سرمایه و تکنولوژی، مانع توسعه صنعت نفت ایران

پارس جنوبی
Image caption کمبود تکنولوژی عامل اصلی تاخیر پروژه های نفتی است.

یک مقام وزارت نفت ایران سرمایه مورد نیاز صنعت نفت و گاز ایران را برای یک دوره پنج ساله ۱۶۰ میلیارد دلار برآورد کرده و گفته است که امکان تامین این حجم سرمایه در داخل وجود ندارد.

عبدالمحمد دلپریش، مدیر برنامه ریزی شرکت ملی نفت ایران این حجم سرمایه مورد نیاز توسعه صنعت نفت را بسیار بالا توصیف کرده و گفته است: "اگر فقط به درآمدهای شرکت ملی نفت ایران اتکا کنیم راه به جایی نخواهیم برد و اجرای طرح ها طولانی خواهد شد."

در چند سال اخیر، تشدید تحریم های بین المللی بر سر پرونده هسته ای، سرمایه گذاران خارجی فعال در ایران را دچار تردید کرده و برخی را نیز وادار کرده در همکاری با این کشور تجدید نظر کنند.

برخی از شرکتها نظیر توتال و استات اویل که از شرکای مهم ایران در توسعه میادین نفت و گاز محسوب می شدند، از ادامه همکاری با ایران منصرف شده اند.

این در حالی است که دولت محمود احمدی نژاد در سه سال و نیم اخیر نتوانسته قرارداد بزرگی در بخش نفت و گاز با شرکت های معتبر بین المللی فعال در صنعت نفت امضا کند.

این کشور برای پر کردن شکاف موجود، تلاش کرده است از محل درآمدهای شرکت ملی نفت ایران، هر ساله مبالغی را برای توسعه میدانهای نفتی و گازی هزینه کند.

اکتفا کردن به منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران به گفته آقای دلپریش، "جز تاخیر در اجرای پروژه ها و طولانی تر کردن مدت عملیات اجرایی و راه اندازی آنها" نتیجه ای عاید ایران نکرده است.

سرمایه ناکافی

به گفته آقای دلپریش، در چهار سال گذشته سالانه هشت میلیارد دلار از منابع داخلی و خارجی برای اجرای پروژه های نفتی هزینه شده است.

برای نمونه بخشی از این بودجه صرف میدان گازی پارس جنوبی شده است که یکی از بزرگترین طرحهای صنعتی ایران در بخش گاز است.

گزارشها نشان می دهد که تا به حال در این پروژه بیشتر از ۳۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری شده ولی به عقیده مدیر برنامه ریزی شرکت ملی نفت، توسعه این میدان به حدود ۵۰ میلیارد دلار سرمایه دیگر نیاز دارد.

این میدان گازی به ۲۴ فاز تقسیم شده و تا به حال شش فاز آن به بهره برداری رسیده و سه فاز دیگر نیز با تاخیر طولانی مواجه است اما سرنوشت بقیه فازها هنوز به درستی مشخص نیست.

در سه سال و نیم اخیر قراردادهایی برای توسعه این میدان با پیمانکاران داخلی نظیر قرارگاه خاتم الانبیا وابسته به سپاه پاسداران امضا شده است اما به گفته مدیر برنامه ریزی شرکت ملی نفت، پیمانکاران تعهدهای خود را به نحو احسن انجام نداده اند.

Image caption عملی شدن قراردادهای نفتی با شرکت های داخلی و آسیایی بدون همکاری شرکت های نفتی بین المللی میسر نیست

تامین منابع مالی برای توسعه صنعت نفت یکی از مشکلات ایران به حساب می آید. به گفته آقای دلپریش هم اکنون یک هزار پروژه با بیش از ۱۰ هزار قرارداد در شرکت ملی نفت ایران در حال اجراست و تامین منابع مالی و سرمایه گذاری چالش بزرگ وزارت نفت در اجرای این طرحهاست. اما مشکل فقط منابع مالی نیست، تکنولوژی مشکل بزرگتری است که گفته می شود عامل اصلی تاخیرهای طولانی پروژه های نفتی است.

مدیر برنامه ریزی شرکت ملی نفت ایران، فازهای ۹ و ۱۰ پارس جنوبی را مثال آورده و گفته است که اجرای این دو فاز با یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار آغاز شد اما هم اکنون این رقم به چهار میلیارد دلار رسیده است.

کنار کشیدن شرکت های بین المللی از همکاری با ایران و محدودیت های ناشی از قطعنامه های تحریمی شورای امنیت از جمله مشکلات اجرای این دو پروژه است که باعث شده این دو پروژه سر وقت به بهره برداری نرسد و هزینه اجرای آن نیز دوبرابر شود.

موانع سرمایه گذاری

ایران در سه سال و نیم اخیر قراردادهایی را با شرکت های داخلی و برخی شرکت های آسیایی برای توسعه میدان های نفت و گاز امضا کرده اما به گفته کارشناسان، عملی شدن این قراردادها بدون همکاری شرکت های بزرگ نفتی بین المللی میسر نیست.

مقامات ایران بر توانایی های داخلی برای توسعه صنعت نفت و گاز تاکید دارند اما مشکل اصلی علاوه بر کمبود منابع مالی، تکنولوژی مورد نیاز است که عمدتا در اختیار شرکت های بزرگ بین المللی قرار دارد.

به گفته کارشناسان، حتی اگر ایران بتواند منابع مالی مورد نیاز را تامین کند باز هم مشکلات طرح های توسعه نفت و گاز برطرف نمی شود چون مشکل ایران فقط منابع مالی نیست و این کشور باید برای تامین تجهیزات فنی نیز فکری بکند که اکنون با تحریم های شورای امنیت سازمان ملل با مانع رو به روست.

بخشی از تاخیرها به تجهیزاتی بر می گردد که کاربردهای دوگانه دارند و تامین آنها با وجود تحریم های شورای امنیت، دردسرهایی برای ایران ایجاد کرده است، چون شرکت های خریدار تجهیزات ناچارند مشخص کنند که تجهیزات مورد نیاز را برای استفاده در چه کشوری خریداری می کنند.

به عقیده کارشناسان، ایران برای بیرون آمدن از وضعیت فعلی و برداشته شدن محدودیت های سرمایه گذاری، باید اول در باره ادامه برنامه هسته ای و غنی سازی اورانیوم تصمیم بگیرد و بعد از آن به فکر سرمایه های خارجی باشد چون تجربه چند سال اخیر نشان می دهد که شرکت های بین المللی نفتی، به مرور همکاری با ایران را محدود کرده اند و بعید به نظر می رسد تا زمانی که تحریم های بین المللی برداشته نشود، حاضر شوند در پروژه تازه ای با این کشور مشارکت کنند.

مطالب مرتبط