ناظران می‌گویند...

خطر اندیشه سوسیالیستی در پیش بینی های وزیر اطلاعات

به روز شده:  15:25 گرينويچ - سه شنبه 14 ژانويه 2014 - 24 دی 1392

«اظهار تاسف» آقای محمود علوی، وزیر اطلاعات، از «باقی ماندن رسوبات اندیشه های سوسیالیستی در اذهان جامعه» انتقادی است از بار منفی سرمایه و ثروت در نظام ارزشی جامعه یا بازتابی است از نگرانی های امنیتی که در پژوهش های آینده نگرانه وزارت اطلاعات مطرح شده است؟

وزیران اطلاعات جمهوری اسلامی در چند دهه گذشته در باره برنامه ها و جهت گیری های کلان اقتصادی دولت، دستکم در مجامع باز، سخن نگفته اند.

چه روند عمیقی در متن جامعه و چه تضادهائی در جناح های حکومتی و در میان کارشناسان دولتی، حضور رسانه ای وزیر اطلاعات را در بحث جهت گیری های کلان اقتصادی سبب شده اند؟

انتقاد از «اندیشه های سوسیالیستی» را در گفته های وزیر اطلاعات می توان به اختلاف بین هواداران خصوصی سازی نئولیبرالیستی و هواداران دخالت محدود دولت در اقتصاد، در میان برنامه ریزان، کارشناسان و مقامات اجرائی دولت آقای روحانی نیز تعبیر کرد.

اما مقام گوینده این جمله ها، تحلیل متن، سپیدی ها و ناگفته های مندرج در گفته های وزیر اطلاعات، از چالش عمیق تری در جامعه و از نگرانی بزرگ تری در میان نهادهای امنیتی پرده بر می دارد.

"ین چالش در گرد و خاک پیروزی «دولت تدبیر و اعتدال»، «موفقیت مذاکرات اتمی»، «کاهش تحریم های اقتصادی» و در «جشن پیروزی هواداران بازار آزاد» و «خصوصی سازی» به حاشیه رانده شده است اما با ریشه های عمیق در متن جامعه، زمان مناسب ظهور خود را به انتظار نشسته، حضور خود را در پژوهش های امنیتی وزارت اطلاعات ثبت کرده و سایه سنگین خود را در گفته های وزیر اطلاعات به رخ می کشد."

این چالش در گرد و خاک پیروزی «دولت تدبیر و اعتدال»، «موفقیت مذاکرات اتمی»، «کاهش تحریم های اقتصادی» و در «جشن پیروزی هواداران بازار آزاد» و «خصوصی سازی» به حاشیه رانده شده است اما با ریشه های عمیق در متن جامعه، زمان مناسب ظهور خود را به انتظار نشسته، حضور خود را در پژوهش های امنیتی وزارت اطلاعات ثبت کرده و سایه سنگین خود را در گفته های وزیر اطلاعات به رخ می کشد.

حضور صریح وزیر اطلاعات در بحث برنامه های کلان اقتصادی و حمله او به « اندیشه های سوسیالیستی در اذهان جامعه»، گستره خطاب وزیر اطلاعات را از بحث های مطرح در میان جناح ها و برنامه ریزان دولتی فرابرده و به حوزه تخصصی او، «امنیت نظام»، معطوف می کند.

امنیت = سرمایه ، سرمایه = امنیت

وزیر اطلاعات روز ۲۲ دی ماه با «انتقاد از اندیشه های سوسیالیستی که نفرت از سرمایه ‌داری را در اذهان جامعه تبلیغ می ‌کند» گفت« متاسفانه هنوز رسوبات این اندیشه در جامعه ما کم و بیش باقی مانده» است.

او تاکید کرد «ما امنیت سرمایه ‌گذاری را تضمین می ‌کنیم و خود را موظف به حمایت از سرمایه ‌گذاران می ‌دانیم»، «ارتقای جایگاه بخش خصوصی وظیفه دولتمردان» است و «همان‌ طور که امنیت، لازمه سرمایه ‌گذاری است، برای دستیابی به امنیت هم باید به دنبال تقویت سرمایه ‌گذاری به ویژه جذب سرمایه‌ گذاری خارجی باشیم، چرا که به تعداد هر سرمایه ‌گذار، علاقمند به برقراری امنیت خواهیم داشت».

نسبت مستقیم بین امنیت = سرمایه و سرمایه = امنیت در گفته های وزیر اطلاعات نشان می دهد که نگرانی وزیر اطلاعات در این بحث حفظ امنیت نظام است که «رسوبات اندیشه های سوسیالیستی در اذهان جامعه» می تواند آن را تهدید کند.

ارزش منفی سرمایه و ثروت

آن چه وزیر اطلاعات «نفرت از سرمایه داری» می خواند در جامعه شناسی به بار منفی سرمایه و ثروت در نظام ارزشی ترجمه می شود.

نظام ارزشی غالب بر جامعه هم از مولفه های اصلی فرهنگ غالب و از عناصر شکل دهنده سمت و سو گیری های سیاسی و اجتماعی است و هم از این عوامل متاثر شده و در رابطه متقابل با این عوامل تحول می یابد.

چرا بسیاری از مردم در سخن و گفتار، ثروت و سرمایه را منفی می دانند اما برای ثروتمند تر شدن تلاش می کنند؟

بار منفی ثروت و سرمایه در نظام ارزشی ما نموداری است وارونه از گرایش شدید به ثروتمندتر شدن و اعتراض به ثروتمندتر بودن دیگری یا ارزشی است که با تظاهر بدان می توان شان و منزلت اخلاقی و سیاسی کسب کرد؟

وزیر اطلاعات «اندیشه های سوسیالیستی» را به «تبلیع نفرت از سرمایه داری در اذهان جامعه» متهم می کند اما بار منفی ثروت و سرمایه در نظام ارزشی و در روان شناسی و شعور جمعی، از منشا ثروت و سرمایه در اقتصاد نفتی ایران و از تمجید بی اعتنائی به دنیا، حقیر شمردن زندگی دنیوی، تبلیغات پوپولیستی در تمجید ساده زیستی و فقر و حمایت از مستضعفان در تبلیغات حکومتی برمی خیزد و نیاز بخش های مهمی از جامعه را به عدالت اجتماعی نشان می دهد.

منشا سرمایه، کارآفرینی یا دزدی؟

"خواست هائی چون بیمه بیکاری، همگانی شدن بیمه بهداشتی و درمانی، آموزش رایگان، افزایش متناسب دستمزد، مسکن ارزان یا اجاره بهای متناسب با درآمد، حق تاسیس اتحادیه و سندیکاهای مستقل کارگری و کارمندی، تعیین حداقل دستمزد متناسب با نرخ تورم، مشارکت کارگران و کارمندان در مدیریت نهادهای اقتصادی، قراردادهای دسته جمعی کار، برخورداری از امکانات فرهنگی برای همه و... از بستر اندیشه های سوسیالیستی برخاسته و به سیاست عملی راه یافته اند."

سرمایه و ثروت در نظام ارزشی اکثریت شهروندان کشورهای سرمایه داری پیشرفته ای که اقتصاد شان بر تولید و توزیع کالا شکل گرفته است، با بار منفی همراه نیست و این تصور، درست یا غلط، در فرهنگ غالب جاافتاده است که سود سرمایه گذار حاصل کارآفرینی او و نتیجه مدیریت و نقش سرمایه او در تولید وتوزیع است.

بخش اصلی اقتصاد ایران نه بر تولید و توزیع کالا، که بر توزیع درآمدهای نفت و گاز شکل گرفته و اغلب فعالیت های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در پرتو ترزیق مستقیم یا غیر مستقیم این درآمدها سامان می یابند .

دولت به عنوان دستگاه توزیع درآمدهای ارزی، این درآمدها را مستقیم و غیر مستقیم و در شکل ها و قالب های گوناگون بین لایه های مختلف جامعه تقسیم می کند.

استبداد سیاسی راه مشارکت مردم را در سمهیه بندی درآمدهای نفتی می بندد و لایه های مردم با هر میزان درآمد یا سهم از درآمدهای نفتی، خود را محروم حس کرده و تصور می کنند که دیگران به ناحق سهم بیش تری برده و حق آنان را غصب کرده اند.

افزایش سهم لایه های نزدیک به قدرت از درآمدهای نفتی، با نهادینه شدن فساد اقتصادی، به تراکم ثروت های میلیارد دلاری منجر می شود. رانت خواری های بزرگی که هر از چندی فاش می شوند نیز این تصور را که ثروت و سرمایه نتیجه دزدی و رانت خواری است، تقویت می کنند.

خطر امنیتی اندیشه های سوسیالیستی؟

آیا خطر «رسوبات اندیشه های سوسیالیستی در اذهان جامعه» در نظام جمهوری اسلامی چندان جدی است که وزیر اطلاعات را به انتقاد از اندیشه های سیوسیالیستی و دفاع از سرمایه گذاران کشانده است؟

سخن گفتن از «خطر امنیتی اندیشه های سوسیالیستی» در جمهوری اسلامی، در نگاه نخست، اگر نه سخنی نادرست و بی جا، که مبالغه ای بی تناسب به نظر می رسد.

