وبلاگ گزارشگران

کرزی و بی‌بی‌سی؛ دو دیدار در دو دوران

به روز شده:  17:56 گرينويچ - دوشنبه 04 نوامبر 2013 - 13 آبان 1392

حامدکرزى، نخستین رئیس جمهورى بود که اخیرا براى دیدار از دفتر جدید بى‌بى‌سى (New Broadcasting House) در لندن دعوت شد.

پیش از او الیزابت دوم ملکه بریتانیا و شمارى از شخصیت‌هاى برجسته جهان از دفتر جدید بی‌بی‌سی دیدن کرده بودند.

در سال‌هاى گذشته شمارى از رهبران و شخصیت‌هاى سیاسى افغان تنها از بخش جهانى بی‌بی‌سی در ساختمان قدیمی این بخش در بوش هاوس دیدن کرده بودند.

افغانستان در سه دهه گذشته در قلب خبرهاى جهانى جا داشته و بى‌بى‌سى نیز بیشتر از یک رسانه ملى با مردم افغانستان نزدیک بوده است.

سال‌هایى هم بوده که بى‌بى‌سى تنها رسانه‌اى بود که خبرنگارانش را در دشوارترین شرایط در کابل حفظ کرد.

دیدار با کارمندان افغان

مدیران ارشد بی‌بی‌سی، رئیس جمهوری افغانستان را با بخش‌هاى مختلف تولید و ارائه خبر در بى‌بى‌سى و بخش افغانستان آشنا کردند.

در جمع همکاران افغان آقاى کرزى گفت؛ بى بى سى رهبرى خبرسازى جهان را در دست دارد و در افغانستان بسیارى‌ها مخاطب این رسانه اند.

حامدکرزی از بخش افغانستان بی‌بی‌سی نیز دیدن کرد

او گفت برغم اینکه با برخى از دیدگاه‌هاى بى‌بى‌سى مثل مواردى از کارهای رسانه‌هاى داخلى افغانستان موافق نیست، اما برنامه‌هاى آنرا مى‌بیند و مى‌شنود و از کار این رسانه تمجید کرد.

حامد کرزى از نخستین دقایق ورودش به ساختمان بی‌بی‌سی، جو صمیمانه و دوستانه‌اى ایجاد کرد و با شوخ طبعى و حاضر جوابى فضاى گرمى با مدیران و خبرنگاران ایجاد کرد.

در حین ورود به صورت اتفاقی، پاول اسمث، از طراحان معروف لباس در بریتانیا با او سر خورد.

او از چپن و لباس‌هاى آقاى کرزى ستایش کرد و رئیس جمهوری افغانستان از او دعوت کرد تا به افغانستان بیاید و صنعت طراحی لباس در افغانستان را کمک کند.

لباس حامد کرزی از زمان به قدر رسیدنش هم نماد ملى محسوب می‌شود و هم توجه طراحان مود و لباس را به خود جلب کرده بود.

ملاقات ۲۰۰۱ در بوش هاوس

بار نخست در مارس ٢٠٠١ یعنى فقط شش ماه پیش از حملات یازدهم سپتامبر، حامد کرزى همراه با زلمى رسول و رحیم وردک (نامزدان ریاست جمهوری ۱۳۹۳)، شخصیت‌هاى نزدیک به "گروه رم" یا اطرافیان محمد ظاهر، شاه سابق افغانستان، به بى‌بى‌سى آمده بود.

در جمع مدیران بخش فارسى و پشتو و آسیاى میانه، بهروز آفاق، باقر معین و لطف‌الله لطیف، من هم فرصتى یافتم سخنرانى او را بشنوم.

مثل دیگر رهبران افغان، او به خوبى مى‌دانست که بی‌بی‎سی مرجع مناسب و معتمدى است که پیامش را آن زمان به سراسر افغانستان برساند.

در پى آن دیدار بهروز آفاق، آقاى لطیف و من با او مصاحبه کردیم. او از مساعد شدن شرایط منطقه‌اى و جهانى براى برگزارى یک لویه جرگه اضطرارى به پیشنهاد پادشاه سابق افغانستان سخن داشت و مى‌گفت به زودى داخل افغانستان مى رود تا شرایط آنجا را مساعد کند؛ آنچه که در آن وضعیت اعمال اختناق طالبان، به نظر ما نا ممکن بود و شانس اندک داشت.

مدیران بخش انگلیسى بی‌بی‌سی حتى در مورد پخش مصاحبه اش تردید داشتند.

من براساس این مصاحبه با او و زلمی رسول متنى براى وبسایت فارسى بی‌بی‌سی نوشتم.

آن روز فرصتى هم شد تا از این هیات در مقابل در ورودى بوش هاوس عکس بگیریم. عکس هایى که شش ماه بعد در ماه نوامبر و دسامبر ٢٠٠١ یگانه عکس‌هاى این رهبر نو افغانستان در بى‌بى‌سى و چند رسانه دیگر بود.

