آیا تقاضا در بازار ایران در حال افزایش است؟

خانمی در حال خرید در بازار حق نشر عکس Getty Images
Image caption درآمدها و هزینه‌های خانوار به هم نزدیک شده است

تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی ایران نشان می‌دهد که در سال ۱۳۹۵ برای نخستین بار در پنج سال گذشته درآمدها و هزینه‌های خانوار به هم نزدیک شده و هزینه خانوارها افزایش پیدا کرده است.

بنا بر این گزارش که با عنوان "خلاصه‌ای از نتایج بررسی بودجه خانوار در مناطق شهری ایران" منتشر شده، هزینه متوسط خانوارهای ایرانی به طور میانگین به ماهی سه میلیون و ۲۷۵ هزار تومان رسیده است در حالی که درآمدها به طور متوسط ماهی سه میلیون و ۲۶۹ هزار تومان بوده است.

آمار جدید نشان می‌دهد که در سال گذشته خورشیدی متوسط هزینه یک خانوار شهری ۳۹ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بوده و درآمد یک خانوار ۳۹ میلیون و ۲۳۷ هزار تومان بوده است.

یک مقایسه سر انگشتی نشان می‌دهد که کسری سالانه بودجه خانوار، ۶۳ هزار تومان یعنی تقریبا ماهی ۵ هزار تومان بوده است در حالی که این رقم در سال‌های گذشته بسیار بیشتر بوده و به دلیل تورم شدید، درآمدها همواره کمتر از تورم رشد داشته است.

البته همواره به دلیل مسائل مالیاتی و موارد نظیر یارانه‌ها، خانوارهای ایرانی درآمدهای خود را کمتر از آنچه هست اعلام می‌کنند و برخی کارشناسان این عوامل را یکی از دلایل شکاف هزینه و درآمدها خانوارهای ایرانی می‌دانند.

مقایسه درآمدها و هزینه‌ها در سال گذشته با سال ۱۳۹۴ حاکی از رشدی بالای ۱۱ درصد است در حالی که تورم در سال گذشته ۹ درصد بوده است. این یعنی افزایش هزینه‌ها و درآمدها معادل ۲ درصد بیش از تورم بوده است.

در چند سال اخیر یکی از بزرگ‌ترین مشکلات اقتصاد ایران افت تقاضا بوده است و تلاش‌های دولت برای تحریک بازار از طریق ارائه کارت‌های اعتباری برای خرید کالاهای داخلی با شکست مواجه شده است.

آمار تازه می‌تواند نشانه‌ای از بهبود تقاضا در بازار باشد و کارشناسان اقتصادی بر این باورند که دولت تازه حسن روحانی بعد از چهار سال پرتلاطم با تورم بالا و رشد اقتصادی منفی، می تواند امیدوار باشد که با در پیش گرفتن سیاست‌های ارزی مناسب و بهبود فضای کسب و کار و سرمایه گذاری، رونق دوباره به بخش تولید باز گردد.

اکنون بسیاری از واحدهای تولیدی در داخل به دلیل کمبود تقاضا و برخی مشکلات نظیر کمبود نقدینگی با حداقل ظرفیت کار می‌کنند و یا تولید خود را متوقف کرده‌اند.

دولت آقای روحانی سال گذشته برای رونق بخشیدن به تولید نزدیک به ۱۷ هزار میلیارد تومان به صورت وام به بیشتر از ۲۲ هزار واحد تولیدی پرداخت کرد و قرار است امسال، این رقم به ۳۰ هزار میلیارد تومان برسد.

حق نشر عکس Tasnim
Image caption مقایسه آمار سال گذشته با سال ۱۳۹۴ نشان می‌دهد که تعداد اجاره نشینان درسال گذشته بیشتر شده و در مقابل از تعداد دارندگان واحد مسکونی شخصی کم شده است

مسکن و انرژِی در صدر هزینه‌ها

آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد که ۳۵.۵ درصد از هزینه مربوط به مسکن، آب، برق و گاز بوده است و نزدیک به ۲۳ درصد نیز صرف خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها شده است.

بنابر آمار، متوسط هزینه مسکن، آب و برق و گاز یک خانوار ایرانی در سال گذشته ۱۳ میلیون و ۹۴۳ هزار تومان و هزینه خوراکی و آشامیدنی هشت میلیون و ۹۹۷ هزار تومان بوده است

حمل و نقل با ۱۰.۶ درصد در رتبه بعدی هزینه‌ها قرار دارد و یک خانوار ایرانی در سال گذشته به طور متوسط چهار میلیون و ۱۸۵ هزار تومان برای حمل و نقل هزینه کرده است. رشد هزینه‌های حمل و نقل از دیگر بخش‌ها بیشتر بوده است.

بعد از حمل ونقل به ترتیب هزینه‌های مربوط به بهداشت و درمان، پوشاک و کفش، لوازم و اثاث منزل، ارتباطات، رستوران و هتل و تفریح قرار دارد.

بنابر آمار بانک مرکزی، بیشتر از ۶۴ درصد خانوارهای دارای واحد مسکونی شخصی و بقیه اجاره نشین هستند. مقایسه آمار سال گذشته با سال ۱۳۹۴ نشان می‌دهد که تعداد اجاره نشینان در سال گذشته بیشتر شده و در مقابل از تعداد دارندگان واحد مسکونی شخصی کم شده است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption در سال ۱۳۷۱ میانگین تعداد اعضای خانوارهای ۴.۹ نفر بود ولی این رقم در سال‌های گذشته همواره کاهش داشته است

کوچک شدن خانوارهای ایرانی

گزارش تازه نشان می‌دهد که در سال گذشته میانگین تعداد افراد خانوار ۳.۳۳ نفر بوده است که در مقایسه با سال ۱۳۹۴ که ۳.۳۸ نفر بوده، کاهش نشان می‌دهد.

بیست و پنج سال پیش یعنی در سال ۱۳۷۱ میانگین تعداد اعضای خانوارهای ۴.۹ نفر بود ولی این رقم در سال‌های گذشته همواره کاهش داشته است و در سال ۱۳۸۱ به ۴.۴ نفر و در سال ۱۳۹۱ به ۳.۵ نفر رسیده است.

بزرگ‌ترین گروه سنی در میان ایرانیان مربوط به گروه سنی ۲۱ تا ۳۰ سال است که ۳۰.۹ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهد. بعد از این گروه سنی، جمعیت بالای ۵۱ سال است که ۲۴.۳ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهد.

جمعیت ۱۶ تا ۲۰ سال نیز با ۱۸.۱ درصد جمعیت بیشترین گروه سنی را در میان جمعیت دارد. بقیه افراد کمتر از ۱۵ سال دارند.

بنابر گزارش تازه بانک مرکزی، ۱۰.۸ درصد جمعیت ایران بی سواد هستند و ۲.۱ درصد نیز تنها قادر به خواندن و نوشتن هستند. در این میان ۲۰.۶ درصد از جمیعت دارای تحصیلات ابتدایی، ۴۲.۷ درصد دارای تحصیلات راهنمایی و متوسطه و ۲۳.۸ درصد دارای تحصیلات دانشگاهی هستند.

موضوعات مرتبط