ناظران می‌گویند...

پیامد‌های امضاء نشدن موافقتنامه دوجانبه امنیتی

به روز شده:  10:54 گرينويچ - 15 دسامبر 2013 - 24 آذر 1392

با وجود اینکه اقتصاد شکننده و نوپای افغانستان بیشترین صدمه را از ناحیه امضاء نشدن موافقتنامه دوجانبه امنیتی با آمریکا دیده است، ولی حامد کرزی، رئیس جمهور افغانستان همچنان بر این موضع خود ادامه داده و آنرا مشروط به دوموضوع ساخته است.

اول تضمین آوردن صلح به افغانستان و دوم توقف حمله به خانه‌های افغان‌ها. اما آیا تا چه اندازه عملی شدن این دو شرط ممکن است و انگیزه اصلی آقای کرزی از طرح این دو مسئله چیست؟

آمریکا و غرب چرا اصرار می ورزند که هرچه زود تر باید این موافقتنامه به امضاء برسد؟

تضمین صلح

رئیس جمهور کرزی گفته است که آمریکا باید تضمین کند امضاء موافقتنامه منجر به بوجود آمدن صلح گردد.

هرچند خود آقای کرزی روشن نساخته است که دقیقا منظورش چیست، ولی شماری از اعضای کابینه‌اش می گویند دولت افغانستان توقع آنرا ندارد که آمریکا یکشبه به کشور صلح بیاورد، بلکه هدف شان بیشتر ایجاد مکانیسم‌های مناسب برای پیشبرد مذاکرات با طالبان و وارد کردن فشار بیشتر بر پاکستان است تا طالبان را به پای میز مذاکره مستقیم با دولت افغانستان بکشاند.

آمریکا در پاسخ می‌گوید آنها 'عصای جادویی' در اختیار ندارند و مالکیت روند صلح باید افغانی باشد. واقعیت امر این است که وضعیت منطقه به گونه‌ای پیچیده شده است که تا حدودی غیر واقع بینانه خواهد بود اگر افغان‌ها چنین انتظاری از غرب داشته باشند.

"هرچند خود آقای کرزی روشن نساخته است که دقیقا منظورش چیست، ولی شماری از اعضای کابینه‌اش می گویند دولت افغانستان توقع آنرا ندارد که آمریکا یکشبه به کشور صلح بیاورد، بلکه هدف شان بیشتر ایجاد مکانیسم‌های مناسب برای پیشبرد مذاکرات با طالبان و وارد کردن فشار بیشتر بر پاکستان است تا طالبان را به پای میز مذاکره مستقیم با دولت افغانستان بکشاند."

این سوال مطرح می‌شود که اگر چنین توانایی در غرب وجود دارد پس چرا در سال‌های گذشته چنین خواستی با این جدیت از جانب افغان‌ها از غربی‌ها نشده است؟

توقف حمله به خانه‌ها

اطرافیان آقای کرزی استدلال می‌کنند که رئیس جمهور در مقابل ملت سوگند خورده است تا از جان و مال شان حفاظت کند.

این حرف درست و منطقی است، ولی سوال اینجاست که حمله به خانه‌های که مورد استفاده شورشیان قرار می‌گرفته در ده سال گذشته هم در مواردی باعث اشتباهات فاجعه بار و قتل غیر نظامیان گشته اند. چرا دولت افغانستان اکنون با این جدیت این موضوع را طرح می‌کند؟

فرماندهان نیروهای ائتلاف می‌گویند ممانعت از حمله به خانه‌هایی که شورشیان در آنجا پناه می‌گیرند و از آنجا به نیروهای آنها حمله می‌کنند، باعث خواهد شد تا جان افراد بیشتری از نیروهای امنیتی افغان و بین‌المللی با خطر مواجه شود.

به همین دلیل است که در متن نهایی موافقتنامه این موضوع با مستثنی قرار دادن 'حالات اضطراری' در ظاهر حل شده است، متنی که با وجود توصیه لویه جرگه مشورتی، آقای کرزی همچنان از امضاء آن امتناع می کند.