این برداشت در میان تحلیل گران ایرانی جاافتاده است که اندیشه های سوسیالیستی در روان شناسی و شعور جمعی و در فرهنگ غالب بر جامعه ایرانی جائی نداشته و نفوذ این اندیشه حداکثر به چند هزار تحصیل کرده محدود است.

اما اگر اندیشه های سوسیالیستی را نه در چارچوب فکریه و در حوزه نظری و فلسفی، که به مفهوم «برنامه های مشخص در سیاست عملی» تعریف کنیم، سخن گفتن از خطر امنیتی این اندیشه در جمهوری اسلامی بی راه نیست.

خواست هائی چون بیمه بیکاری، همگانی شدن بیمه بهداشتی و درمانی، آموزش رایگان، افزایش متناسب دستمزد، مسکن ارزان یا اجاره بهای متناسب با درآمد، حق تاسیس اتحادیه و سندیکاهای مستقل کارگری و کارمندی، تعیین حداقل دستمزد متناسب با نرخ تورم، مشارکت کارگران و کارمندان در مدیریت نهادهای اقتصادی، قراردادهای دسته جمعی کار، برخورداری از امکانات فرهنگی برای همه و... از بستر اندیشه های سوسیالیستی برخاسته و به سیاست عملی راه یافته اند.

بخش عمده آراء حزب های سوسیال دموکرات و چپ در کشورهای اروپای غربی نه از بستر فکریه و نظریه و اندیشه سوسیالیستی، که بر بستر برنامه های مشخص در عرصه سیاست عملی به صندوق ها ریخته می شود. مقایسه شمار اعضای این حزب ها با آراء چند میلیونی آنان گواه این واقعیت است.

خواست های برخاسته از اندیشه سوسیالیستی و عدالت اجتماعی در ایران به دلیل ساختار اقتصادی متکی به درآمدهای نفتی، به توزیع عادلانه درآمدهای نفتی و به دولت معطوف است که مالکیت منابع و مدیریت توزیع این درآمدها را در انحصار دارد.

این واقعیت و حذف آلترناتیو سوسیالیستی از صحنه سیاسی ایران، زمینه را برای بهره برداری پوپولیستی جناح های حکومتی از خواست های عدالت طلبانه اکثریت مردم آماده می کند اما و در همان حال راه پذیرش برنامه های برآمده از اندیشه های سوسیالیستی را در لایه های فقیر و کم درآمد باز می کند.

دولت روحانی و انفجارهای نامنتظر

"ترکیب و سیاست های اقتصادی اعلام شده دولت آقای روحانی بر مدار خصوصی سازی و رونق اقتصادی با برنامه های نئولیبرالی شکل گرفته است. اگر دولت آقای روحانی پس از کاهش تحریم ها در راهی گام نهد که مقامات بلندمرتبه اقتصادی دولت او اعلام کرده اند، لایه های فقیر و کم درآمدی که خواست های جدی خود را تحقق نیافته می بینند، چه واکنشی نشان خواهند داد؟"

آقای روحانی با وعده حل حل بحران اقتصادی ، سازش در پرونده اتمی و لغو یا کاهش تحریم های اقتصادی در انتخابات پیروز شد.

لایه های فقیر و کم درآمد، اکثریت جامعه، میلیون ها مردمی که به امید توزیع عادلانه تر درآمدهای نفتی و عدالت اجتماعی دوبار به آقای احمدی نژاد رای دادند و سرخورده شدند، اکنون در انتظار آن نشسته اند که دولت آقای روحانی تحریم ها را کاهش داده و با بالا رفتن درآمدهای ارزی، خواست های تحقق نیافته آنان را در زمینه عدالت اجتماعی تحق بخشد.

اما ترکیب و سیاست های اقتصادی اعلام شده دولت آقای روحانی بر مدار خصوصی سازی و رونق اقتصادی با برنامه های نئولیبرالی شکل گرفته است.

اگر دولت آقای روحانی پس از کاهش تحریم ها در راهی گام نهد که مقامات بلندمرتبه اقتصادی دولت او اعلام کرده اند، لایه های فقیر و کم درآمدی که خواست های جدی خود را تحقق نیافته می بینند، چه واکنشی نشان خواهند داد؟

دوران دوم ریاست جمهوری آقای رفسنجانی با چند شورش شهری بزرگ به پایان رسید. دوران اول ریاست جمهوری آقای روحانی چه سرنوشتی خواهد داشت اگر کاهش تحریم ها نه با عدالت اجتماعی که با اقتصاد آزاد بازار و افزایش باز هم بیش تر شکاف فقر و ثروت همراه شود؟

شاید پیش بینی انفجارهای نامتتظر برآمده از سرخوردگی اردوی فقر است که حضورنگران وزیر اطلاعات در بحث های اقتصادی و انتقاد او را از اندیشه های سوسیالیستی معنا کند.

