ناظران می‌گویند...

عراق در کشمکش تهران و ریاض

به روز شده:  12:50 گرينويچ - شنبه 18 ژانويه 2014 - 28 دی 1392

آنچه در روزهای اخیر عراق را به سطح اخبار رسانه های جهان آورد، خشونت های داخلی این کشور است. خشونت هایی که زمانی ریشه داخلی داشت و امروزه کشورهای منطقه سعی در تشدید این خشونت ها دارند.

تاریخ عراق مملو از کشمکشی است که گروهی در صدد بوده تا گروه دیگر را تحت سلطه خود درآورد.

شیعیان که تا فروپاشی دولت بعث یکی از قربانیان قدرت در این کشور بود، حالا در صدد جبران مافات برآمده اند. سنی‌ها نیز از این معادله خارج نیستند.

آنها که برای چندین دهه حاکم مطلق این کشور بودند، کردها و شیعیان را قربانی آرزوهای پان عربی خود کردند. حال که در اقلیت قرار گرفته اند سودای گذشته را در سر می پرورانند.

هر چند کردها در خشونت های اخیر هیچ نقشی ندارند. اما مشکل به نظر می رسد در منازعه کشوری که آرزویی جدای از آن را دارند، سهمی به آنها نرسد.

نزدیک به سه سال است که مالکی گامهای خود جهت تثبت قدرت خود و شیعیان را در پیش گرفته است.

سال گذشته دولت مرکزی خیزش سنی ها را با تمام قدرت سرکوب کرد. سرکوبی که اعتراض بسیاری از سیاستمداران سنی را بهمراه داشت.

اما در مقابل نخست وزیر عراق نیرویی را به نام " دجله" سازماندهی کرد تا از این طریق بتواند بر مناطق سنی نشین و مناطق کردنشین خارج از حوزه استحفاظی اقلیم کردستان مسلط شود.

"فارغ از کشمکش قدرت سنی و شیعیان آیا می توان ریشه خشونت های امروزه در عراق را در قالب کشمکش تهران و ریاض تعریف کرد؟"

از طرف دیگر سنیها که روز به روز شاهد به حاشیه رانده شدن از صحنه سیاست هستند با قیام مردم سوریه جان تازهای گرفتند.

آرزوی به نتیجه رسیدن خیزش سنی های سوریه این گمان را نزد آنها تقویت کرد که از این طریق می توانند تعادل قدرتی را در مقابل شیعیان بوجود آورند.

اما شورش سوریه با به میان آمدن گروهای تندرو به بیراه رفت و آرزوی سنی ها مساوی با خواسته گروهای تروریست قلمداد شد.

فارغ از کشمکش قدرت سنی و شیعیان آیا می توان ریشه خشونت های امروزه در عراق را در قالب کشمکش تهران و ریاض تعریف کرد؟

آنچه در ابتدای موضوع باید به آن اشاره کرد این است که هر چند بهم خوردن تعادل قدرت در عراق نقش بارزی در خشونت ها دارد.

اما می توان ریشه این خشونت ها را جنگی مقدس نامید که آتش آن از تهران و ریاض سرچشمه می گیرد.

تهران در صدد انتقام شیعیان بحرین، سوریه و عربستان است و ریاض بدنبال انتقام سنی های سوریه، نفوذ ایران در لبنان و بازگرداندن بغداد به محور اعراب سنی است.

هر چند قبلا ترکیه در صدد بود با حمایت از خواست سنی ها رهبری این بحران را بر عهده بگیرد. اما پیچیدگی بحران سوریه و عدم موفقیت ترکیه، این کشور را وا داشت که از عراق فاصله بگیرد.

شیعیان نماینده سیاستهای تهران

برای ناظرانی که به عراق امروز سفر نکرده اند یا آنرا از نزدیک ندیده اند. شاید بسیار ساده باشد که کشمکش سنی ها و دولت مرکزی را در قالب جنگ بین دولت و گروهای تروریستی تحلیل کنند.

اما با سفر به بخشهای دیگر عراق به وضوح مشاهده خواهند کرد که چه کسی در عراق عربی حاکم است و چه سیاستهایی اعمال می شود.

در کشوری که سابقه هشت سال جنگ را با جمهوری اسلامی ایران داشته، آیا می توان تصور کرد که تصاویر رهبران جمهوری اسلامی در خیابانهای پایتخت این کشور بدون هیچ صدمه ای باقی بماند؟ در حالی که روزانه دهها عملیات تروریستی در بغداد روی می دهند.

