'بدهکاران، 20 میلیارد دلار وام را پس نمی دهند'

اسکناس
Image caption مطالبات بانکها در سه سال گذشته به شدت افزایش یافته است

غلامحسین الهام ، وزیر دادگستری و سخنگوی دولت ایران گفته است بیشتر از ۲۰ هزار میلیارد تومان (معادل ۲۰ میلیارد دلار) از وام هایی که توسط بانک های دولتی پرداخت شده، هنوز بازپس داده نشده است.

به گزارش خبرگزاری مهر، آقای الهام از قول مراجع رسمی میزان وام های بازپرداخت نشده را ۲۰ هزار میلیارد تومان (معادل ۲۰ میلیارد دلار) اعلام کرده اما گفته است که "برآورد این است که میزان آن بیشتر از این رقم است."

کارشناسان می گویند این حجم مطالبات معوق، فشار سنگینی به منابع بانکی وارد می کند و توانایی بانک ها را برای پرداخت وام محدود خواهد کرد.

در طول سالهای گذشته مطالبات معوق بانک های دولتی همواره در حال افزایش بوده اما در سه سال اخیر تشدید شده است.

بر اساس برخی گزارشها، میزان طلب بانک های دولتی از حدود پنج هزارمیلیارد ریال (معادل پنج میلیارد دلار) در سال ۱۳۸۳ به بیشتر از ۲۰۰ میلیارد ریال(۲۰ میلیارد دلار) در حال حاضر رسیده است.

سازمان بازرسی سال گذشته اعلام کرده بود که نیمی از تسهیلات پرداختی بالای ده میلیارد ریال(معادل یک میلیارد تومان) به شرکت ها و موسسات وابسته به دولت پرداخت شده که بعضی از این دستگاهها در بازپرداخت اقساط خود تاخیر دارند.

علاوه بر شرکت های بزرگ دولتی که به طور معمول بزرگترین دریافت کنندگان وامهای بانکی هستند، برخی شرکتهای بزرگ غیر دولتی نیز وامهای کلان دریافت می کنند اما گزارشها نشان می دهد که آنها نیز تمایلی به بازپرداخت وام ها ندارند.

اختلاف نرخ سود و تورم

به عقیده کارشناسان اقتصادی، پائین بدون نرخ سود بانکی یکی از مهم ترین دلایلی است که باعث شده تا بدهکاران سیستم بانکی تمایلی به بازپرداخت وام ها نداشته باشند.

نرخ سود در بازار غیر رسمی دست کم سه برابر نرخ سود بانکهاست برای همین بدهکاران بانکی ترجیح می دهند به جای پس دادن وامهای بانک، از آن در بازار غیر رسمی استفاده کنند؛ حتی اگر با جریمه بانکها روبرو شوند.

نرخ سود بانکی به طور میانگین ۱۲ درصد است و وامهای بانکی نیز با همین نرخ سود در اختیار متقاضیان قرار می گیرد در حالی که نرخ تورم دو برابر این رقم یعنی ۲۴ درصد است.

دولت محمود احمدی نژاد در سه سال اخیر با وجود رشد شدید تورم و به رغم هشدار کارشناسان، نرخ سود بانکی را کاهش داده است.

برخی گزارشها نشان می دهد که اختلاف موجود بین سود بانکی و تورم به زیاندهی بانکها منجر شده است.

علاوه بر این، دو برابر بودن نرخ تورم از نرخ سود مسئله ای است که باعث شده تا تقاضا برای وام افزایش یابد.

مشکل بنگاه های زود بازده

Image caption وامهای بازپرداخت نشده بانک ها بیشتر از 20 میلیارد دلار است

برخی گزارش ها حکایت از آن دارد که یکی از دلایل رشد مطالب معوق بانکها در سه سال اخیر پرداخت نشدن اقساط وامهایی است که به بنگاههای زود بازده داده شده است.

بر اساس گزارش ها، در طول سه سال و نیم اخیر حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان (معادل ۱۸ میلیارد دلار) از تسهیلات بانکی به کسانی اختصاص پیدا کرد که متقاضی راه اندازی بنگاه های زود بازده بودند.

این گزارش ها نشان می دهد اکنون که زمان بازپرداخت وامها به بانک رسیده، این بنگاه ها به دلایل مختلف نمی توانند اقساط وام ها را پرداخت کنند.

سرمایه گذاری در بخش هایی غیر از بنگاه زود بازده و شکست پروژه هایی که برای آن وام گرفته بودند از جمله دلایل ناتوانی بنگاه های زودبازده برای بازپرداخت اقساط وام های بانکی است.

وضعیت به گونه ای دشوار شده که بانک مرکزی ایران، اجازه داده تا بانک ها برای گرفتن طلب های خود، از افراد حقیقی و شرکتها استفاده کنند.

این کار در قالب دستورالعملی به تمام بانک ها ارسال شده است و بانک ها می توانند برای دریافت مطالبات معوق خود با افراد و شرکت ها قرارداد ببندند و آنها به بانک برای گرفتن طلب هایش کمک کنند.

گزارش ها نشان می دهد که توانایی بانک ها به دلیل پرداخت وام هایی که از سوی دولت به صورت تکلیفی بر دوش بانک گذاشته شده است، در حال تحلیل رفتن است و بدهی های سنگین دولت به بانکهای دولتی نیز فشار را بر این بخش دو چندان کرده است.

دولت لایحه ای برای برداشت ۱۵ میلیارد دلار از حساب ذخیره ارزی به مجلس داده تا بدهی خود را از این محل به بانک ها بپردازد، بلکه قدرت وام دهی بانک ها افزایش پیدا کند اما مجلس با فوریت آن مخالفت کرده و معلوم نیست کی این لایحه در دستور کار عادی مجلس قرار خواهد گرفت.

مطالب مرتبط