دعوت به مراسم گردن زنی؛ انتشار ویدئو از اعدام یک محکوم در ایران

حق نشر عکس mehr

این روزها فیلمی در شبکه های اجتماعی در چرخش است که لحظه های آخر زندگی جوانی را نشان می دهد که قبل از اجرای کیفر اعدام و مرگش درخواست دیدن مادرش را دارد.

گفته می‌شود در این ویدئو صدای ضجه زنی قابل شنیدن است. گفته می شود با جوان و درخواست آخرش با خشونت برخورد شده، مورد ضرب و شتم قرار گرفته و به زور طناب دار به دور گردنش انداخته اند.

این فیلم آزار دهنده از طریق برنامه های ماهواره ای و شبکه های اجتماعی به صورت گسترده ای بازپخش شده است. من انتخاب کردم که آن را نبینم چون معتقدم برای مبارزه با خشونت و کیفر مرگ نیاز به دیدن آن ندارم.

اما وجود این فیلم و بحث ها و واکنش های متفاوتی که برانگیخته سوالهای فراوانی را درباره نحوه مبارزه علیه خشونت غیر قابل انکار در جامعه امروز ما و کیفر مرگ بوجود آورده است.

آیا با پخش و به اشتراک گذاشتن این فیلم در شبکه های اجتماعی، از ما دعوت به حضور در اعدام ملا عام نمی شود؟ آیا اعدام در ملا عام ترویج خشونت نیست و تماشاچیان آن قربانی خشونت و، ناخواسته به ترویج آن کمک نمی کنند؟

چه فرقی بین ما و حکومتی وجود دارد که با "ایجاد رعب و وحشت" می‌خواهد "امنیت" در جامعه ایجاد کند؟ چرا ما باید بازیگر نمایشی باشیم که آن را محکوم می کنیم؟ چرا حضور مجازی داشتن در این نمایش فرق دارد؟

آیا ما در بازپخش و ترویج خشونت اختیار، نقش و مسئولیتی نداریم؟ آیا صفحه کامپیوتر و تلویزیون به ما مصونیت می‌دهد؟ مگر نه اینکه ما اختیار داریم که به محل اعدام نرویم، پس این اختیار را هم داریم که در ترویج خشونت شرکت نکنیم و با حضور نداشتن و مشارکت نکردن، فعالانه آن را محکوم کنیم.

جمهوری اسلامی معتقد است که اعدام در ملاعام درس عبرتی است برای جامعه. مجازاتی است بازدارنده و وحشت از مرگ، مجرمان احتمالی آتی را می ترساند.

عده ای هم می گویند که داشتن فیلم از لحظه اجرای اعدام، "سند جنایات حکومت است"؛ می گویند، "باید دید، شوکه شد و به حرکت در آمد"، که "این صحنه ها انگیزه مبارزه است".

می گویند این "حق" ماست که این فیلم را ببینیم. اگر در کرج هم بودیم آیا بدنبال این حق می رفتیم؟ آیا برای مبارزه با اعدام انتخاب می کردیم که به تماشای رقص مرگ انسانها برویم؟

اگر اعدام بد است، اگر با کیفر مرگ مخالف هستیم یا نظر مشخصی هنوز نداریم و یا حتی معتقدیم برای بعضی جرایم فقط باید کیفر مرگ اجرا شود چه نیازیست که شاهد خشونت باشیم؟

انگیزه مخالفت با اعدام نباید صحنه های دلخراش زجر و ضجه محکوم و خانواده اش باشد. بدون تردید شاهد چنین صحنه هایی بودن آزار دهنده است و اذیتمان می‌کند.

اگر مبارزه علیه اعدام به همین سادگی باشد پس زمانی هم که حرفهای خانواده مقتول و یا قربانی جرمی را هم بشنویم بر انگیخته خواهیم شد تا فقط آرزوی مرگ مجرم را کنیم.

اگر برای جان انسان ها ارزش قائل هستیم، اگر با اعدام مخالفیم باید با قواعد و دلایل منطقی مخالف باشیم نه با احساس و هیجان. بند ۶ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی حق زندگی را حق ذاتی انسان ها شناخته است.

صدور حکم اعدام فقط در مورد مهم ترین جنایات جایز است. در ایران اما تشخیص "مهم ترین جنایات" بر اساس قانون مجازات اسلامیِ تایید شده توسط نمایندگان مجلس و شورای نگهبان و تعریف و تعبیر شخص قاضی است.

تبعیض، بی عدالتی، نبود روند قضایی بیطرفانه و منصفانه، اعتراف به جرم کرده و ناکرده برای متوقف شدن شکنجه، عدم دسترسی به وکیل، محکوم شدن در دادگاه های چند دقیقه ای، نگهداری در شرایط غیر انسانی، اذیت و آزار بوسیله زندانبانان و دیگر زندانیان، مکرر پای چوبه دار رفتن و التماس برای بخشش، ... و بسیار دلایل دیگر که در مطبوعات داخلی هم گزارش می شود می توانند قسمت هایی از دلایل مخالفت با اعدام در ایران باشد.

فراموش نکنیم که اجرای حکم اعدام آخرین مرحله زنجیره فجایع اقتصادی-اجتماعی-سیاسی است که از فردی بر اساس قانون مجازات اسلامی مجرم می‌سازد.

برای محکوم کردن کیفر مرگ نیاز به دیدن جان دادن انسانها نیست.

به نظر من بازپخش فیلم این صحنه ها - مثل حضور در مکان اعدام در ملا عام - چیزی جز مشارکت در خشونت و نتیجه آن ایجاد کینه، نفرت و فرهنگ انتقامجویی از یک سو و از سویی دیگر عادی شدن خشونت و تبدیل آن به فرهنگی پذیرفته شده در جامعه است.

فرهنگی که عواقب شومش گریبان نسل های آینده و بچه هایمان را خواهد گرفت.

حق نشر عکس MEHR