تاریخ معاصر و رهبران افغانستان

در سه دهه اخیر افغانها نظام‌هاى مختلفى از سلطنتى تا جمهورى و از چپ افراطى تا راست افراطى، از دین سالاری نوع طالبانى تا جمهورى دموکراتیک و دموکراسى مدرن را تجربه کردند.

در تاریخ معاصر افغانستان رهبران زیادى بر اریکه قدرت تکیه زدند. از امیر عبد الرحمن خان که استبداد و دیکتاتوری وحشتناکى از خود به نمایش گذاشت تا شاه امان الله که درهای دربار را بر روى استقلال طلبان و شماری از روشنفکران باز کرد. از امیر حبیب الله کلکانى که روش ویژه‌اى مغایر با حکومتداری معیاری اعمال مى‌کرد تا ظاهرشاه که قانون اساسى جدیدی را براى تحقق دموکراسى پیاده کرد.

محمد داوود جمهوریت را بنیان نهاد و بر حکمروایى خانوادگى در افغانستان نقطه پایان گذاشت. رهبران حزب خلق درفش هاى سرخ سوسیالیزم برافراشتند و رهبران جهادى مقاومت و جنگ‌هاى داخلى را تجربه کردند؛ آنچه که به باور بعضی‌ها موجب ظهور طالبان و فراهم شدن شرایط "قرون وسطایى" در افغانستان شد.

رهبر نو

حامدکرزى با حمایت سیاسى و نظامى جامعه بین‌المللى و جبهه مقاومت علیه طالبان بر سر قدرت آمد

حامدکرزى با حمایت سیاسى و نظامى جامعه بین‌المللى و جبهه مقاومت علیه طالبان بر سر قدرت آمد و فرصت طلایى در اختیار داشت که افغانستان را در سایه این حمایت گسترده و بى نظیر جهانى از بحران عقب ماندگى و تاریک اندیشى نجات دهد.

هیچ‌گاهى مثل این دوره شرایط براى تحول و تغییر در افغانستان مساعد نبود. منتقدان حامدکرزى او را برای کوتاهى در استفاده موثر از این فرصت انتقاد مى‌کنند.

اما به باور بسیارى‌ها جنگ عراق و ساده انگارى‌هاى سیاسى و نظامى از سوی غرب، ماموریت افغانستان را در حساس ترین مرحله آن ناتمام گذاشت. امرى که موجب جان گرفتن دوباره طالبان براى سازماندهى جنگ‌های چریکى درروستاها و برخى مناطق افغانستان شد.

حامدکرزى، در نوامبر ۲۰۰۱ میلادى زمانى که همراه با فرمانده عبدالحق به جنوب غرب افغانستان رفت تا بزرگان قومى را برضد امارت اسلامى ملا محمد عمر بشوراند، سیاستمدار جوان، با تحصیلات عالى و تجارب یک دهه جنگ و سیاست در کنار مجاهدین بود.

این ماموریت با مرگ عبد الحق، سقوط طالبان و ظهور او به عنوان رهبر نوی افغانستان پایان یافت.

حامدکرزى نخستین رهبر افغانستان در جغرافیاى کنونى این کشور است که با راى مردم بر سر قدرت مانده و اینک اولین رهبرى خواهد بود که قدرت را بدون کودتاه یا توافقات سیاسی به خلفش تحویل خواهد داد.

دو مرحله، دو شخصیت

دوستانِ حامدکرزى زندگى سیاسى او را در دوازده سال اخیر به دو مرحله تقسیم مى‌کنند.

مرحله اول، همان سال‌هاى اولیه پس از سقوط طالبان که او به شدت با رهبران غرب به خصوص آمریکا نزدیک بود و از ماموریت مبارزه بر ضد تروریسم در منطقه به شدت حمایت مى‌کرد.

حضور نظامیان بین‌المللى را در افغانستان ضمانتى براى ثبات امنیتى کشورى مى‌دانست که تازه از تنش‌هاى گروهى و نفوذ همسایگان نجات یافته بود.

مرحله دوم پس از روى کار آمدن دموکراتها در آمریکا و اصرار تیم آقاى کرزى براى ماندن در قدرت در انتخابات دوم انتخابات ریاست جمهوری افغانستان بود. اتهامات جدی تقلب در انتخابات ۲۰۰۹ که عصبیت‌هاى فراوان را در داخل و خارج افغانستان در پی داشت.

همزمان نارضایتى عمومى از بد رفتارى نظامیان خارجى، افزایش عملیات هاى خودسر شبانه، بد شدن امنیت، نادیده گرفتن مشورت‌هاى افغانستان براى از بین بردن منابع اصلى تروریسم در بیرون ازمرزهاى این کشور، افسارگسیختگى فساد ادارى و درگیر شدن مقام هاى افغان و خارجى در فساد هاى کلان مالى، افزونى انتقادات رهبران و رسانه هاى غربى از آقاى کرزى و حکومتش او را به تدریج به یک منتقد جدی غرب تبدیل کرد.

