مسلمانان برمه و سکوت، از آنگ سن سوچی تا کشورهای اسلامی

برمه(میانمار) کشوری است در جنوب شرقی آسیا از مستعمرات سابق بریتانیا که پس از جنگ جهانی دوم استقلال خود را به دست آورد اما درگیر یک سلسله نا آرامی و جنگ های داخلی شد که منجر به قدرت گرفتن نظامیان از دهه شصت میلادی شد. حکومت نظامی که با استبداد کشور را اداره می کرد نام آن را نیز به "میانمار" تغییر داد. این تغییر نام مورد قبول طرفداران دموکراسی در آن کشور نبود و هنوز هم آنان کشور خود را برمه می خوانند. با فشار تحریم های خارجی و مقاومت های مردمی سرانجام در سال ۲۰۱۵ انتخاباتی برگزار شد که قدرت بین حزب پیروز آنگ سن سوچی و ارتش تقسیم شد و قدرت تا حدودی از اختیار نظامیان خارج شد. مذهب نود درصد مردم این کشور بودایی است.

یکی از ایالات این کشور راخین نام دارد و بیش از هشتاد درصد ساکنین آن از قوم "روهینگیا" و مذهب آنان اسلام است. بنابراین در کشور بودائی مذهب برمه که تقریبا هفتاد میلیون جمعیت دارد، قوم "روهینگیا" هم یک اقلیت قومی و هم یک اقلیت مذهبی است. قبل از استقلال این کشور همه ساکنین این منطقهٔ تحت ستم و استثمار یکسان قرار داشتند یعنی اگر نه در برخورداری از حقوق، حداقل در ظلمی که به آنان می رفت هیچ گروهی بر گروه دیگر امتیازی نداشت.

با پایان جنگهای جهانی و ایجاد و استقلال کشورهایی چون برمه و هند و سپس جدائی پاکستان از هند و سر انجام استقلال بنگلادش در سال ۱۹۷۱ این تساوی به هم خورد و عده ای امتیازاتی خاص برای قوم و گروه خویش قائل شدند و مناطقی نیز در این تقسیم بندی جغرافیایی با اقلیتی مذهبی یا قومی به وجود آمد که از بسیاری از حقوق اکثریت محروم ماندند که می توان به عنوان نمونه به " مسلمانان کشمیر" هند اشاره کرد.

حق نشر عکس GETTY IMAGES
Image caption بارها دهکده ها و خانه های مسلمانان برمه مورد هجوم بودائیان بنیادگرا و متعصب قرار گرفته و به آتش کشیده شده است. برای فرار از این وضعیت دردناک افراد روهینگیا چاره ای جز پناه بردن به سایر کشورها ندارند اما متاسفانه آغوش بازی برای آنان وجود ندارد

نمونه دیگری از این دست، قوم "روهینگیا" است که در ایالت راخین از دویست سال قبل ساکن بوده اند، و با زراعت و دامپروری روزگار می گذرانند. با تشکیل دولت برمه (میانمار) هر چند حکومت آن سکولار است اما تحت نفوذ راهبان بودائی چشم بر افراد روهینگیا بسته و مدعی شدند که چون اجداد آنان از بنگلادش به برمه آمده اند بنابراین باید کشور را ترک کنند و از اعطای تابعیت به آنان امتناع شد. افراد روهینگیا که چند نسل است در این کشور ساکن هستند، علتی برای ترک خانه و کاشانه خود نمی بینند و از سوی دیگر، سایر کشورها از جمله بنگلادش هم حاضر به اعطای تابعیت به آنان نیستند و در نتیجه بیش از پنجاه سال است که افراد این قوم از کلیه حقوق شهروندی محروم هستند، نه می توانند گذرنامه گرفته و قانوناً کشور را ترک کنند، نه حق شرکت در انتخابات را دارند، نه از خدمات بهداشتی، آموزشی رایگان می توانند بهره مند شوند، نه اجازه استخدام در ادارات و شرکتهای دولتی یا تحت پوشش دولت را دارند.

