بودجه فرهنگی سال ۱۳۹۴ ؛ رشدی قابل پیش‌بینی

حق نشر عکس i

نگاهی به جدول لایحه بودجه در حوزه فرهنگ از رشد قابل پیش‌بینی بخش‌های مختلف آن حکایت دارد. اگر چه کلیت بودجه از روح انقباضی بودن آن حکایت دارد.در بخش درآمدهای بودجه، برخی از دستگاه‌های فرهنگی و هنری ملزم به تامین درآمدهایی شده‌اند،اما عمده این درآمدها به حساب خزانه واریز می‌شود و عملا نصیب این دستگاه‌ها نمی‌گردد.

دولت طبق جدول شماره پنج و در فصل درآمدها برای خود ۳۵۰۰ میلیارد تومان درآمد از ناحیه خدمات آموزشی و فرهنگی پیش بینی کرده است.

در جدول شماره شش که برآورد اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای بر حسب امور- فصل سال ۱۳۹۴ است رقم ۴۹۹۹ میلیارد تومان، تقریبا معادل ۵ هزار میلیارد تومان هزینه پیش بینی شده است که در فصل"فرهنگ و هنر،رسانه‌های جمعی و گردشگری" و بین دستگاه‌های مختلف فرهنگی و هنری و مذهبی توزیع می‌شود.

اگر بودجه آموزش و پرورش را هم در زمره بودجه حوزه فرهنگ قرار دهیم حجم آن چند برابر خواهد شد. وزارت آموزش و پرورش با بودجه بالای ۲۳ هزار میلیارد تومانی بیشترین سهم را در کل بودجه در حوزه فرهنگ به خود اختصاص داده است.

برخی نهادها هستند که درعمل کار فرهنگی می کنند مثل موزه عبرت که زیرنظر وزارت اطلاعات است با بودجه ۵ میلیارد تومانی و یا پروژه راهیان نور با بودجه ۱۱۰میلیارد تومانی که به نوعی در حوزه فرهنگ و گردشگری با تمرکز بر بازدید کار فرهنگی از جبهه‌های جنگ انجام می‌شود که بودجه آنها نیز در زیرمجموعه فرهنگ طبقه‌بندی می‌شود.

در بخش هنرها بودجه سازمان سینمایی با رشدی اندک به ۱۰۶ میلیارد تومان رسیده است. در بخش کتاب و مطبوعات(معاونت فرهنگی و معاونت مطبوعاتی) ۱۵۰ میلیارد تومان اختصاص داده شده است که از معدود بخش‌هایی است که در مقایسه با سال قبل رشدی نداشته است. این بودجه به تناسب ۶۰ به ۴۰ بین بخش کتاب و مطبوعات توزیع خواهد شد.

معاونت هنری وزارت ارشاد از رشدی ۱۵ درصدی در مقایسه با سال قبل برخوردار شده است. در لایحه برای هنرهای تجسمی ۱۶ میلیارد و نهصد میلیون تومان، برای هنرهای نمایشی ۳۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان و برای موسیقی ۱۹ میلیاردو ۵۰۰ میلیون تومان پیش‌بینی شده است.

برای این سه مقوله در حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی نیز بودجه‌ای در نظر گرفته شد که به ترتیب برای هنرهای تجسمی(۳ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان)،موسیقی و تتاتر هر کدام (۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان) پیش بینی شده است. در این بخش برای سینما نیز ۱۸ میلیاد و ۲۰۰ میلیون تومان بودجه پیش‌بینی شده است.

در لایحه بودچه سال ۹۴ ستونی با عنوان اختصاصی سال ۹۴ آمده است که به برخی از این نهادها بودجه خاص تری تعلق گرفته است مثل پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی(زیرمجموعه وزارت علوم) که بودچه مصوب سال ۹۳ آن ۲۳ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان مقرر شد اما در سال ۹۴ دوازده میلیارد تومان به آن اختصاص داده شده است تا بودچه سال آتی آن با رشذی ۸۰ درصدی به ۴۲ میلیارد تومان برسد.

از سال ۸۴ بنیاد سعدی برای نخستین بار به نهادهای دارای بودجه اضافه شده که زیر مجموعه سازمان فرهنگ و ارتباطات قرار دارد با ۴ میلیارد تومان بودجه سالانه. همچنانکه در زیرمجموعه‌های مرتبط با سازمان تبلیغات اسلامی که زیر نظر دفتر رهبری است ، یک نهاد تازه با عنوان "مرکز الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت" با بودجه ۶میلیارد تومانی ،برای نخستین بار در ردیف بودجه دارای بودجه اختصاصی شده است.