در کشوری که برای چندین دهه در کشمکش هویتی، سیاسی و نظامی با یکدیگر بوده اند، آیا می توان تصور کرد که در کوچکترین منازعه ای که دولت مرکزی با سنی ها داشته، جمهوری اسلامی آمادگی خود را جهت کمک به دولت مرکزی اعلام کند؟

برای جمهوری اسلامی ایران عراق ارزش حیاتی دارد. ارزشی استراتژیک که هویت، امنیت و منافع سیستمی این کشور را شامل می شود.

از یک طرف عراق باید به عراق شیعی تبدیل شود، چرا که مراکز عمده شیعیان در این کشور قرار دارد. هر چند جمهوری اسلامی مدام در صدد است که قدرت سیاسی را از مراکز و مراجع مذهبی گرفته و آنها را به حوزه قدرت مذهبی محدود کند.

"جمهوری اسلامی در منطقه و بخصوص در عراق انجام می دهد از منافع سیستمی آن سر چشمه می گیرد نه خواست یا منافع ملی این کشور. چرا که در اعتراضات ١٣٨٨ مردم این کشور شعار نه غزه/ نه لبنان را سر دادند."

اما کربلا و نجف جزو بخش جدایی ناپذیر هویت این کشور هستند. از طرف دیگر ایران دیگر اجازه نخواهد داد که کشوری با حاکمانی سنی بار دیگر در همسایگی آن قرار بگیرد.

در همان حال اجازه نخواهد داد که دمکراسی پایدار در این کشور پا بگیرد که باعث تقویت خواسته شهروندان خود شود.

سر آخر آنچه جمهوری اسلامی در منطقه و بخصوص در عراق انجام می دهد از منافع سیستمی آن سر چشمه می گیرد نه خواست یا منافع ملی این کشور. چرا که در اعتراضات ١٣٨٨ مردم این کشور شعار نه غزه/ نه لبنان را سر دادند.

دولت مرکزی تا به امروز هیچگونه تسامحی در مقابل خواست سنی ها از خود نشان نداده است.

برای کشوری که در حال بنیان نهادن سیستم نو پای خود است، آیا منطقی نبود که در جهت همزیستی هویت های این کشور گام بردارد. پس می توان پرسید این همه قاطعیت برای چیست؟

از نظر جمهوری اسلامی ایران هر گونه تلاش سنی ها جهت تقسیم قدرت در بغداد مساوی با بازگشت اعراب سنی به قدرت خواهد بود. این بازگشت در دراز مدت می تواند عراق را به کشوری با استقلال سیاسی تبدیل کند.

در چنین شرایطی دولت مرکزی از طرف ایران حمایت می شود و آمریکا همچنان بر ثبات سیاسی تاکید دارد. بغداد هرگونه اعتراض سنی ها را مساوی با جنگ با ترور قلمداد می کند.

سنی ها و آرزوهای عربستان

در معادلات سیاسی عراق امروز سنی ها از طرف شیعیان و کردها در محاصره قرار گرفته اند. در چنین شرایطی سنی ها که به شدت احساس شکست می کنند به هر دری می زنند تا به امنیت هویتی دست پیدا کنند یا گذشته خود را باز یابند.

عربستان سعودی از جمله بازیگرانی است که با تمام قدرت از سنی ها حمایت می کند تا عراق همچنان در محور سنی باقی بماند.

"از برخورد دو گسل سنی و شیعه در منطقه نتیجه فشارهای حاصله از تهران و ریاض است که مردم عراق و سوریه تاوان آنرا می دهند."

اما این حمایت از دایره سیاسی آن خارج شده و صورتی خشونت آمیز به خود گرفته است.

عربستان که همچون ترکیه در معادله سوریه موفق عمل نکرد، حال به حامیان جدی گروهای تندرو تبدیل شده که سوریه و عراق عربی را به جولانگاه خود تبدیل کردهاند.

برای عربستان، عراق سرزمینی از دست رفته است که شیعیان به نمایندگی جمهوری اسلامی ایران سکان آنرا در دست گرفته اند. پس نباید اجازه داد پروسه قدرت مطلق شیعیان ادامه پیدا کند.

در همان حال آشفتگی فضای سیاسی این امکان را برای عربستان بوجود آورده که هم در جهت محدود کردن قدرت جمهوری اسلامی در این کشور گام بردارد و همچنین از پیوستگی جغرافیای مناطق سنی نشین سوریه و عراق جهت تشدید فشارها بر دولت شیعی عراق استفاده کند.

