زنگ خطر تازه برای درآمدهای نفتی ایران

نفت

تصمیم آژانس بین المللی انرژی برای پایین آوردن پیش بینی خود از قیمت نفت در سال 2009 از بشکه ای 110دلار به 80 دلار، خبری تکان دهنده برای تولید کنندگان نفت است.

در فاصله سالهای 2003 تا اواسط 2008 سیر صعودی قیمت نفت بازتابی از رشد اقتصادی دنیا بود، زیرا کشورهای بزرگ صنعتی و بخصوص اقتصادهای نوظهور با عطشی سیری ناپذیر نفت می خواستند و ناتوانی تولید کنندگان در افزایش ملموس تولید و گمانه زنی دلالان سبب شد تا قیمت نفت در تابستان امسال به بیش از 147 دلار در هر بشکه برسد.

حالا آژانس بین المللی انرژی، معتبرترین نهاد تحقیقاتی در حوزه نفت، می گوید در سال آینده نفت دستکم سی دلار از پیش بینی اولیه ارزانتر خواهد بود. علت این کاهش، برآورد افت قابل ملاحظه تقاضا برای نفت به موازات عمیق تر شدن بحران مالی جهان و بدترین رکود اقتصادی کشورهای صنعتی از زمان پایان جنگ جهانی دوم است.

این در حالی است که همزمان با این گزارش، بانک "سیتی گروپ" آمریکا پیش بینی خود از قیمت نفت در سال آینده میلادی را برای دومین بار طی شش هفته اخیر کاهش داد و از 90 دلار به 65 دلار در هر بشکه رساند.

"سقوط بی رحمانه"

آژانس بین المللی انرژی با کاهش تخمین پیشین خود می گوید تقاضای جهانی برای نفت در سال جاری تنها 0.1 درصد رشد داشته و به 86 میلیون و 200 هزار بشکه در روز (پایین ترین رقم طی23 سال اخیر) رسیده است.

این رقم در سال آینده با تنها 0.3 درصد جهش به 86 میلیون و 500 هزار بشکه در روز خواهد رسید.

بنا به گزارش تازه این آژانس، تقاضا برای نفت در بازار آمریکای شمالی در ماه سپتامبر بیش از 5.5 درصد افت داشت که علت اصلی آن کاهش تقاضای آمریکا، بزرگترین مصرف کننده نفت جهان، است. آژانس بین المللی انرژی "سقوط" تقاضای نفت در آمریکا را "بی رحمانه" توصیف کرده است.

این در شرایطی است که در ماه های اخیر قیمت بنزین در آمریکا به سطح معقول تری برای مصرف کنندگان برگشته ولی کاهش اعتماد مصرف کنندگان به شرایط عمومی اقتصادی سبب شده تقاضا برای بنزین بالا نرود.

آژانس بین المللی انرژی در گزارش ماهانه خود پیش بینی کرده که بعید است مصرف کنندگان آمریکایی در سال آینده نیز به مصرف بنزین یا خرید خودروهای پرمصرف ترغیب شوند. در نتیجه، امید نمی رود با وجود کاهش قیمت بنزین، تقاضا برای نفت در آمریکا جهش قابل ملاحظه ای پیدا کند.

در ژاپن، دومین اقتصاد بزرگ جهان بعد از آمریکا، رشد تقاضا برای نفت دوازده درصد برآورد شده است.

امید به چین

آژانس می افزاید که بازار نفت بدلیل روشن نبودن اثرات بحران مالی، میزان کند شدن رشد چین و مقاومت برخی از اعضای اوپک برای کاهش بیشتر تولید در مسیر نامعینی حرکت می کند.

هرچند دولت چین این هفته اعلام کرد برای مقابله با خطر رکود چهار هزار میلیارد یوان معادل 580 میلیارد دلار را صرف طرحهای عمرانی و زیربنایی می کند، ولی آژانس بین المللی انرژی پیش بینی می کند اقتصاد چین به علت آسیب دیدن شدید اقتصاد کشورهای وارد کننده محصولات چینی در "شرف کند شدن قرار دارد."

از همین رو، اکنون به نظر می آید رشد تقاضای چین برای نفت در سال آینده میلادی تنها 3.5 درصد یا 290 هزار بشکه در روز رشد کند و به 8 میلیون و 200 هزار بشکه برسد.

آژانس بین المللی انرژی می گوید این رقم 180 هزار بشکه کمتر از برآورد قبلی است ولی هشدار می دهد این افت ممکن است دو برابر شود. چین یکی از خریداران بزرگ نفت ایران است.

آنچه آژانس را به بالا داشتن برآوردش از قیمت نفت در سال آینده در حدود هشتاد دلار در هر بشکه امیدوار می کند، اقدامات دولت چین برای نجات از گرداب بحران مالی است.

اگر اقتصاد چین، به عنوان چهارمین اقتصاد بزرگ، جهان بتواند همانند لکوموتیوی قدرتمند، قطار اقتصاد جهان را به جلو بکشد، کشورهای تولید کننده نفت می توانند امیدوار باشند قیمت نفت در سال آینده در مرز هشتاد دلار باقی خواهد ماند.

اقتصاد چین در سال 2007 به تنهایی 27 درصد رشد اقتصادی جهان را هدایت کرده بود و اگر رکودی که اقتصاد کشورهای توسعه یافته دچارش شده اند، تا اواسط سال 2009 به پایان برسد، چشم انداز بازار نفت همانند سالیان اخیر روشن خواهد شد.

هشدار به ایران

در غیر این صورت، افت درآمدهای نفتی و به تبعش بی ثباتی سیاسی و اجتماعی در انتظار کشورهایی مانند ایران و ونزوئلاست که منبع اصلی درآمدشان نفت است.

مقامهای ایرانی پیش بینی کرده اند قیمت نفت در سال آینده باید حدود بشکه ای شصت دلار باشد تا این کشور با کسری بودجه مواجه نشود.

نمایندگان مجلس نیز پیشنهاد داده اند در بودجه سال آینده، قیمت نفت بشکه چهل تا پنجاه دلار پیش بینی شود. این در حالی است که بهای نفت خام اوپک در حال حاضر به زیر بشکه ای پنجاه دلار افت کرده است.

آژانس بین المللی انرژی همچنین به این گونه کشورها هشدار می دهد که به موازات تشدید بحران اعتبار، یافتن سرمایه برای توسعه میدانهای نفتی دشوارتر خواهد شد.

این نهاد که بازوی انرژی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی است، در گزارش تازه خود آورده است: "کاهش سرمایه گذاری در بخش نفت در سال 2009، در صورت به تعویق افتادن پروژه های بزرگ، بذر وخامت شدید شرایط بنیادی بازار نفت را خواهد کاشت."

مفهوم این جمله این است که با سرازیر نشدن یا فرار سرمایه خارجی، ظرفیت تولید نفت کشورهایی مانند ایران همسو با اهداف توسعه نخواهد یافت و در نتیجه درآمدها بیش از پیش کاهش خواهد یافت.

هرچند کمبود عرضه شاید بهای نفت در بازارها را قدری به سود تولید کنندگان بالا ببرد، ولی آژانس بین المللی انرژی هشدار می دهد فقدان سرمایه گذاری کافی در بخش نفت، حتی سه تا پنج سال بعد از بهبود اوضاع اقتصادی دنیا، همچنان روی اقتصاد کشورهای تولید کننده تاثیر منفی خواهد داشت.

تصمیم اخیر اوپک برای کاهش یک و نیم میلیون بشکه ای تولید روزانه اش از اول نوامبر نتوانست قیمتهای نفت را بالا نگه دارد و برای همین ایران و ونزوئلا پیشنهاد داده اند این کارتل یا در ماه جاری میلادی یا در ماه آینده، تولید خود را یک میلیون بشکه دیگر کاهش دهد.

اما آژانس بین المللی انرژی با اشاره به ایران خاطر نشان می کند ایران برای نیروگاه های برق خود، به گاز حاصل از تولید نفت نیاز دارد. ایران سال گذشته به دلیل قطع شدن گاز وارداتی در تامین برق و گاز شهروندان خود با مشکلات زیادی مواجه شد و از حالا مقامات هشدار داده اند که زمستان امسال نیز می تواند دردسرساز شود.