش می کنيم و من مطمئن هستم که هيچگاه نمی توانيم و نمی خواهيم که همه بينندگان ما را راضی نگهداريم. ميليونها نفر هر شب برنامه های ما را می بينند و سليقه های مختلفی دارند و يک نفر از يک مهمان برنامه خوشش نمی آيد و شخص ديگری از مهمان ديگری. ما چگونه می توانيم همه را راضی نگهداريم؟ ژورناليست حرفه ای اصلا کارش اين نيست که به اصطلاح حرف دل مخاطب را بزند. ژورناليست جدی برای مخاطب پرسش ايجاد می کند، او را به فکر وا می دارد، از پرداختن به مسائل بحث برانگيز ابايی ندارد و با شجاعت عمل می کند.

از ديدگاه ژورناليستی من همچنان معتقدم که پخش مصاحبه با نخست وزير اسراييل کاملا درست بود و انعکاس گسترده آن در رسانه های داخل و خارج ايران و بحثی که در شبکه های اجتماعی ايجاد کرده بهترين گواهی است که تا چه حد لازم بوده که مخاطبان ما نظرات آقای نتانياهو را بشنوند. البته هميشه می شود از کارهای بزرگ درس گرفت و کيفيت مصاحبه ها را بهتر کرد و از لغزشها کاست و اين کاری است که ما در بی بی سی دائما انجام می دهیم.

نظرات

برای این موضوع نمی توان اظهارنظری ارسال کرد

بخش نظرات
 
 

نظرات 5 از 191

 

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.