تصحیح آماری غلط در مورد انتخابات خبرگان

حق نشر عکس BBC World Service

در روزهای گذشته، گزارشی در رسانه های مدافع عملکرد نظارتی شورای نگهبان منتشر شده که حکایت دارد، حتی در صورت تجدید نظر نکردن این شورا در رد صلاحیت ها، انتخابات امسال مجلس خبرگان "رقابتی ترین" انتخابات تاریخ خبرگان در ایران است.

این گزارش برای اثبات ادعای خود، از جمله مدعی شده که در انتخابات قبلی خبرگان در سال ۱۳۸۵، تعداد تایید صلاحیت شدگان ۱۴۶ بوده؛ که با توجه به ۸۶ کرسی مجلس در آن زمان، به معنی رقابت ۱.۷ نفر برای هر کرسی است. مقایسه این نسبت با درصد تایید صلاحیت شدگان امسال (تا به حال) این تصور را ایجاد کرده که انتخابات خبرگان امسال "رقابتی تر" شده است؛ چون هم اکنون تعداد تایید صلاحیت شدگان ۱۶۶ نفر و تعداد و تعداد کرسی ها ۸۸ نفر است که به معنی رقابت ۱.۸۹ برای هر کرسی خواهد بود.

البته، نه در انتخابات ۸ سال پیش و نه در انتخابات امسال، رقابت قابل توجهی میان کاندیداها وجود ندارد و از این نظر، ماهیتا نمی توان تفاوت معنی داری را میان مجموعه انتخابات مجلس خبرگان در ایران شناسایی کرد. با وجود این، آمار ۱۴۶ نفری ادعا شده در مورد تایید صلاحیت شدگان انتخابات ۸ سال پیش، با آنچه در همان زمان از سوی دستگاه های رسمی گزارش شده، متفاوت است.

با این فرض خوشبینانه که کمتر گزارش شدن تعداد تایید صلاحیت شدگان انتخابات خبرگان ۱۳۸۵، سهوی باشد، می توان آن را به اشتباهی مشخص نسبت داد: اینکه مبنای چنین گزارشی، تعداد تایید صلاحیت شدگان "اولیه" انتخابات آن سال باشد.

اگرچه تعداد این تایید صلاحیت شدگان درابتدا ۱۴۵ نفر بود، اما سپس، در مرحله ۱۰ روزه رسیدگی به شکایت ها، صلاحیت ۱۸ نفر دیگر تایید شد و شورای نگهبان اسامی ۱۶۳ نفر را به وزارت کشور و سپس رسانه ها اعلام کرد. با این حال، بعد از اعلام اسامی نهایی، شورای نگهبان نهایتا ۱ کاندیدای دیگر (از استان مازندران) را هم تایید صلاحیت کرد. به این ترتیب، تعداد کاندیداهایی که در انتخابات ۸ سال پیش خبرگان به رقابت پرداختند، به ۱۶۴ نفر (و نه چنانکه اخیرا گزارش شده ۱۴۶ نفر) رسید.

به این ترتیب، در صورتی که شورای نگهبان در بررسی صلاحیت کاندیداها تجدید نظر نکند، میزان رقابت در انتخابات ریاست مجلس خبرگان امسال، از سال ۱۳۸۵ کمتر است؛ و نه آنکه چنانکه گفته شده بیشتر باشد.