بورس تهران در دست انداز؛ شاخص کل نگران چیست؟

حق نشر عکس iSna

شاخص کل بورس تهران یک ‌روز شش هزارواحد با صعود می‌کند و روز دیگر با اعلام وضعیت قرمز در صف‌های فروش سهام و نزول ۷ هزار و ۶۰۰ واحدی، رکورد‌ می‌شکند؛ انگار که بورس تهران به دست‌انداز افتاده باشد، دست‌اندازی که پس از سه هفته پی در پی، شاخص کل بورس سهام تهران را در نوسانی سینوسی با دامنه بیش از ۴ هزار واحد نگاه داشته است. اکنون برخی معامله‌گران مردد شده‌اند، نمی‌دانند باید همچون ماه‌های اخیر خوشبین باشند یا نگران شکل گیری حباب قیمت‌ها باشند و شایعه دستکاری بازار را باور کنند.

بورس تهران از ۲۷ شهریورماه گذشته و طی ۹ روز کاری شاهد رشد ۳۸ هزارواحدی شاخص کل بود، یعنی تنها در فاصله دو هفته بازار سهام ایران، بازده متوسطی معادل ۲۴ درصد را نصیب معامله‌‌‌گران کرد. حدود ۱۱.۵ درصد این بازده پس از اوج قیمت ۱۹ هزارتومانی دلار آمریکا رقم خورد.

بدین ترتیب در فاصله چهارم تا نهم مهرماه، شاخص کل بازار سرمایه ایران نزدیک به ۲۰ هزار واحد صعود کرد و به قله ۱۹۵ هزار واحد رسید؛ قله‌ای که هفته گذشته تا ۱۷۵ هزار واحد ریزش کرد. همچنین در سه هفته گذشته ۴۵ هزارمیلیارد تومان از ارزش بازار سهام تهران کاسته شد.

هر چند برخی کارشناسان معتقدند با عقب نشینی دلار به محدوده ۱۳ هزارتومان و تار شدن رویایی ادامه تعدیل قیمت سهام با روند افت ارزش پول ملی و نیز کمرنگ شدن امید به جهش مستمر درآمد ریالی صنایع صادراتی از جمله فلزات اساسی، فرآورده‌های‌نفتی و شیمیایی، بازار وارد فاز تصحیح قیمت‌ها شده ولی عده‌ای دیگر رفتار هیجانی تازه واردان آماتور را علت رفتار مواج شاخص می‌دانند.

به باور خوش‌بین‌های بازار، اگر غیرحرفه‌ای‌ها تحت تاثیر اخباری همچون ابعاد تازه تحریم‌های آمریکا علیه ایران و رد لایحه الحاق ایران به کنوانسیون مقابله با تأمین مالی تروریسم (CFT)، قرار نگیرند، شاخص بورس تهران همچنان به روند صعودی خود ادامه خواهد داد.

اما اخلال سامانه معاملاتی بورس تهران در روزهای یکشنبه و دوشنبه هفته گذشته و نیز برگزاری نشست رئیس سازمان بورس و اوراق بهادر ایران با دادستان تهران، بدبینی‌ به دستکاری بازار را افزایش داد.

یکشنبه هفته پیش و یک روز پس از افت ۴ هزار واحدی شاخص کل، سامانه معاملاتی بورس تهران دو ساعت و ۱۱ دقیقه متوقف شد و با تعطیلی نسبی بازار افت شاخص کل به ۱۰۹ واحد محدود شد و روز بعد شاخص کل، معاملات را با جهش هزار و ۸۰۰ واحدی شاخص کل در کسری از دقیقه آغاز کرد.

حق نشر عکس YJC
Image caption شاپور محمدی، رئیس سازمان بورس

در همین حال شاپور محمدی، رئیس سازمان بورس نیز در تشریح جزئیات نشست خود با دادستان تهران اعتراف کرد که دستکاری قیمت سهام شرکت‌های کوچک ممکن است ولی این تخلف در مورد شرکت‌های بزرگ کمتر رخ می‌دهد.

او همچنین از تخلف پیش‌دستی در معاملات توسط یک کارگزاری و تخلف یک شرکتی دولت در دستکاری بازار ابراز تاسف کرد و وعده داد با حمایت قوه قضائیه با این تخلف‌های ثبت شده برخورد شود.

اما فارغ از مسائل نظارتی سازمان بورس که موجب حساسیت دادستان تهران نیز شده بود، برخی تحلیلگران بنیادین بازار سرمایه معتقدند هیجان موجود در بورس تهران بیش از همه متاثر از توجه بیش از حد به روند حرکت شاخص کل است.

به اعتقاد آنها این شاخص به گونه‌ای طراحی و وزن دهی شده که با رشد قیمت و حجم معاملات چند شرکت بزرگ، می‌تواند جهشی قابل توجه پیدا کند. افزون بر این، شاخص کل، منعکس کننده اثر پرداخت سود نقدی سهام به سهامداران هم نیست. پس جهش شاخص کل لزوما نشانه سلطه رشد بر اکثریت بازار سهام و خوب بودن حال بورس تهران نیست.

در آستانه بازگشت تحریم نفت ایران از سوی آمریکا که سبب شده صندوق بین‌المللی پول پیش بینی کند رشد منفی اقتصاد ایران ادامه خواهد یافت، رشد شاخص کل بورس تهران می‌تواند همچنان ناپایدار باشد و منعکس کننده وضعیت واقعی بازار سرمایه و اقتصاد ایران نیز نباشد.