ناظران می‌گویند...

ماندلا؛ ترکیبی از شفقت و عملگرایی یک رهبر

به روز شده:  11:48 گرينويچ - 08 دسامبر 2013 - 17 آذر 1392

مارتین لوترلینگ رهبر مذهبی و فعال حقوق مدنی سیاهپوستان آمریکایی در جایی می گوید: "اگر آدمی چیزی را نیابد که جان خویشتن بر آن ببازد، شایسته زیستن نیست."

ماندلا مردی است که در تمام زندگی خود به دنبال آرمان جامعه ای آزاد و دموکراتیک بود؛ آرمانی که همان طورکه در محاکمه اش در پروتریا در آوریل ۱۹۶۴ نیز در دفاعیه اش به آن تکیه کرد. امید داشت با این آرمان زندگی کند و به آن دست یابد "اما اگر نیاز باشد برای آن آرمان بمیرد."

او آزادانه مرد همانگونه که زندگی کرد. ماندلا نه یک فرمانده بزرگ بود و نه یک امپراطور سرزمینی وسیع؛ ناموری او به خاطر دستیابی به دستاورد علمی و یا جایزه هنری نیز نبود. با این حال مردان و زنان و کودکان سراسر دنیا سر خود را به نشان احترام بر مردی که کشور خود را به سوی دموکراسی هدایت کرد فرو می آورند.

مرگ نلسون ماندلا نشانگر پایان دوره مهمی برای آفریقای جنوبی و حتی برای تمام جهان است.

"مرگ نلسون ماندلا نشانگر پایان دوره مهمی برای آفریقای جنوبی و حتی برای تمام جهان است"

ماندلا به عنوان نماد جهانی عدم خشونت و صلح در سراسر جهان مورد احترام است. اصول و چارچوب های او در زمینه مصالحه و عدالت غیر کیفری، به عنوان یک منبع الهام بخش قدرتمند برای فعالان حقوق بشر و آزادیخواهان دنیا است.

فلسفه مبتنی بر بخشش او می تواند بهترین الگو برای دوران گذار مسالمت آمیز و بدون خشونت برای کشورهایی مثل سوریه و ایران باشد.

یکی از نبوغ ماندلا، توانایی او در متقاعد کردن هموطنان سیاه پوست و سفیدپوست خود برای تقسیم و مشارکت آینده شان با یکدیگر بود. کاری که باعث شد تا ورق دوران غم انگیز آنها در طول دوره آپارتاید و بعیض نژادی برگردد.

این ترکیب از شفقت و عملگرایی که بخشی عمده از شخصیت ماندلا و شیوه زندگی او بود به ندرت در میان رهبران جهان یافت می شود. شخصیت محکم ماندلا، ایستادن او در برابر آنچه که به آن اعتقاد داشت که به حق درست و عادلانه بود، و مقاومت او در برابر حکومت استبدادی سفید آفریقای جنوبی همچنین فروتنی و تواضع اثرگذار این مرد از او چهره ای جذاب و کاریزماتیک ساخت که بسیاری از مردم می توانستند از آن تقلید کنند و حس خوبی داشته باشند.

مقایسه ماندلا و مهاتما گاندی امری اجتناب ناپذیر است نه فقط به این دلیل که ماندلا در مقاله ای در مجله تایم در ژانویه ۲۰۰۰ به این نکته اذعان کرد که او از گاندی الهام گرفته است بلکه عمدتا به دلیل اینکه گاندی در آفریقای جنوبی بین سالهای ۱۸۹۳ تا ۱۹۱۴ زندگی کرده و با شرایط آنجا مبارزه کرد. گاندی در زمان خود در معرض رفتارهای نژادپرستانه نظام حاکم سفید آفریقای جنوبی قرار گرفت و مبارزات غیرخشونت آمیزی را برای احقاق حقوق هندیان در آفریقای جنوبی پایه گذاری کرد؛ درست همانند ماندلا در نیم قرن بعد.