آنچه می توان در پایان اشاره کرد این است که زلزله ناشی از برخورد دو گسل سنی و شیعه در منطقه نتیجه فشارهای حاصله از تهران و ریاض است که مردم عراق و سوریه تاوان آنرا می دهند.

در حال حاضر دولت عراق به بهانه سرکوب گروهای تندرو وارد کارزار سرکوب سنی ها شده و در همان حال گروهای تروریستی هم به ابزاری جهت به انجام رساندن جنگ قدرت ریاض و تهران تبدیل شده اند.

نظرات

برای این موضوع نمی توان اظهارنظری ارسال کرد

بخش نظرات
 
  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 14.

    منازعه میان ایران، عربستان، امریکا و روسیه در خاورمیانه در حال حاضر کاملا زرگری است و این 4 کشور در یک ائتلاف نانوشته در حال مبارزه با القاعده از یمن تا سوریه و شاخه های آن مثل داعش هستند مطمئن باشید عربستانی که مجری برنامه های امریکا در منطقه است هرگز جرئت حمایت از داعش را ندارد و برعکس همه دیدند وقتی که داعش با تسلط بر الانبار در عراق در یک موقعیت استراتژیک مطلوب قرار گرفت، نیروهای وابسته به عربستان در سوریه مثل الجبهة الإسلامية و جبهة الثوار السوريا (همان ارتش آزاد) که بیشترین تعداد جنگجو در سوریه را دارند با دستور عربستان و امریکا، ضمن رها کردن خط مقدم جنگ با اسد، به صورت کاملا غافلگیر کننده چند صد نیروی داعش را کشته و بیشتر مواضع این گروه در شمال و شرق سوریه را تصرف کردند. از طرفی وابستگی کامل حکومت مالکی به امریکا و ایران را هم نباید فراموش کرد.

  • اظهارنظر شماره 13.

    این اظهار نظر حذف شده است زیرا مسئولان صفحه آن را بر خلاف مقررات صفحه تشخیص داده اند . مقررات صفحه.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 12.

    براي بازگشت آرامش به عراق و سوريه بايد همه گروهها و كشورها از خود انعطاف نشان دهند. اگر در اين دو كشور، نظام فدرالي همراه با دمكراسي شكل بگيرد و قدرت حكومت مركزي محدود شود و به ايالتها قدرت داده شود، به آرامش مي رسند.
    عراق مي تواند از الگوي مناطق كردنشين، براي مناطق سني نشين هم استفاده كند. البته تحقق اين مهم به انعطاف همه جوانب درگير نياز دارد.

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 11.

    در حوادث سال 88 شعار «نه غزّه ، نه لبنان» داشتیم ولی کسی «نه سوریه ، نه لبنان» نمیگفت ، چون اون موقع اصلاً رویدادهای سوریه اتّقاف نیافتاده بود ! در عراق وسوریه ، عربستان نقش حمله کننده داره و ایران نقش مدافع ... این واضحه (فارغ از محّق بودن هر یک) ولی نویسنده قصد داره نقش این دو را یکی فرض کنه و چون عربستان در عمل ناموفّق ظاهر شده و کار خاصّی از پیش نبرده ، ایران رو هم این وسط جزو خیلی بدها قرار بده ... ایران حواسش جمعه که داره چی کار میکنه در حالی که عربستان و دوستانش فقط فکر افکار متحجّر مذهبی خودشون هستند ! سوریه مثال خوبیه که نشون میده هرچی گروه متحجّر و متعصّب وجود داره از عربستان تغذیه میشه و نه ایران ! ترکیه هم که به درستی اشاره شد ، اومد هارت و پورت کنه دستش موند تو حنا و با سرافکندگی کشید کنار ... سرنوشتی که برای عربستان هم میشه پیش بینی کرد !

  • به این نظر رای دهید
    0

    اظهارنظر شماره 10.

    با توجه به حمله صدام به ایران، ایران این حق را برای خود قایل است که از قدرت گرفتن پان عربها در عراق جلوگیری کند. از سوی دیگر مقاله به گونه ای نوشته شده است که انگار قبایل سنی در عراق به دنبال دموکراسی هستند و هیچ انگیزه قومی قبیله ای ندارند. خوشبختانه در مقاله به این حقیقت اشاره شده است که سنی ها در عراق آرزوی دوران صدام را در سر می پرورانند و باید بیافزایم که هیچ گونه نشانه ای از پشیمانی در آنها بخاطر حمایت از جنایات صدام دیده نمی شود. بنابراین هیچ تضمینی نیست که با دوباره با به قدرت رسیدن آنها جنایات صدام دوباره تکرار نشود.

 

نظرات 5 از 14

 

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.