دولت ایران برای تامین کسری بودجه، به مجلس لایحه داد

لایحه بودجه
Image caption از مدتها پیش معلوم بود که دولت با کسری بودجه هنگفتی مواجه است

محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران، برای تامین کسری بودجه سال جاری خورشیدی، لایحه ای شش هزار میلیارد تومانی(شش میلیارد دلاری) به مجلس داده است.

این لایحه دوفوریتی که از سوی دولت به مجلس ارائه شده، اصلاح لایحه بودجه سالانه است و هدف آن گرفتن مجوزی برای جابه جایی بخشی از بودجه به بخش های دیگر است.

دولت می گوید که یک میلیارد دلار از کسری خود را از طریق صرفه جویی تامین می کند و بقیه آن را از محل جابه جایی اعتبارات دیگر بخش ها تامین خواهد کرد.

بخشی از کسری بودجه از محل بودجه عمرانی تامین خواهد شد که امسال رشد زیادی نسبت به قبل داشت و به ۲۴ هزار میلیارد تومان (۲۴ میلیارد دلار) رسید.

برخی کارشناسان از همان ابتدا معتقد بودند که ساختار کشور قدرت جذب این بودجه را ندارد و دولت این رقم را برای چنین مواقعی تا این اندازه بالا در نظر گرفته است.

از نظر این کارشناسان، ساختار اقتصادی ایران در بهترین شرایط امکان جذب حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان(۱۵م میلیارد دلار) را خواهد داشت و دولت بهتر است بودجه واقع بینانه ای برای بخش عمرانی در نظر بگیرد.

کسری بودجه کلان

در طول سالیان گذشته بسیار اتفاق افتاده که دولت کسری بودجه جاری خود را از محل جابه جایی بودجه عمرانی تامین کرده است. از آغاز نیمه دوم سال جاری در مهر ماه مشخص شده بود که بخشی هایی نظیر وزارت آموزش و پرورش، شرکت گاز، وزارت بهداشت و واردات بنزین با کسری بودجه مواجه است.

کسری بودجه وزارت آموزش و پرورش در پایان شهریور بیشتر از شش هزار میلیارد تومان ( معادل شش میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار) برآورد شده بود و کسری بودجه شرکت ملی گاز ایران نیز برای تکمیل پروژه های عمرانی دو میلیارد دلار برآورد شده است.

بودجه واردات بنزین نیز در تیرماه ماه به پایان رسیده است و هم اکنون دولت از محل درآمدهای شرکت ملی نفت ایران، بنزین از خارج وارد می کند.

بودجه واردات بنزین در سال جاری سه میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بوده است و برآوردها نشان می دهد که این بخش تا پایان سال دستکم با حدود پنج میلیارد دلار کسری بودجه مواجه است.

در لایحه ای که دولت به مجلس داده در باره سازمانهایی که با کسری بودجه مواجهند توضیحی داده نشده است اما کارشناسان می گویند که این کسری عمدتا در هزینه های جاری دولت است و واردات بنزین را در بر نمی گیرد.

کسری بودجه و راههای تامین آن

Image caption بخش عمده کسری بودجه دولت از محل بودجه عمرانی تامین می شود

کسری بودجه وقتی پیش می آید که هزینه های (پرداخت های) دولت از درآمدهایش (دریافتی هایش) بیشتر شود.

برخی کارشناسان این سئوال را مطرح می کنند که چرا دولت در هنگام ارائه لایحه بودجه نیاز واقعی دستگاه های دولتی را در نظر نمی گیرد و ناچار می شود تا نمایندگان مجلس را متقاعد کند تا با جابه جایی بودجه عمرانی، کسری بودجه خود را تامین کند.

به عقیده برخی کارشناسان اقتصادی، بخشی از مشکلات البته به ساختار ضعیف بودجه ریزی بر می گردد اما این همه مشکل نیست و در سال های اخیر همواره هزینه های دولت از بودجه مصوب بیشتر شده است. زیرا بخشی از درآمدهای پیش بینی شده مالیاتی و واگذاری شرکت های دولتی محقق نشده و به طور میانگین نیز سالانه حدود ۲۰ درصد بودجه عمرانی محقق نمی شود.

دولت برای غلبه بر کسری بودجه سالانه و جبران آن چند راه پیش رو دارد: صرفه جویی در هزینه ها، انتشار اوراق مشارکت، برداشت از حساب ذخیره ارزی و استقراض از بانک مرکزی که از نه سال پیش به دلیل افزایش نقدینگی و تورم متوقف شده است.

در سال های گذشته همواره بخش یارانه ها و پرداخت حقوق کارکنان دولت با کسری مواجه بوده است.

به عقیده کارشناسان، امکان صرفه جویی در هزینه های جاری وجود ندارد چون بخش عمده ای از آن حقوق و مزایای کارکنان دولت است بنابر این دولت ناگزیر است همانند سال های گذشته از هزینه های عمرانی کسر کند.

انتشار اوراق مشارکت نیز به دلیل بالاترین بودن نرخ تورم از سود اوراق مشارکت و عدم استقبال مردم از خرید اوراق، چندان مورد توجه نیست.

در این شرایط آسانترین راه استفاده از حساب ذخیره ارزی است که به واسطه درآمدهای سرشار نفتی همواره پر بوده است. در چند سال اخیر دولت به حساب ذخیره ارزی که درآمدهای مازاد نفتی در آن نگهداری می شود به چشم تنها منبع تامین کننده کسری بودجه نگاه کرده است.

پیش از این، دولت یک لایحه متمم پنج میلیارد دلاری برای جبران خسارات خشکسالی و واردات کالاهای اساسی به مجلس فرستاد که به تصویب رسید.

این بودجه از محل حساب ذخیره ارزی تامین شد و احتمال می رود دولت برای تامین بودجه واردات بنزین لایحه ای به مجلس بفرستد و کسری بودجه واردات بنزین را از محل حساب ذخیره ارزی تامین کند.

استفاده از منابع حساب ذخیره ارزی و تبدیل دلارهای نفتی به ریال مشکلات جدی به همراه دارد که مهمترین آن افزایش نرخ تورم است که هم اکنون اقتصاد ایران به شدت گرفتار آن است.

البته با کاهش شدید قیمت نفت در بازارهای جهانی برخی کارشناسان می گویند که این منبع نیز دیگر قابل اتکا نیست چون اضافه درآمدی وجود ندارد که به این حساب ریخته شود.

به عقیده کارشناسان، دولت تا زمانی که در سیاست های مالی خود تجدید نظر نکند و نتواند در زمان تدوین بودجه به ارزیابی دقیقی از درآمدها و هزینه ها برسد، در سال های آینده نیز با مشکل کسری بودجه دست به گریبان خواهد بود.

مطالب مرتبط