هواپیماهای زمین گیر شده ایران پرواز می کنند؟

هواپیما
Image caption هواپیماهای دست دوم خریداری شده از ترکیه پنج سال پیش زمین گیر شدند

هفت سال بعد از زمین گیر شدن شش فروند هواپیما مسافربری دست دوم خریداری شده از ترکیه، ایران اعلام کرده با مقامات ترک در این باره گفتگو خواهد کرد.

حمید بهبهانی وزیر راه و ترابری ایران، به خبرگزاری فارس گفته است که در اجلاس حمل و نقل دو کشور که احتمال می رود پیش از پایان سال برگزار شود، این موضوع مطرح خواهد شد.

ایران در سال ۱۳۸۰ شش فروند هواپیمای مسافربری ایرباس دست دوم از ترکیه خریدار کرد اما این هواپیماها در فاصله کمتر از دو سال در فرودگاهها زمین گیر شدند.

به گفته آقای بهبهانی، دو طرف مشغول بررسی وضعیت ایرباس های زمینگیر شده و یافتن راه حلی برای رفع این مشکل هستند ولی هنوز به نتیجه نرسیده است.

روشن نیست که هدف ایران دریافت خسارت است یا می کوشد از طریق ترکیه تجهیزات مورد نیاز این هواپیماها را تهیه کند.

آقای بهبهانی ابراز امیدواری کرده که دو طرف بتوانند راه حلی برای این هواپیماها پیدا کنند.

داستان زمین گیر شدن هواپیماهای دست دوم خریداری شده از ترکیه بحث و جدلهای زیادی را در سال ۱۳۸۲ برانگیخت تا جایی که نمایندگان مجلس درصدد برآمدند تا طرح تحقیق و تفحصی در زمینه خرید هواپیماهای دست دوم تهیه کنند.

نحوه خرید هواپیما، عقد قرار دادها، سیستم ناوبری، چگونگی مناقصات، نحوه انتخاب مدیران سازمان هواپیمایی و چگونگی اداره فرودگاه ها از محورهای این تحقیق وتفحص بود.

همزمان سازمان بازرسی نیز گزارشی در این زمینه تهیه کرد. سازمان بازرسی معتقد بود که در انعقاد قراردادها مصالح کشور رعایت نشده است.

هواپیماهای دست دوم

ماجرا این بود که ایران در ابتدای سال ۱۳۸۰ تعداد ۶ فروند هواپیمای ایرباس دست دوم به قیمت ۷۲ میلیون دلار از ترکیه خریداری کرد اما این هواپیماها خیلی زود در فرودگاههای تهران، مشهد و مسکو زمین گیر شدند.

دولت معتقد بود که به دلیل تحریم های آمریکا، شرکت های هواپیمایی ناچارند هواپیماهای دست دوم خریداری کنند. داود کشاورزیان رئیس وقت سازمان هواپیمایی ایران گفته بود: "به دلیل مشکلاتی که برای خرید هواپیماهای نو وجود داشت و درخواستی که در سطح ملی و جامعه برای جایگزینی هواپیماهای توپولف مطرح بود، هواپیمایی جمهوری اسلامی با وزارت راه و ترابری به فکر خرید هواپیماهای دست دوم افتادند."

وی گفت که در همان زمان، شرکت هواپیمایی ترکیه چند فروند از هواپیماهای ایرباس خود را برای فروش عرضه کرده بود.

Image caption ناوگان هواپیمایی ایران به شدت فرسوده است و این کشور به دلیل تحریمهای آمریکا نتوانسته است ناوگان هوایی خود را بازسازی کند.

برای همین، یک تیم مسئولیت بررسی را برعهده گرفت و این تیم هواپیماهای دست دوم ترک را مناسب تشخیص داد و این هواپیماها با قیمت ۷۲ میلیون دلار خریداری شد. برخی گزارشها نیز نشان می داد که ایران ۲۳ میلیون دلار نیز برای خرید موتور و تجهیزات آن هزینه کرده است.

بعد از زمینگیر شدن هواپیماها دست دوم خریداری شده از ترکیه، نمایندگان مجلس زوایایی تازه ای را از این معامله مطرح کردند.

یکی از انتقادهایی که به خرید این هواپیماها وارد شد، میزان ساعت پرواز آنها بود. نمایندگان مجلس معتقد بودند که این هواپیماها ۵۶ هزار ساعت پرواز داشته اند در حالی که عمر مفید طراحی شده برای این هواپیماها حدود ۶۰ هزار ساعت است. در مقابل، سازمان هواپیمایی معتقد بود که این هواپیماها بین ۳۶ تا ۳۸هزار ساعت پرواز داشته اند.

مشکل اصلی هواپیماهای دست دوم خریداری شده از ترکیه این بود که موتور آن زود داغ می شد.

آقای کشاورزیان رئیس وقت سازمان هواپیمایی گفته بود: "حدود ۱۰۰ موتور از نوع موتور این هواپیماها ساخته شده و در مقایسه با سایر موتورهایی که شرکت جنرال الکتریک طراحی کرده، این موتور هزینه تعمیراتی بیشتری دارد اما این طور نیست که به این عنوان، از این موتورها در دنیا استفاده نشود."

مشکل تحریم

ناوگان هواپیمایی ایران به شدت فرسوده است و این کشور به دلیل تحریمهای آمریکا نتوانسته در سه دهه اخیر ناوگان هوایی خود را بازسازی و نوسازی کند.

این تحریم‌ها بعد از انقلاب‌ ۱۹۷۹ میلادی آغاز شده و بر اساس آن ایران نمی تواند هواپیماهایی را که بیش از ۱۰ درصد قطعات تشکیل دهنده آنها آمریکایی باشد خریداری کند حتی اگر این هواپیماها در کشورهای دیگر ساخته شود.

ناتوانی ایران در خرید هواپیماهای نو باعث شده تا این کشور برای تامین نیازهای خود دست به خرید هواپیماهای دست دوم و هواپیماهای روسی بزند که گفته می شود از نظر فنی قابل اطمینان نبوده اند.

اجاره هواپیما از شرکت های مختلف خارجی نیز از جمله روش های دیگر برای ادامه کار شرکت های هواپیمایی ایران بوده اما سقوط تعدادی از هواپیماهای روسی و دست دوم انتقادهای گسترده ای را به دنبال داشت.

متوسط عمر ناوگان هوایی ایران حدود ۲۵ سال برآورد شده است اما دولت می گوید با خرید و اجاره هواپیماهای دست دوم و از رده خارج کردن هواپیمای فرسوده، عمر ناوگان هوایی به کمتر از ۲۰ سال رسیده است.

ایران در طول سال های اخیر تلاش های زیادی برای نوسازی ناوگان هوایی خود انجام داده اما عمده این تلاش ها بی ثمر بوده و این کشور نتوانسته در خرید هواپیما از بند تحریم های آمریکا بگریزد.

مطالب مرتبط