طرح تحول اقتصادی و توقف عرضه بنزین یکصد تومانی

کارت سوخت بنزین
Image caption با اجرای طرح تحول اقتصادی، و ادامه شرایط فعلی بازار نفت، هر لیتر بنزین باید دست کم سه برابر شود

اکبر ترکان معاون وزیر نفت ایران گفته است درصورت تصویب لایحه موسوم به "تحول اقتصادی" عرضه بنزین یکصد تومانی از سال آینده متوقف می شود.

بر اساس این لایحه که به تازگی دولت آن را به مجلس فرستاده، یارانه انرژی حذف و مواد سوختی با قیمت های بین المللی در بازار داخلی عرضه می شود.

به گفته آقای ترکان، اگر لایحه تحول اقتصادی در مجلس تصویب شود، قیمت بنزین در مدت سه ماه به تدریج به قیمت این ماده سوختی در خلیج فارس عرضه می شود.

از تابستان سال گذشته خورشیدی بنزین در ایران سهمیه بندی شده و قیمت هر لیتر بنزین سهمیه ای یکصد تومان است و بنزین آزاد نیز با قیمت هر لیتر چهارصد تومان عرضه می شود.

قیمت مواد سوختی نظیر بنزین و گازوئیل بر اساس قیمت نفت در بازارهای جهانی تعیین می شود و هم اکنون که قیمت نفت در بازارهای جهانی کمتر از ۴۰ دلار در هر بشکه است، گفته می شود که قیمت بنزین به طور متوسط کمتر از ۳۰۰ تومان برآورد می شود.

با اجرای طرح تحول اقتصادی، پیش بینی می شود که اگر قیمت نفت در همین حد ۴۰ دلار در هر بشکه باقی بماند، هر لیتر بنزین باید دست کم سه برابر شود.

البته اگر هم این طرح تصویب نشود بازهم بنابر قانون "توسعه حمل و نقل عمومی درون شهری و مدیریت مصرف سوخت" که به تصویب مجلس رسیده است دولت موظف است از سال ۱۳۹۱ یارانه سوخت را حذف کند و مواد سوختی نظیر بنزین و گازوئیل را به قیمت تمام شده در اختیار مصرف کنند بگذارد.

ایران روزانه به طور متوسط حدود ۶۵ میلیون لیتر بنزین مصرف می کند که حدود ۴۳ میلیون لیتر آن در داخل تولید می شود و بقیه از خارج وارد می شود.

معضل گازوئیل

Image caption ایران به عنوان دومین تولید کننده نفت عضو اوپک نزدیک به یک سوم از بنزین مصرفی خود را از طریق واردات تامین می کند

اما به عقیده کارشناسان، بعد از اجرای طرح تحول اقتصادی تغییرات قیمت گازوئیل یکی از مشکلات اصلی این طرح است. به این معنی که قیمت گازوئیل هم اکنون کمتر از ۱۶.۵ تومان است ولی برخی پیش بینی ها حکایت از آن دارد که با اجرای این طرح قیمت این ماده سوختی به هر لیتر ۳۵۰ تومان برسد یعنی تقریبا ۲۲ برابر خواهد شد.

این نگرانی باعث شده که از هم اکنون بحث نحوه تغییر قیمت گازوئیل در دستور کار دولت قرار بگیرد.

به گفته آقای ترکان، قیمت جهانی گازوئیل از بنزین گرانتر است ولی گازوئیل در اقتصاد ایران اثری متفاوت از اثرهای جهانی دارد و در مواردی مثل حمل و نقل و مصارف صنعتی به کار می رود به همین دلیل ملاحظاتی که در مورد قیمت گازوئیل صورت می گیرد در مقایسه با قیمت بنزین بیشتر خواهد بود.

مصرف گازوئیل در ایران به طور متوسط ۹۲ میلیون لیتر است که بخش عمده ای از آن در داخل تولید می شود اما با توجه به رشد مصرف، برخی برآوردها نشان می دهد واردات گازوئیل این کشور تا یک سال دیگر به ۱۶ ‬میلیون لیتر برسد.

بخش عمده این گازوئیل در بخش حمل و نقل زمینی مصرف می شود و برخی کارشناسان می گویند که افزایش قیمت شدید گازوئیل می تواند، هزینه های حمل و نقل را به شدت افزایش دهد و فشار را بر خانوارهای کم درآمد زیاد کند.

گازوئیل در ایران عمدتا مصرف تجاری و تولیدی دارد و در حمل و نقل بار و مسافر، کشاورزی، صنعت و تولید برق استفاده می شود.

ایران تا سه سال پیش تمام نیاز مصرفی خود به گازوئیل را در داخل تولید می کرد اما از دو سال پیش در ردیف واردکنندگان قرار گرفته است.

سال گذشته حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار به واردات گازوئیل اختصاص داده شد و امسال نیز مجموع بودجه واردات بنزین و گازوئیل سه میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بود که در اوایل تابستان تمام شد و از آن زمان تاکنون بودجه واردات بنزین و گازوئیل از محل درآمدهای شرکت ملی نفت ایران تامین شده است.

به گفته آقای ترکان هزینه واردات بنزین و گازوئیل در سال جاری به حدود هفت و نیم میلیارد دلار خواهد رسید.

مطالب مرتبط