این انتقادات در حدى شد که راه خود را از حصار دیوارهاى ارگ به رسانه‌ها باز کرد و آقاى کرزى ماموریت ناتو را در افغانستان از نظر تاثیر گذارى زیر سوال برد.

نرمش یا عدم قاطعیت

برخى از همکاران نزدیکش معتقد اند که آقاى کرزى شخصیتى است داراى قدرت تحمل بالا، اهل مدارا، تسامح و مصالحه.

به گفته آنها او مدل حکمرانى ظاهرشاه را مى پسندد و برغم اینکه از کارنامه‌هاى رهبرانى چون فیدل کاسترو و چیگوارا خوشش مى آید، اما به شدت تلاش کرده تا غیر حزبى بماند و یک شخصیت ملى باشد.

او از برخورد رهبران چپی افغانستان و تنظیم هاى جهادى نیز درس هایى آموخت که نباید مردم را براساس عقاید و انتقادشان از حکومت، مورد شکنجه قرار داد، زنده به گور یا زندانى و تیر باران کرد.

مى‌‎گویند گاهى حتى رفتارهاى خشن وزرا و مشاورانش را به راحتى تحمل مى‌کند و در عین حال گاهى مى‌تواند کسی باشد که وزیرى را از جلسه کابینه بیرون براند و بلافاصله برکنارش کند.

یکى از نزدیکانش مى‌گوید او گاه مانند "دیکتاتورى است که درعین حال حاضر نیست حکم اعدام بدترین دشمنش را امضا کند".

اما بسیاری‌ها "نرمش" او را در برابر افراد فاسد، سوءاستفاده برخی نزدیکانش از قدرت، ناتوانى اش در برخورد مناسب براى جلب ایجاد فضاى تفاهم و همکارى با با پارلمان و موجودیت یک جو انحصارطلبى قومى در رده‌های از حکومتش انتقاد مى‌کنند.

یکى از طرفدارانش گفت افغانستان شاید نمی‌توانست براى این مرحله از تاریخش رهبر بهتر از او داشته باشد که زیر سقف حاکمیتش محیط امن براى جمع آمدن دموکرات و کمونیست، مجاهد و ضد مجاهد، خلق و پرچم، زنان و جوانان نو اندیش ایجاد کند.

یکى از تحلیلگران مى‌گوید هنوز براى قضاوت در مورد کارکردهاى فردى که در حساس ترین مرحله تاریخ افغانستان رهبرى این کشور را به دست گرفت، زود است.

در سال‌های اخیر آقای کرزی به یکی از شدیدالحن‌ترین منتقدان غرب تبدیل شده است

اینکه او یک رهبر دیکتاتور است یا قاطعیت لازم را نداشته است، اینکه او فرصت‌ها را خوب استفاده کرده و کشورش را در سمت درستى به پیش رانده یا شانس ها و فرصت هایش را سوختاند، باید منتظر ماند تا تاریخ قضاوت کند.

دوست خبرنگاران

حامدکرزى بیش از هر رهبرى در سال‌هاى اخیر با رسانه‌ها نزدیک بوده و روابط شخصى زیادى با خبرنگاران جهان ایجاد کرده و براى آنها زمینه مساعد کرده است تا درمورد کارکردهاى حکومتش تحقیق کنند و بنویسند.

شاید کمتر کسى از رهبران افغانستان مثل او این همه راحت و روان و بى تکلف در برابر دوربین‌ها ظاهر شده باشد و در برابر انتقادات بسیار تند شکیبا باشد.

همین موافقتش براى دیدار از دفتر بى بى سى مصداقى است بر اینکه او از اهمیت و نقش رسانه‌ها در جهان معاصر به عنوان پل رابط میان مردم و دولت به خوبى آگاه است و مى‌خواهد روابط صمیمانه اش را با خبرنگاران حفظ کند.

به گفته بعضی تحلیلگران تسلطش به زبان انگلیسى یکى از محاسنى است که او را بیشتر با جامعه بین المللى نزدیک مى‌کند و او مى‌تواند اعتقاداتش را در مورد دموکراسى و مفاهیم حکومت دارى مدرن روشن ارائه کند.

آنها بدین باور اند که آقای کرزی در سخنرانى هاى درى فارسی و پشتو، بیشتر در هیأت یک رهبر قبیله، خان و حتى باورهاى غیر دموکراتیک ظاهر می‌شود، آنچه که مى‌تواند از یک نظر حسن او به عنوان یک رهبر محسوب شود و از سوی دیگر برخی اطرافیان، روشنفکران و دوستان بین المللى‌اش را در شناخت او دچار ابهام و پرشس کند.

[an error occurred while processing this directive]

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.