در سازمان فرهنگ وارتباطات با بودجه ۲۱۵ میلیارد تومانی که ریاست آن با تایید رئیس جمهور و رهبر مشخص می‌شود،از محل همین بودجه به مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی،مجمع جهانی اهل بیت، دانشگاه اهل بیت، و دانشگاه مذاهب اسلامی اختصاص داده می‌شود.

بخشی از بودجه حوزه فرهنگ در جدولی به نام جدول شماره ۱۷ آمده است که تحت عنوان کمک به اشخاص حقوقی غیردولتی که سال گذشته جدا ساختن آن از بخش‌های آصلی حوزه فرهنگ مورد اعتراض نمایندگان قرار گرفته بود. قرار بود در سال قبل این جدول با بخش فرهنگ ادغام شود،‌اما به نظر می‌رسد به دلیل آنکه هیچکدام از این نهادها عملا زیر مجموعه نهادی دولتی یا عمومی قرار نمی‌گیرند ، نتوان برای‌ آن تدبیری خاص اندیشید. اگر چه مشخص نیست نهادی چون پژوهشکده امام خمینی، که زیر نظر آیت‌الله مصباح یزدی فعالیت می‌کند با بودجه امسال آن با رشدی ۸ درصدی(۱۴میلیارد تومان) چرا نباید به جدول ۱۷ انتقال یابد.

موسسه نشر آثار امام خمینی که زیر نظر سید حسن خمینی فعالیت می‌کند با افزایش ۸۰ درصدی بودجه همراه بوده است. بودجه سال گذشته این نهاد ۱۶ میلیارد تومان اما بودجه امسال ۳۰ میللیارد تومان که علاوه بر آن ۲۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان هم تحت عنوان تملک دارایی‌های سرمایه به این بودجه اضافه شده تا جمع آن در لایحه بودجه به بیش از ۵۲ میلیارد تومان برسد. ۵ میلیارد ازاین بودجه به پژوهشکده امام خمینی اختصاص دارد.

علاوه بر مرکز فرهنگی مساجد که بودجه‌ای از ارشاد می گیرد در زیر مجموعه سازمان تبلیغات اسلامی نیز مرکز رسیدگی به امور مساجد قرار دارد که بودجه امسال آنها بیش از ۳۲ میلیارد تومان است و مشخص نیست که چرا باید برای یک مکان دو نهاد بودجه پیشنهاد دهند و هزینه شود.

نگاهی به کلیت بودجه حوزه فرهنگ نشان می دهد که نهادهایی(به خصوص نهادهای مذهبی) که در این حوزه فعالیت و از بودجه دولت ارتزاق‌ می‌کنند، چند برابر بودجه وزارت ارشاد را به خود اختصاص داده‌اند. نهادهایی که به دلیل آنکه یا زیر مجموعه نهاد رهبری قرار دارند و یا آنکه در زمره‌ نهادهای زیر مجموعه وزارت ارشاد و دولت نیستند، در عمل امکان رصد فعالیت‌های‌ آنها و طلب پاسخ از‌آنان برای کارهایی که انجام می‌دهند ، وجود ندارد.

در یک سال گذشته دولت و وزارت ارشاد از سوی منتقدان و برخی نمایندگان طیف مخالف دولت متهم به سهل‌انگاری در کار فرهنگی شده‌اند، این در حالی است که با نگاهی به جدول بودجه نهادهای فرهنگی و دینی و جمع‌بست بودجه سازمان صدا و سیما، نهادهای مذهبی و فرهنگی زیر نظر رهبری ،حوزه‌های علمیه کشور(قم ،‌مشهد و تهران و ...) و بسیج و سپاه حجم بودجه آنها تا پنج برابر بودجه‌ای است که در وزارت ارشاد هزینه می‌شود. برای نمونه تنها بودجه‌ای که به بسیج کل کشور اختصاص داده شده است، بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان بالاتر از بودجه وزارت ارشاد است. یا جمع بودجه‌هایی که در حوزه‌های علمیه دینی و نهادهای زیر نظر آنان هزینه می‌شود بیش از دو برابر بودجه وزارت ارشاد است.