بعضی از تحلیلگران می‌گویند، رئیس جمهور با این کار می‌خواهد در تاریخ از خود وجهه ملی و قوی در برابر خارجیان به جای بگذارد و شماری دیگر بر این باورند که وی می‌خواهد با به تعویق انداختن امضاء موافقتنامه به غربی ها فشار آورد تا از نامزد مورد نظر وی در انتخابات پیش رو حمایت کنند.

نکته دیگری که نباید از نظر دور داشت، دلخوری است که آقای کرزی از دولت دموکرات‌ها در آمریکا دارد. در زمان جمهوری خواهان جورج بوش بطور منظم با آقای کرزی کنفرانس ویدئویی داشت، چیزیکه زمینه سوءتفاهم میان دو دولت را برطرف می‌کرد.

ولی به محض روی کار آمدن دموکرات‌ها، جو بایدن، معاون رئیس جمهور آمریکا و شمار دیگری از سیاستمداران آمریکا آقای کرزی و خانواده‌اش را فاسد خطاب کردند. با رفتن دولت جمهوریخواهان، دیگر صحبتی از ویدئو کنفرانس هفتگی میان دو رئیس جمهور هم نشد.

زمان امضاء

این واقعیت که آقای کرزی عملا اعصای لویه جرگه را تشویق کرد تا متن موافقتنامه را تایید کنند دال بر این است که یا خودش و یا یکی از وزیرانش آنرا امضاء خواهد کرد، ولی شاید با استناد به موارد فوق بتوان استدلال کرد که او می‌خواهد هم از ایالات متحده انتقام بگیرد و هم امتیاز، ولی با چه هزینه‌ای؟

با وجود اینکه سناتور لیون، رئیس کمیته خدمات مسلح سنای آمریکا از دولت اوباما خواسته است بر روی هرچه زودتر امضاء شدن موافقتنامه تاکید نکند و حتی ماه ژوئن هم مناسب خواهد بود، اکثر مراجع سیاسی و نظامی کشور‌های غربی می‌گویند که موافقتنامه حداقل یکسال قبل از پایان یافتن ماموریت آیساف یعنی تا پایان سال جاری میلادی باید به امضاء برسد، زیرا به استدلال آنها هم برای شروع ماموریت "حمایت قاطع" بعد از ۲۰۱۴ و هم برای خاتمه دادن به ماموریت ایساف حداقل یکسال زمان نیاز دارند.

پاسخ به این پرسش که اصلا چرا غرب می خواهد در افغانستان باقی بماند نیز روشن است.

"اکنون نگرانی این است که مبادا آقای کرزی به این نتیجه رسیده باشد که میان غرب و نیروهای منطقه اعم از طالبان و بعضی از همسایگان یکی را باید انتخاب کند اکه البته اگر چنین باشد این بزرگترین اشتباه تاریخی خواهد بود."

آمریکا و بطور کلی غرب به دو دلیل اشاره می‌کنند، اول جلوگیری از تبدیل شدن دوباره افغانستان به پناه‌گاهی برای شبکه القاعده و دوم حفظ دستاوردهای دهه گذشته که با هزینه کردن تقریبا ۸۰۰ میلیارد دلار و کشته شدن حدود ۳۰۰۰ سرباز از نیروهای ائتلاف، صورت گرفته که البته هزار‌ان تلفات جانی نیروهای امنیتی افغان را نیز نباید فراموش کرد.

عواقب امضاء نشدن

اکنون نگرانی این است که مبادا آقای کرزی به این نتیجه رسیده باشد که میان غرب و نیروهای منطقه اعم از طالبان و بعضی از همسایگان یکی را باید انتخاب کند اکه البته اگر چنین باشد این بزرگترین اشتباه تاریخی خواهد بود.

افغانستان هم به غرب نیاز دارد و هم به همسایگان خود. طالبان نیز باید به نحوی بالاخره به روند سیاسی بپیوندند.

با توجه به اینکه در غرب نیز، هم در افکار عمومی و هم در مراجع تصمیم گیری، بر شمار مخالفین جنگ روز به روز افزوده می‌شود، احتمال اینکه غربی‌ها هم چندان از امضاء نشدن موافقتنامه ناراحت نشوند و به عنوان پیامد شکست مذاکرات گزینه صفر را برگزینند، در حال افزایش است.

