چرا بازارهای مالی نگران هستند؟ رکود در راه است؟

بازارهای مالی حق نشر عکس Reuters

بازارهای مالی علایم هشدار دهنده‌ای در مورد چشم‌انداز اقتصادی بریتانیا و ایالات متحده به نمایش گذاشته‌اند.

به زبان حرفه‌ای به آن "منحنی عملکرد معکوس" گفته می‌شود.

این به معنی آن است برای این دولت‌ها استقراض ده‌ساله از استقراض دو ساله ارزان‌تر در می‌آید.

این تحولی عادی نیست و معمولا چنین وضعیتی قبل از رکود یا حداقل کاهش چشمگیر رشد اقتصادی صورت می‌گیرد.

شاخص سهام‌ بازار بورس نیویورک به دلیل نگرانی سرمایه‌گذاران از رکورد احتمالی با افت مواجه شد.

آلمان با رشد اقتصادی منفی و چین با کمترین نرخ رشد اقتصادی در سال‌های مواجه بوده‌اند.

منحنی بازدهی چیست؟

نشانه‌های هشدار از بازار اوراق قرضه می‌آیند، جایی که دولت‌ها و شرکت‌ها با فروش اوراق قرضه می‌توانند پول قرض کنند.

اوراق قرضه، تعهدی برای بازپرداخت مبلغ خاصی در آینده است، دارای سررسید است و اصل آن باید در موعدش پرداخت شود.

خریداران اوراق قرضه هم تا زمان انقضای مهلت و سررسید این اوراق، هرساله بهره آن را دریافت می‌کنند.

این که خریداران اوراق قرضه چقدر برای آن پول بدهند تعیین می‌کند که بازده آن چقدر خواهد بود. هر چقدر قیمت بالاتر باشد، بازده آن پایین‌تر خواهد بود.

یک عامل موثر در بازدهی، مدت زمانی است که سرمایه‌گذاران باید منتظر پرداخت نهایی باشند.

اغلب، مدت زمان طولانی‌تر به معنای آن است که آنها انتظار بازدهی بالاتری را دارند.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.
آیا اقتصاد جهان رو به رکود است؟‏

آیا این نشانه معتبری برای بروز رکود است؟

چیزی که غیرعادی است، بازدهی اوراق قرضه دو ساله دولت بریتانیا بالاتر از بازدهی اوراق قرضه ده ساله است. چنین چیزی در آمریکا هم اتفاق افتاده است.

بازدهی بالاتر اوراق قرضه به معنی اطمینان کمتر نسبت به شرایط اقتصادی کشور صادر کننده این اوراق است.

این نشانه‌ای است که سرمایه‌گذاران نگران عملکرد کوتاه مدت اقتصاد هستند.

یکی از عوامل موثر بر بهای اوراق قرضه، میزان اطمینان به توانایی دولت مرجع صدور اوراق برای تادیه بهره سالانه و بازپرداخت اصل وام در زمان سررسید اوراق است و وقتی چنین اعتمادی پایین بیاید، ارزش اوراق قرضه هم کاهش می‌یابد.

آیا منحنی عملکرد معکوس شاخصی قابل اتکا است؟ به گفته اقتصاددانان وزارت دارایی آمریکا" دوره‌های دارای منحنی بازده معکوس، غالبا با کاهش رشد اقتصادی و تقریباً همیشه با رکود همراه هستند."

اما وارونگی منحنی بازدهی و شروع رکود اقتصادی لزوما همزمان اتفاق نمی‌افتد.

آیا این بار هم همین طور است؟

تفاوتی که وضعیت فعلی با اوضاع قبل می‌کند، سیاست موسوم به "تسهیل کمی" است، سیاستی که بسیاری از بانک‌های مرکزی پس از بحران اقتصادی (و در مواردی مانند ژاپن، پیش از بحران) آن را دنبال می‌کنند و تسهیلات اعتباری را افزایش می‌دهند تا تحرک اقتصادی را بیشتر کنند، این سیاست از جمله از طریق خرید اوراق قرضه از بانک‌ها انجام می‌شود.

چنین سیاستی باعث افزایش قیمت اوراق قرضه می‌شود که معادل کاهش نرخ بازدهی خواهد بود.

حق نشر عکس Getty Images

برای همین سیاست تسهیل کمی ممکن است به وارونگی منحنی بازدهی که هم اکنون اتفاق می‌افتد، کمک کند.

وارونگی منحنی بازده به ما چیزی در مورد دلایل خاص برای رکود اقتصادی قریب الوقوع نمی‌گوید.

چرا بازارهای مالی نگران هستند؟

این بار دلایل مختلفی وجود دارد.

مناقشه بر سر تجارت جهانی یک عامل نگرانی برای بسیاری ازکشورها است. نگرانی بسیاری از کسب و کارها و سرمایه گذاران (البته نه همه آنها) در مورد احتمال دسترسی به توافقی بر سر خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا هم می‌تواند از عوامل این نگرانی باشد.

بریتانیا اخیرا شاهد کاهش فعالیت اقتصادی در یک دوره مالی بوده و برای همین دولت اصلاعلاقه‌ای به یک رکود قریب الوقوع ندارد.

در آمریکا برای رکود باید کاهش چشمگیرتری در وضعیت اقتصادی بوجود آید.

آلمان هم وضعیت مشابهی اخیرا تحربه کرده و طبق آمار جدید، رکود ممکن است به اقتصاد این کشور هم برسد.

منحنی بازدهی برای دولت آلمان هنوز وارونه نیست اما نکته دیگری درباره اوراق قرضه دولتی وجود دارد که به وضوح نشاندهنده چشم انداز ضعیف اقتصادی است و آن این است که نرخ بازدهی زیر صفر است.

به این معنا است که دارندگان اوراق قرضه دولتی عملا به جای گرفتن بهره از دولت به دولت وام داده‌اند.

این منعکس کننده سیاست نرخ بسیار پایین نرخ بهره بانک مرکزی اروپا است، اما نشانه چشم انداز ضعیف اقتصادی هم هست.

موضوعات مرتبط