ژاپن در مورد تحریم نفتی ایران با آمریکا گفتگو می‌کند

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ژاپن پیشاپیش جستجو برای یافتن جایگزین‌های ایران برای تامین نفت مورد نیاز خود را آغاز کرده است

با نزدیک شدن زمان اعمال مجدد تحریم‌های آمریکا علیه ایران، مذاکراتی بین ژاپن و آمریکا در مورد آثار این تحریم‌ها در جریان است و ژاپن در این مورد با ایران هم در تماس است.

روز چهارشنبه، ٦ تیر (٢٧ ژوئن)، یوشیهیده سوگا، دبیر ارشد کابینه و سخنگوی دولت ژاپن در یک نشست خبری گفت که بررسی آثار تحریم های آمریکا علیه ایران بر اقتصاد ژاپن در جریان است و این کشور با آمریکا و سایر کشورها در این مورد رایزنی خواهد کرد. به گفته آقای سوگا، هدف از این رایزنی ها جلوگیری از بروز وضعیتی است که در آن، شرکت های ژاپنی به خاطر ارتباط تجاری و مالی با ایران با اقدامات تنبیهی آمریکا مواجه شوند.

وی گفت که در حال حاضر هم گفتگوهایی بین آمریکا و ژاپن در جریان است اما در مورد موضوع این مذاکرات و پیشرفت آنها توضیح بیشتری نداد. آقای سوگا افزود که در مورد وضعیت موجود بین ایران و ژاپن هم "تماس هایی" برقرار است.

در پی تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا برای خروج از توافق هسته ای با جمهوری اسلامی - برجام - و بازگشت تحریم های هسته ای ایالات متحده علیه ایران، مقامات آمریکایی از تمامی کشورها خواسته اند تا از خرید نفت ایران خودداری ورزند مگر اینکه پیشتر معافیت از تحریم را از دولت آمریکا به دست کسب کرده باشند. روز گذشته، به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش شد که دولت آقای ترامپ تحریم ایران را برای امنیت ملی کشورش مهم می داند و در نتیجه، امکان اندکی برای موافقت با درخواست معافیت از تحریم وجود دارد.

+ هشدار تازه آمریکا درباره خرید نفت ایران

+ خزانه‌داری آمریکا: مجوز فروش بوئینگ و ایرباس به ایران لغو می شود

+ آینده برجام: سفرهای دیپلماتیک ظریف آغاز شد

حق نشر عکس Getty Images
Image caption در صورتی که آمریکا جدا در پی اعمال تحریم نفتی ایران باشد این کشور برای فروش نفت خود با دشواری فراوان مواجه خواهد شد

ایران از صادرکنندگان عمده نفت خام به ژاپن و تعداد دیگری از کشورهای آسیایی به خصوص چین، هند و کره جنوبی است. در زمان تحریم های سابق که با اجرایی شدن برجام در اول سال ٢٠١٦ معلق شد، آمریکا به تعدادی از کشورهای آسیایی معافیت از تحریم نفتی داد اما با توجه به موضعگیری تند دولت کنونی ایالات متحده، گزارش شده که واردکنندگان نفت ایران روند کاهش اتکای خود به واردات نفتی از این کشور را پیشاپیش آغاز کرده اند.

البته در آن زمان، تحریم بانکی موانعی جدی بر سر دسترسی ایران به ارز ناشی از فروش نفت ایجاد کرده بود و دولت ایران ناگزیر شده بود از تمهیدات دیگری، چه اعلام شده و چه مخفیانه، برای استفاده از منابع ارزی خود استفاده کنند. بعدها گفته شد که برخی از این شیوه ها به سوء استفاده وسیع و گسترش بیشتر فساد مالی در جمهوری اسلامی منجر شد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption ترامپ تحریم ایران را برای امنیت کشورش ضروری می‌داند و آبه برای گفتگو پیرامون تحریم احتمالا به ایران سفر خواهد کرد

به گفته کارشناسان، انتظار می رود ژاپن و کره جنوبی عملات واردات نفت خود از ایران را متوقف کنند اما چین، هند و ترکیه گفته اند که برای توقف واردات تا قبل از ضرب الاجل تعیین شده در ماه نوامبر با دشواری مواجه هستند به خصوص اینکه دولت ایران، در تلاش برای حفظ بازارهای نفتی خود، معمولا آماده موافقت با شرایط مساعد و تخفیف است.