بارها دهکده ها و خانه های محقّر آنان مورد هجوم بودائیان بنیادگرا و متعصب قرار گرفته و به آتش کشیده شده است. برای فرار از این وضعیت دردناک افراد روهینگیا چاره ای جز پناه بردن به سایر کشورها ندارند اما متاسفانه آغوش بازی برای آنان وجود ندارد. تعدادی از آنان هنگام رفتن به کشور استرالیا غرق شدند آنهایی هم زنده ماندند به اردوگاه هایی اعزام شدند که از وضعیت قبلی آنان بهتر نبود.

حکومت برمه با ایجاد محدودیّت برای خبرنگاران جهت رفتن به راخین سعی کرده سر پوشی بر رفتار خود بگذارد اما بر اثر فعالیت مدافعان حقوق بشر در سراسر جهان از جمله کشور برمه، به تدریج مردم دنیا از وضعیت مسلمانان روهینگیا مطلع شدند و چندین گزارش معتبر از وضعیت دردناک مسلمانان در این منطقهٔ از جهان تهیه و منتشر شد و حتی سازمان ملل نیز گزارشگرانی به آنجا روانه کرد.

حق نشر عکس AP
Image caption نکته دردناک آن که کمپین حکومتی که هیچ صحبتی از حقوق شهروندی مسلمانان نمی کند از سوی آنگ سن سوچی برنده جایزه صلح برمه که خود سالها در حبس خانگی بوده هدایت و رهبری می شود

در مقابل، حکومت برمه نه تنها تغییری در روش خود نداد بلکه با راه اندازی کمپینی تحت عنوان "کمپین حمایت از مسلمانان راخین" سعی در القای این نکته کرد که اساساً قومی به نام روهینگیا وجود ندارد، این کمپین که هیچ حمایتی از مسلمانان روهینگیا نمی کند در حقیقت پاسخی است بر اعتراضات بین المللی و فقط به بودائیان سفارش می کند که آرامش خود را حفظ کرده و با ملایمت رفتار کنند، اما هیچ صحبتی از حقوق شهروندی مردم بیگناه و محروم نمی کند. نکته دردناک آن که این کمپین از سوی آن سان سوچی، برنده جایزه صلح برمه که خود سالها در حبس خانگی بوده هدایت و رهبری می شود و این امر باعث اعتراضات شدیدی شده است از جمله دالای لاما و اسقف دزموند توتو با اعتراض به همکار برمه ای خود خواهان اقدامی عملی برای احقاق حقوق اقلیت تحت ستم در کشور برمه شده اند.

نکته قابل تامل سکوت و بی تفاوتی کشورهای اسلامی است در قبال سرنوشت چند صد هزار مسلمان روهینگیا است. از جمله دولت جمهوری اسلامی ایران اعتراض های گهگاهی و غیر جدی در این زمینه کرده و هیچگاه کمک های انسان دوستانه ای برای آنان ارسال نکرده است و البته این فراموشی فقط مربوط به دولت ایران نیست بلکه دولتهای عربستان،قطر، امارات متحده عربی، کویت، و ... نیز همگی چشم بر هم کیشان خود بسته اند. این فراموشی ها مسلما سهوی نیست زیرا حمایت از مردم روهینگیا نفع سیاسی برای این گونه حکومت ها ندارد و مسلمانان روهینگیا برخلاف مسلمانان لبنان و فلسطین در محاسبات و منافع سیاسی جائی ندارند.

با این اوصاف به نظر می رسد شعار حمایت از "مسلمانان" یا "ستمدیدگان" فقط سرپوشی است برای دخالت حکومت های اسلامی در سایر کشورها و توجیهی برای جاه طلبی سیاسی آنان و نه در راستای تغییر موقعیت اجتماعی و سیاسی آنان.

حق نشر عکس AFP

مطالب مرتبط