آمریکا اکنون برای چهارمین بار تاریخ جدیدی را در نظر دارد تا قبل از آن موافقتنامه امضاء شود، یعنی جلسه وزاری دفاع ناتو در ماه فوریه در بروکسل که این می‌تواند یک ضرب الاجل باشد. قبلا پایان ماه‌های آوریل، اکتبر، و دسامبر سال جاری نیز درنظر گرفته شده بودند ولی نه بعنوان اولتیماتوم.

اگر موافقتنامه دوجانبه امنیتی بین افغانستان و آمریکا امضاء نگردد، موافقتنامه وضعیت استقرار نیروها که قرار است بین دیگر اعضای ناتو و افغانستان به امضاء برسد نیز انجام نخواهد شد که پیامد آن گزینه صفر نیرو، و قطع کمکهای مالی به نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان و کاهش فوق العاده کمک‌های توسعه ای برای این کشور خواهد بود، سناریویی که نه تنها برای افغانستان بلکه برای تمام منطقه فاجعه بار خواهد بود.

اکنون به نظر می رسد وقت آن رسیده باشد که به کشمکش‌های سیاسی هرچه زودتر خاتمه داده شود تا جلو فرار سرمایه از کشور و همچنین ناامیدی و بی اعتمادی مردم نسبت به آینده گرفته شود.

نظرات

برای این موضوع نمی توان اظهارنظری ارسال کرد

بخش نظرات
 
  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 2.

    واقع گرا بايد بود، چرخ اقتصادى امنيتى علمى مملكت بدون خارجيها خواهد چرخيد؟ ؟ معاشات عساكر پوليس معلمان و قضات پرداخت خواهد شد؟ افغانستان روند پيشرفت و تكامل برابرى با جهان را طى خواهد كرد؟ نخبگان جامعه كه براى پيشرفت افغانستان ضرورى است فرار نخواهد كرد؟،،، مهم !!!! مردم و دولت به خود كفايى توليد ملى رسيده؟ بالانس صادرات نثبت واردات مثبت شده؟؟؟؟ افغانستان به سرمايه تكنولوژى نيرو متخصص خارجيها در تمام ضمينه ها نياز ندارد؟؟؟ روابط بُرد بُرد براى همه جوانب خوب است

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 1.

    مقامات افغانستان همیشه خواهان این استند که امریکا - و جهانیان در کل - بر پاکستان فشار وارد کنند که از مداخله در امور افغانستان دست بردارد٬ مگر تا هنوز فادر نیستند که پاکستان را از نگاه جغرافیائی تعریف نمایند. در حالی که سیاستمداران و شماری زیاد مردم افغانستان تا کنون مرزهای بین المللی پاکستان را به رسمیت نمی شناسند٬ چگونه میتوانند از پاکستان بخواهند تا با افغانستان همکاری کند؟ و یا چگونه میتوانند از کسی بخواهند تا بر پاکستان فشار وارد کند؟ این پاکستانی که بر آن از دیدگاه این افراد باید فشار وارد شود٬ کدام است؟ لازم است که نخست افغانستان خود و همسایهء شرقی اش را درست تعریف کند٬ سپس میتواند این و آن را برای رویاروئی با وی به کمک بخواهد. در شرایط کنونی که افغانستان دعوای بخش زیاد سرزمین پاکستان را دارد٬ پاکستان از دیدگاه حامیانش حق بجانب است تا برای دفاع از تمامیت ارضی اش در دشمنی با افغانستان کمر همت ببندد. و باید عادلانه اعتراف کنیم که هم پاکستان و هم حامیان بین المللی اش حق بجانب هم استند. در چنین حالت هیچ کشوری حاضر نخواهد شد که خود را مصمم به فشار بر پاکستان معرفی کند. موضعگیری ایالات متحدهء امریکا در این مورد خردمندانه است: می گوید ما به افغانستان برای حل مسائل مرزی آن نیامده ایم٬ این مسؤولیت مقامات افغانستان است تا مشکلات بین الدولی شان را با پاکستان حل کنند. هر چند پذیرفتن این دیدگاه تلخ است٬ مگر باید جوانمردانه به درستی و منطقی بودن آن اعتراف کنیم.

 
 

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.