پس از لغو دور قبلی تحریم های هسته ای، واردات نفتی کره جنوبی و ژاپن از ایران به سرعت افزایش یافت و در اواخر سال ٢٠١٦ به حداکثر ٦٠٠ هزاربشکه در روز رسید هر چند به تدریج کاهش یافت و به حدود ٢٠٠ هزار بشکه تنزل کرد.

با وجود اینکه تحریم های هسته ای ایالات متحده علیه ایران جنبه یکجانبه دارد، اما به دلیل موقعیت خاص آمریکا در اقتصاد جهانی، موسسات و شهروندان سایر کشورها نیز در صورت نادیده گفرتن این تحریم ها با مشکلات و مجازات هایی مواجه خواهند شد. عدم دسترسی به بازارهای مالی و تجاری آمریکا، محدودیت ارتباط و ممانعت از فعالیت شعب شرکت ها در آن کشور، وابستگی بخش عمده ای از فعالیت های اقتصادی جهان با موسسات آمریکایی و استفاده گسترده از دلار - پول ملی آمریکا - در معاملات بین المللی به معنی تاثیرپذیری از تصمیم‌های اقتصادی دولت آمریکا از جمله در زمینه تحریم سایر کشورهاست.

حق نشر عکس khamenei.ir
Image caption رهبر جمهوری اسلامی از باقی‌ماندگان در برجام خواسته‌ است پس از اجرایی شدن تحریم‌های آمریکا ادامه ارتباط تجاری ایران و جهان خارج را تضمین کنند اما برآوردن این درخواست آسان نیست

با توجه به ابعاد اقتصاد آمریکا در مقایسه با سایر کشورهای، شرکت های عمده فعال در عرصه اقتصاد جهانی ترجیح می دهند روابط خود با آن کشور با به مخاطره نیندازند. لزوم حفظ ارتباط اقتصادی با آمریکا و نگرانی از محرومیت از این ارتباط باعث می شود که شهروندان و موسسات کشورهای ثالث بر مجازات هایی که ایالات متحده برای شکستن تحریم ها وضع کرده گردن بگذارند.

دولت آمریکا گفته است که توافق هسته ای با ایران در شکل کنونی آن کارآیی لازم را ندارد و مانع از دستیابی جمهوری اسلامی تسلیحات اتمی نمی شود. همچنین، مقامات آمریکایی تاکید داشته اند که لغو تحریم ها در سال ٢٠١٦ به ایران امکان داد تا برنامه هایی را دنبال کند که، از نظر ایالات متحده، زیانبار تلقی می شود. به گفته مقامات آمریکایی، گشایش مالی پس از برجام به جای بهبود شرایط اقتصادی مردم ایران، باعث تشدید فعالیت های موشکی به منظور تهدید کشورهای منطقه، حمایت از "گروه های تروریستی"، مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر و ایجاد بی ثباتی در منطقه و همچنین تقویت نهادهای سرکوب در داخل ایران شد.

مقامات جمهوری اسلامی این اتهامات را مردود دانسته و آمریکا را به نقض تعهدات بین المللی خود متهم کرده اند. جمهوری اسلامی از سایر کشورهای امضاکننده برجام خواسته است تضمین های لازم را در مورد جبران خسارات ناشی از خروج آمریکا بدهند و تهدید کرده است که در غیر اینصورت، ممکن است از این توافق خارج شود. در حالیکه دادن چنین تضمین هایی چندان آسان نیست، این خطر وجود دارد که خروج از برجام و از سرگیری برنامه های هسته ای به شیوه قبل از برجام باعث شود ایران با تحریم های گسترده تر جهانی روبرو شود.

گفته می شود شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن، در نظر دارد در ماه آینده میلادی به تهران سفر کند. به احتمال زیاد، تحریم‌های هسته‌ای و آثار آن بر روابط اقتصادی دو کشور از جمله موضوعات اصلی مذاکره بین او و مقامات جمهوری اسلامی خواهد بود.