اما برخلاف گاندی، ماندلا یک مقام عمومی را تسخیر کرد که چالشهای مختلفی را به همراه داشت. ماندلا در طول ریاست جمهوری خود ، برای آفریقای جنوبی جدید، جامعه ای را متصور می شد که سیاهان به اندازه سفیدپوستان از رفاه عمومی بهرمند باشند. هدف کلی ماندلا ساخت و تثبیت یک سیاست چندنژادی دموکراتیک در کشوری بود که گروههای نژادپرست سفید قادر به ترویج خشونت سیاهان به دلیل وجود اختلاف های ابتدایی بین کنگره ملی آفریقا و رهبران اصلی زولو بودند.

در چنین وضعیتی ماندلا به تقویت و تحکیم توانمندی های سیاسی و اجتماعی که در سالهای گذشته زمانی که در کنگره ملی آفریقا فعالیت می کرد و بعد از آن درس هایی که در زندان آموخته بود پرداخت. استراتژی درخشان او در متحد کردن کشور پشت تیم ملی راگبی آفریقای جنوبی راهی بود برای دستیابی به یک فصل مشترک بین اقلیت سفیدپوستان ترسان و غیرسفیدپوستان آفریقای جنوبی؛ آنهان که تیم راگبی اسپرینگ باکس را نمادی از نژادپرستی می دانستند.

ماندلا همانند گاندی یک قطب نمای اخلاقی است که برخلاف بسیاری از سیاستمداران و فعالان ، نوک پیکان قطب نمای او به سمت بخشش نشانه رفته است. او می گفت اگر امید و آرزوهایی برای آفریقای جنوبی زیبا وجود داشته باشد، حتما راههای هم وجود دارد که منجر به تحقق آنها می شوند. بخشش و خوبی دو راه رسیده به آن است.

او باور داشت که اگر بخشش در آفریقای جنوبی معنای خود را پیدا کند و تاثیرگذار شود قربانیان و مجرمان ظلم و خشونت به یک زبان مشترک وهمچنین درک مشترک از آینده خواهند رسید. برای بنای چنین زبان مشترکی او سنت قدرتمند آفریقایی "اوبونتو" به معنی "مروت به دیگران" را با هنر سیاست آمیخت. اما نلسون ماندلا از این جهت فردی برجسته و شاخص بود که به "روح اوبونتو " یعنی قبول آن به عنوان اصلی ترین راهی که هر فرد برای شناخت بخشش و توانمندسازی دیگران باید طی کند اعتقاد داشت و به آن دست یافته بود.

"زندگی ماندلا یک پیغام بود. پیام ارجحیت عدم خشونت به قدرت، یافتن راهی برای توافق و آشتی تفاوتهای ما و زندگی در سازگاری همراه با احترام و عشق حتی برای دشمنانمان"

برای ماندلا آگاهی و باور به اوبونتو بود که بعد از ۲۷ سال حبس به این عقیده رسید و اعلام کرد "هنگامیکه از زندان آزاد شدم می دانستم که اگر خشم، نفرت و تلخی را از خود دور نکنم کماکان در زندان خواهم بود." این طرز تفکر برای بسیاری از مردم دنیا که هنوز به آزادی و عدالت با دید خشونت انتقام و قصاص نگاه می کنند سخت است.

به طور قطع می توان گفت چیزی که زندگی پیروزمندانه اودر آفریقای جنوبی به ارمغان آورد تنها چیزهایی مثل آزادی بیان انتخابات آزادو عادلانه و حکومت قانون نبود بلکه درس جاودانه ای به همه مردم و برای این دوران و آینده داد که آن تقارب یکپارچه و بدون شکاف بین روشهای ضلح آمیز و بدون خشونت با سیاست است.

نلسون ماندلا با ایمان خود به حقیقت و عدالت برای همه بشریت، جهان را تحت تاثیر قرار داد. زندگی او یک پیغام بود. پیام ارجحیت عدم خشونت به قدرت، یافتن راهی برای توافق و آشتی تفاوتهای ما و زندگی در سازگاری همراه با احترام و عشق حتی برای دشمنانمان.

امروز ماندلا تنها متعلق به آفریقای جنوبی نیست بلکه به تمام دنیا تعلق دارد.

نظرات

 posting

نخستین اظهار نظر را بفرستید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.