نظرات

برای این موضوع نمی توان اظهارنظری ارسال کرد

بخش نظرات
 
  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 15.

    بعد از 35 سال بالاخره توانستیم در میان نیروهای مخ له وزارت اطلاعات، روزنه ای از روشنایی ببینیم. با اظهارات ایشان موافقم. امنیت به معنایی واقعی، امنیت سرمایه گزاری و سرمایه گزار است فارغ از هر نوع نگرش یا انگیزه واعتقاد. اگر این مبنا قرار گیرد، هر ایده ای که از سوی جامعه قابل سرمایه گزاری شناخته شود، به صورت اتوماتیک امن خواهد شد.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 14.

    احتمالا منظور آقای وزیر این بوده که اگر سرمایه گذاران خارجی را جذب کرده بودیم امروز در خطر حمله خارجی و تحریم شدید نبوذیم زیرا سرمایه خودشان هم این وسط است.پس خیلی این صحبت ایشان بیراه نبوده البته نظرات آقای سر کوهی هم صحیح است

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 13.

    سلام-آقای علوی دست به نقطه حساس وجالبی گذاشته این نقطه رمزموفقیت جامعه دراین بحران وناامنی سرمایه گذاری درایران است.درست است که نیروی ضدکمونیست دراین 35سال حاکم بوده ودرتارماردارندگان افکارکمونیستی نهایت قدرت خودرابکاربردولی همان نیروهابرای اینکه ازنیرووافکارشعاری کمونیستی عقب نماندوشعارعدالت اسلامی رامحقق کندخودنیزازهمان افکاردرلباس کمون اسلامی پیروی کرده است.دراین رابطه کوتاه آمدن درمقابل کلاهبرداران .دزدان .چک خالی دهندگان.متصرفین اموال مردم.دولتی کردن شرکتها.اقتصاددولتی.خرابکاران درکارخانه ها.تحمیل بسیجی هابه کاخانجات.رادرشناسنامه خودداردوافرادشاخص مالی واقتصادی دوست ندارندسرمایه خودرابهمین دلایل بخطراندازند.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 12.

    آقای فرج سرکوهی از اساتید مسلم روزنامه نگاری هستند. در عین حال که از لحاظ محتوایی نقدهایی بر این مقاله وارد است اما بنده فقط جسارت می کنم و ایشان را به بی حوصلگی در ویرایش این مقاله متهم می کنم . این مقاله می توانست منسجم تر باشد . با توجه به اینکه صفحه ناظران یک تریبون کاملاً علمی تخصصی نیست اگراز ادبیات و واژه های کلیشه ای متخصصان علوم اجتماعی ایران کمتر استفاده می شد فهم سریعتر مطلب برای اکثریت مخاطبان این صفحه راحتتر می بود . پاینده باشید.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 11.

    «لایه های فقیر و کم درآمد، اکثریت جامعه، میلیون ها مردمی که به امید توزیع عادلانه تر درآمدهای نفتی و عدالت اجتماعی دوبار به آقای احمدی نژاد رای دادند و سرخورده شدند» ... جالبه ، میشه گفت برای اوّلین باره که میبینیم یک ناراضی سیاسی در خارج ایران موضوع تقلّب در انتخابات 88 رو تلویحاً رد میکنه و قبول میکنه که احمدی نژاد در هر 2 دوره بخصوص 88 رأی آورده ... من خودم نظرم به آقای سرکوهی نزدیکتره ولی اگه پذیرش درستی نتایج انتخابات 88 به عنوان یک اصل در بین اکثر صاحبنظران جا بیوفته ، اون وقت تحلیلها و بررسی های مسائل سیاسی در باب انتخابات 92 ، دولت روحانی و اصولاً چگونگی پروسۀ عمل سیاسی در ایران دستخوش دگرگونی عمده خواهد شد چون بسیاری از تحلیلهایی که در این چند سال با فرض حتمی بودن تقلّب در انتخابات 88 مطرح شده و میشه از اساس غلط خواهد بود و طرحی نو در انتظار درانداختن خواهیم داشت !

 

نظرات 5 از 15

 

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.