حذف فقر در ایران، از واقعیت تا رویا

فقر
Image caption بانک مرکزی ایران تعداد فقرا در ایران را 14 میلیون نفر برآورد کرده است

در حالی که گزارشهای رسمی از افزایش فقرا در ایران حکایت دارد، عبدالرضا مصری وزیر رفاه و تامین اجتماعی این کشور پیش بینی کرده که تا پایان سال هیچ ایرانی زیر خط فقر شدید نخواهد بود.

به گفته آقای مصری، در سال ۱۳۸۴ یعنی از آغاز ریاست جمهوری حدود یک میلیون و یکصد هزار نفر زیر خط فقر شدید قرار داشتند اما این رقم در سال گذشته به حدود ۱۸۰ هزار نفر کاهش پیدا کرده است.

بنابر آماری که وزیر رفاه ارائه داده در سال ۱۳۸۴ حدود ۷۵۳ هزار نفر از جمعیت شهری و ۳۷۰ هزار نفر ازجمعیت روستایی زیر خط فقر قرار داشتند اما این رقم در سال ۱۳۸۶ در مناطق شهری به ۴۹ هزار نفر و در مناطق روستایی به ۱۳۰ هزار نفر کاهش یافته است.

نشریه آمارهای اقتصادی ایران وابسته به بانک مرکزی ایران در تابستان امسال گزارشی منتشر کرد که در آن افراد زیر خط فقر در این کشور حدود ۱۴ میلیون نفر برآورد شده است.

برآوردها نشان می دهد که دستکم دو میلیون نفر از جمعیت ایران زیر فقر شدید و در خطر گرسنگی قرار دارند.

از نظر کارشناسان، اگر دولتی به وجود فقر اعتراف کند به این معنی است که برنامه های اقتصادی و اجتماعی دولت نتیجه بخش نبوده و شکست خورده است.

به گفته کارشناسان، پدیده هایی نوظهوری نظیر کارتن خواب ها و فروشندگان کلیه در ایران، نشان دهنده عمیق تر شدن فقر در کشور است.

علاوه بر این، دو برابر شدن میزان تورم نیز فشار بر افراد کم درآمد را بیشتر کرده و بر تعداد فقرا اضافه می کند؛ چون درآمدهای افراد کم درآمد به نسبت تورم افزایش پیدا نمی کند و ولی هزینه ها به شدت بالا می رود و از قدرت خرید خانوارها کاسته می شود.

برای محاسبه خط فقر از غیر از روش میانگین درآمد و میانگین هزینه، از میزان کالری مصرفی روزانه نیز استفاده می شود.

در این روش، فقیر کسی است که نتواند حداقل کالری مورد نیاز خود را تامین کند. در این روش حداقل کالری مورد نیاز برای یک فرد بزرگسال روزانه ۲۴۰۰ کالری در نظر گرفته می شود.

گزارش نشریه وابسته به بانک مرکزی که تابستان امسال منتشر شده، نشان می دهد تعداد افراد زیر خط فقر در فاصله سالهای ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۵افزایش یافته است. با آنکه این گزارش، دو سال اخیر را در بر نمی گیرد اما شواهد نشان می دهد که وضعیت بهبود نیافته است.

Image caption کارشناسان می گویند که دستکم دو میلیون نفر از جمعیت ایران زیر فقر شدید قرار دارند.

از ابتدای سال گذشته تاکنون نرخ تورم در ایران دو برابر شده و از حدود ۱۲ درصد به بیشتر از ۲۵ درصد رسیده است. برخی کارشناسان می گویند تعداد فقرا در این مدت به دلیل افزایش تورم و کاهش قدرت خرید مردم بیشتر شده است.

برنامه هایی برای کاهش فقر

بر اساس برنامه چهارم توسعه که سال آینده به پایان می رسد، دولت باید با اجرای برنامه هایی مختلف با هدف حذف فقر، نابرابری های اقتصادی و اجتماعی را کم کند. دولت محمود احمدی نژاد، طرح سهام عدالت را با هدف توزیع عادلانه ثروت در دستور کار قرار داده است.

سهام عدالت بین بیشتر از بیست میلیون نفر توزیع شده و قرار است این تعداد به بیشتر از ۴۰ میلیون نفر برسد.

اما میزان سود سهام عدالت بسیار پائین است و سازمان خصوصی سازی هنوز نتوانسته مبالغی که برای سود پیش بینی کرده بود را برای توزیع در بین صاحبان سهام عدالت از شرکت ها دریافت کند

پیش بینی ها نشان می دهد که میزان سود سهام عدالت بسیار ناچیز خواهد بود و تاثیر چندانی در برطرف کردن فقر نخواهد داشت.

علاوه بر این دولت در صدد است یارانه ها را حذف کند و کالاها و خدماتی نظیر بنزین، گاز، آب و برق را به قیمت های آزاد عرضه کند. دولت می گوید بخش عمده درآمدهایی که از محل افزایش قیمت ها به دست می آورد را به صورت نقدی در اختیار افراد کم درآمد قرار دهد.

مجلس هم اکنون سرگرم بررسی این لایحه است اما برخی تحلیگران اقتصادی می گویند با حذف یارانه ها، فشار بر افراد کم درآمد بیشتر شده و بر تعداد فقرا افزوده می شود و این نتیجه با هدف دولت در تضاد است.

از نظر دولت نحوه پرداخت یارانه ها در ایران مناسب نیست و در آن اقشار پردرآمد جامعه از یارانه ها استفاده بیشتری می کنند در حالی که یارانه ها باید حامی افراد کم درآمد و فقیر جامعه باشد.

برای همین، دولت با ارائه لایحه ای به مجلس در صدد است تا دهک های بالای جامعه را که درآمد بیشتری دارند از دریافت یارانه محروم کند و بخشی از این درآمد را به صورت نقدی در اختیار خانواده های کم درآمد و فقیر بگذارد.

احتمال افزایش شدید تورم بعد از تصویب و اجرای این لایحه وجود دارد و برخی کارشناسان می گویند این کار نیز کمک چندانی به رفع فقر نخواهد کرد زیرا این احتمال وجود دارد که قیمت ها بیشتر از پول نقدی که دولت می دهد، افزایش یابد.

به عقیده کارشناسان، حذف فقر از جامعه آرزوی هر دولت و ملتی است اما رسیدن به این آرزو، بدون اجرای برنامه های دقیق و حساب شده برای کاهش نابرابری ها و گسترش پوشش های بیمه ای و نظام تامین اجتماعی دشوار خواهد بود.

مطالب مرتبط

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست