کسری بودجه 6 میلیارد دلاری وزارت آموزش و پرورش ایران

علی احمدی
Image caption هنوز مشخص نیست که کسری بودجه آموزش و پرورش از چه منبعی تامین خواهد شد

علیرضا علی احمدی وزیر آموزش و پرورش ایران اعلام کرده که این وزارتخانه در هفت ماه اول امسال با کسری شش هزار میلیارد تومانی (معادل 6 میلیارد دلار) رو به روست.

به گفته آقای علی احمدی، وزارت آموزش و پرورش در بخش هزینه های جاری 80 درصد کسری بودجه دارد.

این حجم کسری بودجه برای وزارت آموزش و پرورش که بودجه سال جاری اش حدود هشت هزار و سیصد میلیارد تومان (معادل هشت میلیارد و 300 میلیون دلار ) بوده، کارشناسان را شگفت زده کرده است.

وزارت آموزش و پرورش بیشتر از 15 میلیون دانش آموز و بیشتر از یک میلیون معلم را تحت پوشش دارد.

نزدیک پنج ماه تا پایان سال خورشیدی باقی مانده است و کارشناسان پیش بینی می کنند که کسری بودجه وزارت آموزش و پرورش در ماههای پایانی سال نیز افزایش یابد.

کسری بودجه معمولا در ماههای پایانی سال مشخص می شود اما وزارت آموزش و پرورش از نیمه اول سال نیز کسری بودجه هنگفتی را پیش بینی کرده بود.

هنوز مشخص نیست که این حجم هنگفت کسری بودجه از چه محلی تامین خواهد شد اما یکی از روشها معمولا این است که بخشی از اعتبارات عمرانی به امور جاری اختصاص داده می شود.

استفاده از بودجه عمرانی در بخش جاری و روزمره، باعث کند شدن فعالیت های عمرانی می شود و طرحهای عمرانی به همین دلیل سالها دیرتر به بهره برداری می رسند و توجیه اقتصادی خود را از دست می دهند.

کسری بودجه وقتی پیش می آید که هزینه های (پرداخت های) دولت از درآمدهایش (دریافتی هایش) بیشتر شود.

برخی کارشناسان این سئوال را مطرح می کنند که چرا دولت در هنگام ارائه لایحه بودجه نیاز واقعی دستگاه های دولتی را در نظر نمی گیرد و مجبور می شود تا نمایندگان مجلس را متقاعد کند که از حساب ذخیره ارزی یا جابه جایی بودجه عمرانی، منابع مالی تازه ای در اختیار آموزش و پرورش قرار دهند.

Image caption وزارت آموزش و پرورش بیشتر از 15 میلیون دانش آموز و بیشتر از یک میلیون معلم را تحت پوشش دارد.

به عقیده برخی کارشناسان اقتصادی، بخشی از مشکلات البته به ساختار ضعیف بودجه ریزی بر می گردد اما این همه مشکل نیست و در سال های اخیر همواره هزینه های دولت از بودجه مصوب بیشتر شده است. زیرا بخشی از درآمدهای پیش بینی شده مالیاتی و واگذاری شرکت های دولتی محقق نشده و به طور میانگین نیز سالانه حدود 20 درصد بودجه عمرانی محقق نمی شود.

پیش بینی ها حکایت از آن دارد که دولت در سال جاری بین 10 تا 15 هزار میلیارد تومان (10 تا 15 میلیارد دلار) کسری بودجه مواجه شود.

نحوه تامین کسری بودجه

دولت برای غلبه بر کسری بودجه سالانه و جبران آن چند راه پيش رو دارد: صرفه جويی در هزينه ها، انتشار اوراق مشارکت، برداشت از حساب ذخيره ارزی و استقراض از بانک مرکزی که از نه سال پيش به دليل افزايش نقدينگی و تورم متوقف شده است.

در سال های گذشته همواره بخش یارانه ها و پرداخت حقوق کارکنان دولت با کسری مواجه بوده است.

به عقيده کارشناسان، امکان صرفه جويی در هزينه های جاری وجود ندارد چون بخش عمده ای از آن حقوق و مزايای کارکنان دولت است بنابر اين دولت ناگزير است همانند سال های گذشته از هزينه های عمرانی کسر کند.

انتشار اوراق مشارکت نیز به دلیل بالاترین بودن نرخ تورم از سود اوراق مشارکت و عدم استقبال مردم از خرید اوراق، چندان مورد توجه نیست. در سال های گذشته همواره بخش یارانه ها و پرداخت حقوق کارکنان دولت با کسری مواجه بوده است

در این شرایط آسانترین راه استفاده از حساب ذخیره ارزی است که به واسطه درآمدهای سرشار نفتی همواره پر بوده است. در چند سال اخیر دولت به حساب ذخیره ارزی که درآمدهای مازاد نفتی در آن نگهداری می شود به چشم تنها منبع تامین کننده کسری بودجه نگاه کرده است.

پیش از این، دولت یک لایحه متمم پنج میلیارد دلاری برای جبران خسارات خشکسالی و واردات کالاهای اساسی به مجلس فرستاد که به تصویب رسید.

این بودجه از محل حساب ذخیره ارزی تامین خواهد شد اما به دلیل کاهش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی و نگرانی از ادامه این وضعیت، دولتمردان ایران در شرایط دشواری قرار گرفته اند و هنوز مشخص نیست که بودجه مورد نیاز برای تامین کسری بودجه آموزش و پرورش، بنزین وارداتی و موارد دیگر را از کجا تامین خواهند کرد.

استفاده از منابع حساب ذخیره ارزی و تبدیل دلارهای نفتی به ریال مشکلات جدی به همراه دارد که مهمترین آن افزایش نرخ تورم است که هم اکنون اقتصاد ایران به شدت گرفتار آن است.

به عقيده کارشناسان، دولت تا زمانی که در سياست های مالی خود تجديد نظر نکند و نتواند در زمان تدوين بودجه به ارزيابی دقيقی از درآمدها و هزينه ها برسد، در سال های آينده نيز با مشکل کسری بودجه دست به گريبان خواهد بود.

مطالب مرتبط